3 nhà khoa học đoạt Nobel Y Sinh nhờ công nghệ điều khiển neuron bằng ánh sáng

(ĐTTCO) - Giải Nobel Y Sinh 2026 đã được trao cho 3 nhà khoa học Karl Deisseroth (Mỹ), Peter Hegemann và Georg Nagel (Đức) nhờ những đóng góp mang tính đột phá trong lĩnh vực quang di truyền học (optogenetics), công nghệ cho phép điều khiển hoạt động của tế bào thần kinh bằng ánh sáng.

Chân dung các nhà khoa học (từ trái sang) đoạt giải Nobel Y Sinh 2026 Karl Deisseroth (Mỹ), Peter Hegemann và Georg Nagel (Đức) vì những phát hiện liên quan đến công nghệ quang di truyền học. Ảnh: AA/TTXVN phát
Chân dung các nhà khoa học (từ trái sang) đoạt giải Nobel Y Sinh 2026 Karl Deisseroth (Mỹ), Peter Hegemann và Georg Nagel (Đức) vì những phát hiện liên quan đến công nghệ quang di truyền học. Ảnh: AA/TTXVN phát

Theo Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, nghiên cứu của họ đã giúp giải mã cách não bộ hình thành ký ức, cảm xúc và hành vi thông qua việc kiểm soát chính xác các tế bào thần kinh sống.

Hai nhà khoa học Hegemann và Nagel là những người phát hiện protein channelrhodopsin trong tảo đơn bào, nền tảng then chốt của công nghệ này. Sau đó, Karl Deisseroth đã phát triển kỹ thuật biến protein này thành “công tắc ánh sáng” điều khiển neuron.

Công nghệ quang di truyền học được đánh giá đã mở ra một kỷ nguyên mới của thần kinh học, cho phép các nhà khoa học lập bản đồ mạch não và nghiên cứu cơ chế hoạt động của não bộ với độ chính xác chưa từng có.

Ngoài ý nghĩa nghiên cứu cơ bản, công nghệ này còn được kỳ vọng ứng dụng trong điều trị rối loạn thần kinh, bệnh tâm thần và phục hồi chức năng thị giác.

Nobel Y Sinh là giải mở màn mùa Nobel 2026, với các giải tiếp theo sẽ lần lượt được công bố trong tuần này tại Stockholm và Oslo. Mỗi giải trị giá khoảng 12 triệu krona Thụy Điển (tương đương 1,2 triệu USD).

Các tin khác