Chiều 19-11, Sở Công thương TPHCM tổ chức Hội nghị “Xăng sinh học, nhiên liệu xanh - từ chính sách đến thực tiễn sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng bền vững”, làm rõ các vấn đề kỹ thuật, chất lượng nhiên liệu, khả năng cung ứng và điều kiện triển khai xăng E10 trên địa bàn thành phố.
Chất lượng ổn định, mua hàng thuận tiện
Sau hơn 5 tháng chính thức đưa vào kinh doanh, thị trường xăng E10 tại TPHCM ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực.
Theo ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công thương TPHCM, từ tâm lý bỡ ngỡ ban đầu, người dân dần quen thuộc và yên tâm dùng E10 mỗi ngày. Thành phố tiêu thụ bình quân khoảng 13.000m3 xăng dầu/ngày, riêng xăng chiếm 7.000m3 (khoảng 21% cả nước). Chuỗi cung ứng xăng dầu tại TPHCM vận hành trơn tru, đủ đáp ứng nhu cầu trên địa bàn và các tỉnh, thành phía Nam, nhất là cao điểm cuối năm cũng như Tết 2027.
Về khung kỹ thuật, ông Trần Duy Tài, chuyên viên chính của Ban Tiêu chuẩn - Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), thông tin, sửa đổi 01:2026 QCVN 01:2022/BKHCN mở rộng biên độ ethanol của xăng E10 từ 9%-10% thành 8%-10%. Hàm lượng oxy tối đa ở mức 5% khối lượng, sau đó siết về 4% từ 1-1-2027, cùng quy định chặt từng phụ gia oxygenat.
Cơ quan chức năng tăng cường phối hợp kiểm tra hồ sơ, đo lường và lấy mẫu thử nghiệm từ pha chế tới bán lẻ. Doanh nghiệp phải dùng ethanol sinh học đạt chuẩn, làm đầy đủ thủ tục hợp quy; kho và cửa hàng rà soát độ tương thích của bể chứa, đường ống, máy bơm, cột bơm cùng an toàn phòng, chống cháy nổ. Người dùng nên theo khuyến cáo hãng xe; riêng xe chế hòa khí đời cũ cần tra hướng dẫn nhà sản xuất để tránh lão hóa chi tiết cao su, nhựa.
Ông Trịnh Quốc Việt, Phó Giám đốc Petrolimex Sài Gòn, chia sẻ, trong 10 tháng đầu năm 2026, sản lượng xuất bán đạt 372.040m3 (bán lẻ trực tiếp 226.250m3) qua 139 cửa hàng trực thuộc, các chi nhánh Bình Dương, Vũng Tàu và kênh phân phối đường bộ, đường thủy. Nhiên liệu được kiểm soát chặt theo quy chuẩn, tiêu chuẩn và thử nghiệm tại phòng thí nghiệm. Để giữ niềm tin lâu dài, yếu tố then chốt vẫn là chất lượng ổn định, giá hợp lý và thông tin rõ ràng về độ tương thích phương tiện.
Từng bước chủ động nguồn ethanol
Số liệu từ Bộ Công thương cho thấy, cả nước mới có 3 nhà máy vận hành gồm Nhà máy cồn Quảng Nam, Nhà máy cồn Đồng Nai và Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất (chạy lại từ đầu năm 2026) với tổng công suất thiết kế 277.000m3/năm. Trong số này, Nhà máy cồn Đồng Nai chạy 100% công suất, 2 nhà máy còn lại đạt 50%-60%, nên sản lượng thực tế chỉ ở mức 189.000-208.800m3/năm, đáp ứng vỏn vẹn 20% nhu cầu pha chế.
Khoảng trống này buộc thương nhân đầu mối phải nhập E100 từ Mỹ, Brazil, Thái Lan hoặc qua Singapore, Hàn Quốc. Chưa kể, giá E100 nội địa và nhập khẩu biến động theo từng tháng, đẩy doanh nghiệp vào thế bị động trước rủi ro tỷ giá và chi phí vận tải quốc tế.
Khách đổ xăng tại Cửa hàng Petrolimex số 35 (phường Xuân Hòa, TPHCM), chiều 19-11. Ảnh: THI HỒNG
Để giảm phụ thuộc ngoại nhập, yêu cầu cấp thiết là khôi phục năng lực sản xuất trong nước, khi Việt Nam còn 3 nhà máy chưa hoạt động thương mại (Phương Đông thuộc tỉnh Đồng Nai, Đại Việt thuộc tỉnh Lâm Đồng, Nhà máy nhiên liệu sinh học ethanol Phú Thọ) cùng dự án mới Ethanol An Khê (Gia Lai) của Nhà máy đường Quảng Ngãi công suất 60.000m3/năm, dự kiến vận hành cuối năm 2028.
Về ngắn hạn, Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất đang cải tiến công nghệ để đạt công suất thiết kế 100.000m3/năm vào cuối năm 2026 (có thể nâng lên 120%-150% vào giữa năm 2027); Nhà máy cồn Đại Việt rục rịch hoạt động trở lại và Nhà máy sản xuất cồn ethanol Quảng Nam có kế hoạch nâng tải.
Nếu đúng tiến độ, nguồn cung nội địa có thể đáp ứng 25%-30% nhu cầu từ đầu năm 2027 và đạt 40% vào giữa năm. Xa hơn, khi toàn bộ 7 nhà máy, dự án này vận hành hết công suất, tổng sản lượng sẽ đạt khoảng 597.000m3/năm, tự chủ được khoảng 60% nhu cầu cả nước.
Theo PGS-TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, muốn giữ nhịp sản xuất bền vững, phải gắn nhà máy với vùng nguyên liệu bản địa: Mỹ dùng ngô, Brazil dùng mía và ngô, Thái Lan tận dụng sắn, rỉ đường.
Việt Nam có lợi thế lớn về cây sắn và rỉ đường, nhưng cần quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, ràng buộc bằng hợp đồng bao tiêu dài hạn và hỗ trợ tín dụng xanh để nông dân lẫn doanh nghiệp yên tâm đầu tư. Song song đó, chính sách điều hành cần giữ sự nhất quán để doanh nghiệp mạnh dạn nâng cấp kho bãi, vận chuyển…
Trên thế giới, xăng sinh học đã được triển khai ở nhiều cấp độ, tùy thuộc vào năng lực sản xuất, hạ tầng và chiến lược năng lượng của từng quốc gia. Điển hình, Mỹ áp dụng Tiêu chuẩn nhiên liệu tái tạo; Brazil chính thức nâng chuẩn lên E30 từ tháng 8-2025; Ấn Độ triển khai chương trình E20 trên toàn quốc từ tháng 4-2026; còn Hà Lan bắt buộc các trạm xăng quy mô lớn phải cung cấp xăng E10…