Cần hoàn thiện chính sách cho ngành bán hàng đa cấp

16/07/2026 10:23 Theo dõi Đầu Tư Tài Chính trên

(ĐTTCO) - Bán hàng đa cấp ở Việt Nam là loại hình kinh doanh tương đối đặc thù, đến nay dù đã dần ổn định sau quá trình siết chặt quản lý nhưng các doanh nghiệp trong ngành vẫn gặp nhiều vướng mắc từ các quy định mới.

Ngày 15-7, tại tọa đàm: “Chính sách cho ngành bán hàng đa cấp - Vấn đề đặt ra trong thực tiễn và giải pháp thúc đẩy” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết các doanh nghiệp đa cấp gặp vướng mắc do một số quy định về mô hình hoạt động, điều kiện kinh doanh, cũng như chính sách thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân mới chưa được hướng dẫn cụ thể. Điều này khiến doanh nghiệp lúng túng trong quá trình áp dụng.

Ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI, phát biểu tại sự kiện. Ảnh: HÀ NGUYỄN

Theo bà Tạ Dịu Thương, Trưởng Ban Pháp chế, Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam, điểm nghẽn cấp bách nhất nằm ở việc định danh đối tượng và áp thuế giá trị gia tăng lên tiền hoa hồng. Hiện đang có sự lệch pha rõ rệt về mặt thuật ngữ khi luật chuyên ngành gọi họ là “người tham gia bán hàng đa cấp”, trong khi các luật thuế vẫn sử dụng cụm từ “đại lý”. Đặc biệt, các nghị định mới ban hành gần đây đang bỏ ngỏ quy định về thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động này.

Hơn nữa, nhiều cơ quan thuế địa phương đang đẩy người dân vào thế bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh thì mới cho đăng ký mã số thuế hoặc xuất hóa đơn. Việc áp dụng không thống nhất này tạo ra gánh nặng hành chính khổng lồ. Với khoảng 652.000 người tham gia, nếu tất cả đều phải đăng ký hộ kinh doanh sẽ tạo ra hàng trăm nghìn “hồ sơ rác”, vì có tới hơn 200.000 người không phát sinh doanh thu hoặc hoa hồng.

Tại tọa đàm, đại diện Bộ Công thương và Cục Thuế khẳng định, đăng ký hộ kinh doanh là quyền của cá nhân, không phải là nghĩa vụ bắt buộc để được cấp mã số thuế.

Bà Tạ Dịu Thương phát biểu tại sự kiện. Ảnh: HÀ NGUYỄN

Ở góc độ cơ quan quản lý, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Chính sách, Cục Thuế, Bộ Tài chính, nhận định các doanh nghiệp bán hàng đa cấp cần chủ động nghiên cứu quy định mới và tăng cường hướng dẫn cho hệ thống nhà phân phối, đặc biệt là những người có doanh thu tiệm cận ngưỡng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.

Các nhà phân phối có doanh thu tiệm cận hoặc vượt 3 tỷ đồng/năm cần quan tâm đến sự thay đổi về phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân. Theo thiết kế chính sách của Bộ Tài chính, ngưỡng doanh thu này được xác định tương ứng với quy mô của một doanh nghiệp vừa và nhỏ, vì vậy phương pháp tính thuế cũng sẽ có sự điều chỉnh phù hợp.