Đến thời điểm này, nhiều địa phương trên cả nước đã hoàn thành việc triển khai "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng, sửa chữa nhà ở cho người dân bị thiệt hại do bão, lũ, với sự tham gia trực tiếp của nhiều đơn vị trong toàn quân, từ các quân khu, quân đoàn đến các quân chủng, binh chủng.
Theo tổng hợp báo cáo của Bộ NN-MT vào ngày 7-1, đã hoàn thành xây dựng lại 1.046 nhà trong tổng số 1.597 nhà bị sập, đổ, lũ cuốn trôi, đạt 65,5%; đang tiếp tục tập trung xây dựng 551 nhà còn lại, phấn đấu hoàn thành trước ngày 15-1 theo chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính.
Những việc làm kịp thời ấy không chỉ giúp người dân sớm ổn định cuộc sống, mà còn lan tỏa rõ nét tinh thần trách nhiệm, nhân văn và sự đồng hành bằng hành động thực tế của các ngành, các cấp, các lực lượng trong lúc đồng bào gặp hoạn nạn.
Những năm gần đây, thiên tai diễn biến ngày càng khó lường. Bão mạnh hơn, mưa lớn dồn dập hơn, lũ quét và sạt lở xuất hiện với tần suất dày, gây thiệt hại lớn về người và tài sản, đặc biệt tại các khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng như miền Trung, Tây Nguyên và một số địa bàn miền núi.
Từ thực tiễn các đợt hỗ trợ vừa qua có thể thấy khi nguồn lực được huy động kịp thời, tổ chức triển khai quyết liệt và phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, những việc tưởng như rất khó vẫn có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, qua đó cho thấy một thực tế: nếu trông chờ vào các đợt hỗ trợ sau thiên tai để khắc phục hậu quả, người dân sẽ luôn ở thế bị động, khó khăn.
Trên thực tế, thiệt hại về nhà ở sau mỗi đợt bão, lũ có một phần nguyên nhân từ chất lượng nhà ở tại các vùng rủi ro còn nhiều hạn chế. Các chính sách hỗ trợ nhà ở hiện nay chủ yếu lồng ghép trong các chương trình an sinh xã hội, giảm nghèo hoặc hỗ trợ đối tượng chính sách. Yếu tố chống chịu trước bão, lũ vẫn chưa thực sự trở thành tiêu chí bắt buộc.
Hệ quả là sau mỗi mùa mưa bão, ngân sách và cả nguồn chung tay đóng góp của nhân dân lại phải tiếp tục chi cho sửa chữa, xây mới; người dân vùng lũ lại sống trong tâm lý lo lắng, bất an.
Từ thực tiễn này, vấn đề đặt ra là cần hỗ trợ theo cách nào để mang lại hiệu quả bền vững hơn. Một căn nhà chống bão, lũ cần đáp ứng những tiêu chuẩn tối thiểu về móng, khung, mái và cao độ nền.
Nếu các tiêu chuẩn này được chuẩn hóa, lồng ghép vào chính sách nhà ở tại các vùng rủi ro, chi phí đầu tư ban đầu có thể cao hơn, nhưng đổi lại là sự an toàn lâu dài và giảm đáng kể gánh nặng khắc phục hậu quả về sau.
Quan trọng hơn, nhà ở an toàn trước thiên tai cần được nhìn nhận như phần quan trọng của chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu. Cùng với đó, cần hoàn thiện khung chính sách và bố trí nguồn lực phù hợp; địa phương phải gắn quy hoạch dân cư với đánh giá rủi ro thiên tai, đồng thời giám sát chặt chẽ chất lượng xây dựng; người dân cũng cần thay đổi nhận thức, không xem nhẹ các tiêu chuẩn an toàn vì lợi ích trước mắt.
Những căn nhà được hoàn thành kịp thời sau bão, lũ sẽ mang lại niềm vui rất lớn với người dân gặp khó khăn, hoạn nạn, nhất là vào thời điểm Tết nguyên đán 2026 đang đến rất gần. Nhưng niềm vui ấy sẽ trọn vẹn hơn nếu đi kèm với một sự bảo đảm rằng, khi mùa mưa bão tiếp theo đến, người dân không còn phải nơm nớp lo căn nhà của mình có đứng vững hay không.
Khi chính sách nhà ở chống bão, lũ được đặt đúng tầm, các đợt hỗ trợ khẩn cấp sẽ nhẹ gánh hơn và niềm tin của người dân vào sự cam kết bảo vệ an toàn tính mạng của dân cũng trở nên bền vững hơn. Đó chính là điều cần hướng tới để mỗi mùa mưa bão đi qua, nỗi lo lại ít dần.
