AI hiện nay không chỉ dành cho các kỹ sư công nghệ. AI đang dần trở thành một yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của DN, từ sản xuất, ngân hàng, thương mại, logistics đến dịch vụ và quản trị. Với Việt Nam, câu hỏi quan trọng lúc này không còn là “có nên ứng dụng AI hay không”, mà chúng ta đã có đủ năng lực để bước vào cuộc cạnh tranh AI hay chưa.
Việt Nam đang từng bước hình thành hạ tầng AI trong nước. Nếu trước đây DN chủ yếu sử dụng các nền tảng công nghệ từ nước ngoài, thì nay nhiều DN Việt Nam đã bắt đầu đầu tư vào trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hệ thống máy chủ ảo (GPU) và các nền tảng AI phục vụ thị trường nội địa. Những DN công nghệ lớn như FPT, Viettel, VNPT, VNG và một số đơn vị khác đang xây dựng năng lực tính toán ngày càng lớn.
Tuy nhiên, hạ tầng AI không đơn giản chỉ là mua thật nhiều GPU hay xây thêm trung tâm dữ liệu. Một hệ sinh thái AI thực sự cần ít nhất 3 yếu tố đi cùng nhau: năng lực tính toán, dữ liệu và con người. Máy móc với năng lực tính toán có thể rất mạnh, nhưng nếu thiếu dữ liệu tiếng Việt có chất lượng, thiếu dữ liệu chuyên ngành và thiếu kỹ sư đủ năng lực triển khai, giá trị tạo ra vẫn sẽ hạn chế. Đây cũng chính là bài toán cung - cầu của AI tại Việt Nam hiện nay.
Về phía cầu, nhu cầu sử dụng AI đang tăng rất nhanh. Ngân hàng sử dụng AI để chăm sóc khách hàng và phân tích rủi ro. Nhà máy sử dụng AI để kiểm tra chất lượng sản phẩm và dự báo, bảo trì. DN bán lẻ dùng AI để dự đoán nhu cầu khách hàng.
Các phòng marketing sử dụng AI để tạo nội dung, trong khi bộ phận hành chính có thể dùng AI để xử lý tài liệu và báo cáo. Tới đây, DN không chỉ hỏi AI để lấy thông tin, mà có thể giao cho các “AI Agent” thực hiện một chuỗi công việc: đọc email, tổng hợp số liệu, kiểm tra đơn hàng, chuẩn bị báo cáo hoặc hỗ trợ ra quyết định. Cầu về AI sẽ rất lớn.
Nhưng ở chiều ngược lại, nguồn cung của Việt Nam vẫn còn những điểm hạn chế. Năng lực tính toán cao cấp chưa phổ biến, do chi phí đầu tư lớn, dữ liệu của nhiều DN còn phân tán và chưa được chuẩn hóa. Nhân lực hiểu công nghệ lẫn hoạt động kinh doanh cũng chưa nhiều. Đây có lẽ là khoảng trống lớn nhất của thị trường AI trong vài năm tới.
Chính vì vậy, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo nền móng. Đó là xây dựng khung pháp lý, tiêu chuẩn về dữ liệu, bảo mật và an toàn AI; đầu tư cho giáo dục, nghiên cứu; phát triển dữ liệu công; hỗ trợ hạ tầng tính toán phục vụ nghiên cứu và những lĩnh vực thiết yếu.
Nhưng, DN mới là lực lượng chính đưa AI vào đời sống kinh tế. Bởi DN hiểu khách hàng, hiểu thị trường và hiểu rõ nhất một công nghệ có thực sự tạo ra giá trị hay không.
Một hệ thống AI chỉ có ý nghĩa khi nó giúp DN bán hàng tốt hơn, giảm chi phí, nâng chất lượng sản phẩm, rút ngắn thời gian xử lý hoặc tạo ra một mô hình kinh doanh mới. Và trong cuộc chuyển đổi hiện nay, doanh nhân chính là những người biến tiềm năng công nghệ thành giá trị thực cho nền kinh tế n
