Trong làn sóng chuyển đổi số, AI đang đi từ thử nghiệm vào hoạt động sản xuất - kinh doanh, tạo thêm lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt. Từ tập đoàn lớn đến doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), ứng dụng AI đang giúp tối ưu nguồn lực, rút ngắn thời gian xử lý và nâng hiệu quả vận hành.
Tại Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), chuyển đổi số và ứng dụng AI được xác định là động lực đổi mới quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh. Lãnh đạo PVOIL cho biết, doanh nghiệp đã hình thành hệ sinh thái số với các nền tảng PVOIL POS, PVOIL Easy, PVOIL 4U, PVOIL B2B, cùng hơn 10 ứng dụng phục vụ công tác quản trị và vận hành.
Ở khối doanh nghiệp công nghệ, ông Nguyễn Viết Hồng, Tổng Giám đốc Vina CHG, nhận định AI đang trở thành công cụ cốt lõi trong hệ sinh thái chống hàng giả. AI cũng giúp doanh nghiệp phát hiện và cảnh báo dấu hiệu vi phạm trực tuyến nhanh hơn nhiều lần so với phương thức thủ công, qua đó giảm chi phí và nâng hiệu quả vận hành. Với các SME, nền tảng AI theo mô hình SaaS (thuê phần mềm sử dụng qua Internet) đang trở thành “đòn bẩy” rút ngắn khoảng cách công nghệ mà không phải đầu tư lớn cho hạ tầng.
Theo ông Nguyễn Viết Hồng, tùy vị trí, AI có thể giúp năng suất tăng 30%–80% ở một số khâu. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu vẫn là rào cản. Một hệ thống AI chuyên nghiệp với các SME có thể tiêu tốn khoảng 500 triệu đồng/năm, gồm phần mềm, chi phí đào tạo cùng nhiều chi phí khác, trong khi lãi suất vay thương mại khá cao.
Bên cạnh tài chính, doanh nghiệp còn đối mặt với bài toán dữ liệu, nhân lực và an ninh mạng. Dữ liệu phân tán, thiếu chuẩn hóa khiến việc khai thác AI gặp hạn chế; trong khi nhân sự vừa am hiểu chuyên môn vừa làm chủ công nghệ còn thiếu. Khi dữ liệu doanh nghiệp, hợp đồng và thông tin khách hàng được đưa lên môi trường số, yêu cầu bảo mật cũng cao hơn.
Để AI trở thành động lực tăng trưởng bền vững, nỗ lực của doanh nghiệp cần đi cùng hạ tầng dữ liệu và hành lang chính sách phù hợp. Với ngành du lịch, ông Trần Đoàn Thế Duy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Du lịch Vietravel, cho biết, điểm nghẽn lớn của du lịch Việt Nam là tính liên thông của hệ sinh thái. Một hành trình liên quan đến visa, hàng không, sân bay, giao thông, lưu trú, điểm đến, thanh toán và dữ liệu. Vì vậy, doanh nghiệp cần một cơ chế điều phối đủ mạnh cùng hạ tầng dữ liệu du lịch quốc gia, kết nối theo chuẩn chung giữa Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp.
AI đang mở ra một cuộc đua mới về năng suất, nhưng công nghệ chỉ phát huy giá trị khi doanh nghiệp có dữ liệu đủ tốt, nhân lực đủ năng lực và nguồn lực tài chính phù hợp. Khi Nhà nước hỗ trợ tín dụng ưu đãi, phát triển hạ tầng dữ liệu dùng chung và thúc đẩy đào tạo nhân lực số, doanh nghiệp Việt sẽ có thêm điều kiện nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh trên thị trường n
TS Đào Hà Trung, Chủ tịch Hội Công nghệ cao TPHCM, cho rằng rào cản đối với doanh nghiệp hiện nay là ở khâu chuẩn hóa dữ liệu, quy trình vận hành và đào tạo con người. Thị trường cần lực lượng lao động biết sử dụng AI thành thạo trong công việc hàng ngày. Với các SME, TS Đào Hà Trung khuyến nghị doanh nghiệp trước hết tận dụng các dịch vụ có sẵn như SaaS, lưu trữ đám mây và trợ lý AI trả phí theo tháng, phù hợp với chính sách bảo mật cho những tác vụ cụ thể như báo giá, kế toán, báo cáo, thay vì tự đầu tư hệ thống riêng. Song song đó, cần mô hình đào tạo “thực chiến” với sự phối hợp của hiệp hội ngành nghề, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ, để người học mang việc thật vào lớp và có thể ứng dụng ngay.
