Ngày 15-6, tại Hà Nội, Bộ VH-TT-DL tổ chức hội thảo góp ý “Dự thảo Chiến lược phát triển hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, nhiều lãnh đạo cơ quan báo chí, chuyên gia và nhà quản lý tập trung góp ý vào 2 vấn đề là tạo nguồn lực phát triển bền vững và xây dựng các nền tảng báo chí số đủ sức cạnh tranh trong môi trường truyền thông toàn cầu.
Quỹ phát triển báo chí là yêu cầu cấp thiết
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Phan Tâm nhấn mạnh, báo chí cách mạng Việt Nam đang đứng trước những thách thức chưa từng có khi quá trình tinh gọn bộ máy diễn ra song song với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI). Vấn đề đặt ra với báo chí hiện nay là tìm kiếm nguồn lực, nền tảng để phát triển, từ đó tạo ra giá trị đóng góp cho xã hội.
Các phóng viên tác nghiệp tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. ẢNH: KHIẾU MINH
Trình bày dự thảo chiến lược, Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc cho biết, mục tiêu của chiến lược là xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; hình thành các cơ quan báo chí chủ lực và các tổ hợp truyền thông mạnh giữ vai trò trụ cột trong hệ sinh thái thông tin quốc gia.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, chiến lược tập trung vào các trụ cột: phát triển mô hình báo chí tinh gọn, nâng cao chất lượng nhân lực, đầu tư hạ tầng số, thúc đẩy ứng dụng AI, đổi mới cơ chế tài chính và tăng cường bảo vệ bản quyền báo chí trên môi trường mạng.
Từ thực tiễn hoạt động, nhiều đại biểu cho rằng, đã đến lúc cần thành lập Quỹ Phát triển báo chí quốc gia. Quỹ sẽ trở thành nguồn lực quan trọng giúp các cơ quan báo chí có điều kiện thử nghiệm công nghệ mới, phát triển sản phẩm sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.
Ông Nguyễn Minh Đức, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội, đề xuất nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp viễn thông và nền tảng công nghệ. “Hiện các doanh nghiệp công nghệ, tập đoàn xuyên quốc gia đang hưởng lợi rất lớn từ nội dung và bản quyền báo chí nhưng chưa có cơ chế đóng góp tương xứng cho sự phát triển của ngành.
Đó cũng là lý do nhiều nước như Pháp, Canada hay Australia… đã yêu cầu các nền tảng công nghệ lớn như Google, Facebook đóng góp vào các quỹ hỗ trợ báo chí”, ông Nguyễn Minh Đức cho biết.
Xây dựng nền tảng dùng chung báo chí số quốc gia
Góp ý dự thảo, Tổng biên tập báo Dân trí Phạm Tuấn Anh cho rằng, cần làm rõ hơn khái niệm "nền tảng báo chí số quốc gia" cũng như mô hình vận hành của nền tảng này. Hiện các cơ quan báo chí lớn đều đã xây dựng những nền tảng riêng như hệ sinh thái của VTV, VOV hay các báo điện tử. Mỗi trang báo điện tử thực chất là một nền tảng số với lượng người dùng, dữ liệu và thói quen tiếp nhận thông tin được tích lũy qua nhiều năm.
Hội thảo cũng ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp về việc hoàn thiện mô hình cơ quan báo chí chủ lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để tận dụng được sức mạnh của AI trong báo chí hiện đại…
Ngoài ra, việc xây dựng các tổ hợp truyền thông đa nền tảng cũng được các đại biểu quan tâm, đóng góp với mong muốn tạo ra được các nền tảng truyền thông đủ sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.
Trong môi trường truyền thông hiện nay, các nền tảng báo chí trong nước đang cạnh tranh trực tiếp từng phút, từng giây trên không gian mạng với các nền tảng xuyên biên giới để giành sự quan tâm của độc giả. Vì vậy, chiến lược cần có định hướng phát triển phù hợp nhằm phát huy sức mạnh của các nền tảng hiện có, thay vì chỉ tập trung xây dựng các nền tảng mới.
Tán đồng ý kiến này, nhiều đại biểu cũng cho rằng, không nên tiếp cận theo hướng tinh gọn hoặc thu hẹp các nền tảng báo chí số đang hoạt động hiệu quả. Đây đều là những tài sản được các cơ quan báo chí đầu tư, xây dựng và gây dựng cộng đồng độc giả trong thời gian dài.
Nếu không được bảo tồn và phát huy, việc thu hẹp các nền tảng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn làm giảm năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trước các nền tảng truyền thông toàn cầu.
“Thay vì tinh gọn, chúng ta nên xây dựng cơ chế để chia sẻ dữ liệu, chia sẻ nội dung giữa các cơ quan báo chí, từ đó giúp nâng cao hiệu quả tuyên truyền và tăng sức lan tỏa của thông tin chính thống trên không gian mạng”, Đại tá Lê Ngọc Long, Phó Tổng Biên tập Báo Quân đội Nhân dân, đề nghị.
