Giữ "linh hồn" bánh tráng
Từ tờ mờ sáng, người làm bột, người rửa khay, nạo dừa, phơi bánh… tất cả nhịp nhàng, khẩn trương, tạo nên không khí lao động hối hả nhưng quen thuộc của một làng nghề hơn 200 năm tuổi đang vào vụ cao điểm.
Làng nghề bánh tráng Thuận Hưng nằm trên địa bàn phường Thuận Hưng, cách trung tâm thành phố Cần Thơ 1 tiếng đồng hồ di chuyển. Đặt chân đến làng nghề bánh tráng Thuận Hưng, mùi thơm của bột gạo, bánh tráng dừa lan tỏa khắp nơi khiến bất cứ ai cũng muốn thưởng thức. Ở đây, bánh tráng không chỉ là món ăn, mà còn là niềm tự hào, là câu chuyện của xóm làng.
Bánh tráng Thuận Hưng có hương vị riêng, không trộn lẫn với bất cứ nơi nào khác. Làng nghề hiện sản xuất nhiều loại như bánh mặn, bánh lạt, bánh nem, bánh dừa, bánh tráng ngọt… với nhiều kích cỡ khác nhau để phục vụ nhu cầu thị trường.
Đang miệt mài canh nồi đường thốt nốt, chị Văn Thị Thơ, chủ cơ sở bánh tráng gia truyền Út Thơ (khu vực Tân Phú, phường Thuận Hưng) cho biết, khâu làm bột chính là “linh hồn” quyết định chất lượng bánh. Gạo phải được chọn kỹ, xay mịn, pha trộn cùng dừa và đường thốt nốt theo tỷ lệ chuẩn để tạo nên hương vị mềm, dẻo, thơm đặc trưng.
Những mẻ bánh được tráng đều tay, nướng giòn, giữ vị ngọt thanh, trở thành dấu ấn riêng của bánh tráng Thuận Hưng. Theo chị Thơ, vào dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu thị trường tăng mạnh nhưng gia đình không làm dàn trải mà chỉ tập trung hai sản phẩm chủ lực là bánh tráng dừa và bánh tráng ngọt - những loại bánh truyền thống được người tiêu dùng ưa chuộng nhất.
Không khí lao động hối hả nhưng quen thuộc của một làng nghề hơn 200 năm tuổi đang vào vụ cao điểm
Hiện sản phẩm của cơ sở đã được chứng nhận OCOP, song chưa chính thức vào hệ thống siêu thị. Thời gian tới, gia đình định hướng vừa giữ chất lượng truyền thống, vừa đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, tham gia hội chợ, lễ hội, các chương trình xúc tiến thương mại để mở rộng đầu ra.
Nghề bánh tráng ở gia đình chị Thơ đã trải qua ba thế hệ, từ bà ngoại chồng, đến mẹ chồng và nay là chị tiếp nối. Hai con của chị hiện còn đi học, chỉ phụ giúp khi rảnh rỗi.
Từ nay đến Tết, cơ sở phải tăng nhân công để kịp đơn hàng. Ngày thường, hai vợ chồng đảm nhiệm chính, nhưng cao điểm Tết phải thuê thêm 3-4 lao động. Sản lượng được tính theo “thiên” (1.000 bánh), bánh tráng ngọt có thể đạt khoảng 6 thiên/ngày, bánh tráng dừa hơn 2 thiên/ngày. Trung bình, sau khi trừ chi phí, mỗi ngày cơ sở thu lợi khoảng 1 triệu đồng, tuy nhiên con số này phụ thuộc nhiều vào thời tiết.
Nhịp lao động hối hả mùa Tết
Chị Thơ cho biết, khâu làm bột quyết định trực tiếp đến chất lượng bánh tráng. Bột phải đạt độ dai thì khi tráng bánh mới không bị rách, giữ được độ dẻo và ngon. Dù khu vực Thuận Hưng có nhiều loại bánh tráng khác nhau, gia đình chị chỉ tập trung sản xuất hai loại là bánh tráng dừa và bánh tráng ngọt để đảm bảo kịp tiến độ và giữ chất lượng.
Tại khu vực Tân Phú, phường Thuận Hưng, các lò bánh tráng hoạt động tất bật mỗi ngày, đặc biệt nhộn nhịp khi Tết đến gần. Giữa nhịp sống hiện đại, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng với tuổi đời hơn 200 năm vẫn được gìn giữ và tiếp nối bằng đôi tay cần mẫn của nhiều thế hệ người dân địa phương.
Gắn bó với nghề hơn 20 năm, ông Biện Văn Còn (50 tuổi), lao động làm công tại một lò bánh tráng cho biết, công việc tuy thầm lặng nhưng rất quan trọng. Ngày làm việc bắt đầu từ khoảng 4 giờ sáng, khi bột vừa xay xong, bánh còn ướt được đem rửa, phơi tùy điều kiện thời tiết. Công việc kéo dài đến 4-5 giờ chiều, gần như không có ngày nghỉ trong cao điểm Tết.
Ông Còn cho biết, công đoạn rửa vỉ phải được làm thật sạch để khi tráng bánh không bị dơ, không làm sậm màu bánh. Từ nay đến Tết, các lò bánh tráng hầu như ngày nào cũng sản xuất để kịp đơn hàng. Ngoài lúc cao điểm này, việc tráng bánh thường gián đoạn hơn vào các tháng trước hoặc sau Tết.
Làng nghề bánh tráng Thuận Hưng nằm trên địa bàn phường Thuận Hưng, cách trung tâm thành phố Cần Thơ 1 giờ di chuyển
Theo thống kê, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng hiện còn khoảng 58 hộ sản xuất thường xuyên. Gần Tết, số hộ tham gia tăng lên gần 200, song vẫn giảm nhiều so với trước đây. Nguyên nhân chủ yếu do lao động lớn tuổi dần, nghề vất vả, thu nhập không cao bằng các ngành nghề khác nên nhiều hộ đã ngưng sản xuất, con em chuyển sang làm công ty.
Từ tờ mờ sáng đến chiều muộn, mỗi hộ sản xuất đều bận rộn với công việc của mình để kịp giao bánh cho đối tác
Bà Nguyễn Thị Thanh Cảnh, Phó Bí thư Chi bộ khu vực Tân Phú cho biết, mỗi lò bánh hiện tạo việc làm cho khoảng 4-6 lao động. Sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết, chủ yếu làm vào mùa nắng; trung bình mỗi tháng chỉ sản xuất khoảng 10-15 ngày, riêng dịp Tết thì làm liên tục. Các sản phẩm tiêu thụ mạnh là bánh nhúng, bánh dừa, bánh tráng ngọt, trong đó bánh nhúng là mặt hàng chủ lực dịp Tết.
Sản phẩm hiện chủ yếu được thương lái đến tận lò thu mua, phân phối đi các chợ trong và ngoài thành phố. Tuy nhiên, do bánh tráng không để được lâu, việc sản xuất hoàn toàn phụ thuộc vào đầu ra thị trường.
Hiện làng nghề có một số sản phẩm đạt OCOP 3 sao, song phần lớn các hộ vẫn sản xuất thủ công, quy mô nhỏ lẻ. Người dân mong muốn tiếp tục được hỗ trợ quảng bá, kết nối thị trường để giữ vững niềm tin của người tiêu dùng.
Bà Cảnh cho biết, dịp Tết các hộ trong làng nghề đều sản xuất xuyên suốt, tuy nhiên sản lượng phụ thuộc vào đầu ra thị trường. Do bánh tráng không để được lâu, bánh mới tráng luôn ngon hơn nên việc sản xuất phải linh hoạt theo khả năng tiêu thụ.
