Sự kiện FTSE Russell (tổ chức quốc tế về đánh giá, phân loại và xây dựng chỉ số) chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ hôm nay 21-9 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình hội nhập tài chính quốc tế của nước ta.
Thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua. Ảnh: MINH HUY
Việc các cổ phiếu Việt Nam bắt đầu được đưa vào hệ thống chỉ số FTSE GEIS (bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu) theo lộ trình không chỉ ghi nhận những nỗ lực cải thiện thể chế, mà còn mở thêm cơ hội thu hút vốn quốc tế và phát triển thị trường vốn.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế giai đoạn 2026-2030 được ước tính lên tới 1.460 tỷ USD (theo tính toán của chuyên gia Công ty Quản lý quỹ Dragon Capital Việt Nam), việc nâng hạng TTCK cùng với quá trình hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế và chiến lược thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài mới có thể tạo thêm các kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Khả năng thu hút thêm nguồn vốn ngoại cũng góp phần giảm áp lực cung ứng vốn đang dồn lên hệ thống ngân hàng và ngân sách.
Ngay trước thời điểm chính thức chuyển trạng thái lên thị trường mới nổi thứ cấp, dòng vốn ngoại trên TTCK đã có những chuyển động sôi động. Trong phiên giao dịch cuối tuần qua, khối ngoại mua ròng hơn 1.200 tỷ đồng.
Trên thị trường trái phiếu Chính phủ, nhà đầu tư nước ngoài cũng mua ròng hơn 450 tỷ đồng trong tháng 8. Đặc biệt, Vanguard, tập đoàn quản lý tài sản lớn thứ 2 thế giới, là tổ chức chính theo dõi các bộ chỉ số FTSE - dự kiến đầu tư khoảng 2,5 tỷ USD vào Việt Nam trong những năm tới, gắn với việc TTCK Việt Nam được nâng hạng và tham gia sâu hơn vào các chỉ số chuẩn quốc tế.
Một hướng đi quan trọng đang được các cơ quan quản lý tài chính thúc đẩy là khuyến khích doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) niêm yết trên TTCK Việt Nam. Khu vực FDI hiện đóng góp hơn 3/4 tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, nhưng quy mô hiện diện trên thị trường chứng khoán vẫn rất thấp.
Cuối năm 2025, vốn điều lệ của nhóm doanh nghiệp FDI trên thị trường chỉ chiếm khoảng 0,15% tổng vốn điều lệ toàn thị trường. Việc thúc đẩy doanh nghiệp FDI niêm yết sẽ góp phần nâng chất lượng hàng hóa, tăng sức hấp dẫn của thị trường đối với các quỹ đầu tư quốc tế.
Tuy nhiên, cơ hội không đồng nghĩa dòng vốn sẽ tự động chảy mạnh vào Việt Nam. Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) vừa tăng lãi suất lần đầu sau hơn 3 năm, áp lực tỷ giá và nguy cơ dịch chuyển dòng vốn khỏi các thị trường mới nổi vẫn là yếu tố cần theo dõi.
Theo đánh giá của chuyên gia Công ty Chứng khoán TPHCM (HSC), VN Index không nhất thiết phải sụt giảm trong các chu kỳ thắt chặt tiền tệ của FED, bởi dòng tiền trên thị trường thường vận động theo kỳ vọng về lộ trình chính sách tiếp theo thay vì chỉ phản ứng với một quyết định tăng lãi suất.
Dù vậy, giới phân tích cũng cảnh báo không nên kỳ vọng quá lớn rằng việc nâng hạng sẽ lập tức kéo theo một làn sóng vốn ngoại tự động chảy vào Việt Nam.
Trong ngắn hạn, nền kinh tế và TTCK vẫn phải đối mặt với áp lực lãi suất, tỷ giá và thanh khoản. Trong khi đó, dòng vốn dài hạn luôn đòi hỏi cao về tính minh bạch, chất lượng quản trị, hiệu quả kinh doanh và khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, yếu tố quyết định khả năng tận dụng cơ hội nâng hạng vẫn nằm ở nội lực doanh nghiệp. Nâng hạng có thể tạo lực đẩy ban đầu về tâm lý và dòng vốn, nhưng khi các kỳ vọng dần được phản ánh vào giá cổ phiếu, sức khỏe tài chính, tăng trưởng lợi nhuận và mức định giá hợp lý mới là những yếu tố quyết định khả năng giữ chân dòng vốn dài hạn.
Doanh nghiệp muốn “đón sóng” vốn ngoại bền vững phải chứng minh được hiệu quả kinh doanh thực chất, năng lực quản trị và khả năng duy trì tăng trưởng.
Sự kiện nâng hạng mới chỉ là bước khởi đầu. Cánh cửa vốn quốc tế đã rộng hơn, nhưng dòng vốn có ở lại lâu dài hay không sẽ phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và chiều sâu của chính TTCK Việt Nam.
