Chuyển đổi xanh và thông minh
Trên công trường Nam đảo những ngày đầu năm 2026, diện mạo một trung tâm chính trị - kinh tế mới đang hiện rõ với tốc độ mà báo chí quốc tế ví như “tốc độ ánh sáng”.
Tính đến cuối năm 2025, Trung tâm Hội nghị - Triển lãm APEC và nhà biểu diễn đa năng với tổng vốn đầu tư 21.860 tỷ đồng đã đạt 33% tiến độ chỉ sau chưa đầy 6 tháng thi công. Theo Sun Group, dự án dự kiến về đích vào quý I-2027, sẵn sàng từ trước nhiều tháng cho Tuần lễ Cấp cao APEC.
Chia sẻ tại Hội thảo Đặc khu Phú Quốc - Cất cánh cùng APEC, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, cho rằng đây là “cơ hội vàng mang tính độc nhất” để Phú Quốc bứt tốc trên bản đồ du lịch MICE toàn cầu. Những công trình này là hạ tầng then chốt để hòn đảo chuyển mình trở thành trung tâm dịch vụ - văn hóa - sinh thái đẳng cấp quốc tế.
Trong kỷ nguyên mới, "xanh" là tiêu chuẩn bắt buộc để Phú Quốc gia nhập câu lạc bộ các điểm đến toàn cầu. Ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND Đặc khu Phú Quốc khẳng định, đặc khu đã ký cam kết “Chuyển đổi xanh” với các tổ chức quốc tế, hướng tới mục tiêu Net Zero với Đề án Chuyển đổi xanh dự kiến hoàn thành vào quý I-2026.
Để hiện thực hóa cam kết này, Phú Quốc đang triển khai "át chủ bài" giao thông thông minh: tuyến tàu điện đô thị LRT. Với tổng vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, dài 18km kết nối sân bay đến Trung tâm Hội nghị APEC, LRT là lời giải cho bài toán giảm phát thải. Vận hành hoàn toàn bằng điện, hệ thống này giúp giảm thiểu đến 99% khí thải so với phương tiện cá nhân, đồng thời rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn 20 phút.
Để đón tiếp hàng ngàn đại biểu quốc tế, yếu tố "thông minh" được đẩy lên ngay từ cửa ngõ hàng không. Dự án mở rộng Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc do Sun Group đầu tư đã hé lộ mô hình vận hành tổng thể TAM (Total Airport Management) cùng hệ thống sinh trắc học tạo hành trình "liền mạch - không chạm".
Với công nghệ soi chiếu từ Smiths Detection và hệ thống xử lý hành lý ICS hiện đại, thời gian làm thủ tục chỉ còn 15-20 giây/người. Bên cạnh đó, việc triển khai thu phí không dừng ePass cũng giúp giải quyết ùn tắc và thúc đẩy văn minh đô thị.
Bài học Singapore và tư duy "đô thị nén"
Sở hữu 60-70% diện tích rừng nguyên sinh, Phú Quốc luôn đối mặt với mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển. TS. Nguyễn Sĩ Dũng gợi mở bài học từ Singapore, giữ rừng nghiêm ngặt nhưng phải tính tới lấn biển tại các vị trí phù hợp để tạo không gian hạ tầng.
“25% diện tích Singapore do lấn biển, nếu không lấn biển diện tích Singapore chỉ bằng Phú Quốc. Nếu Phú Quốc lấn biển kiểu Singapore thì hoàn toàn không thua kém. Tuy nhiên, phải có nhân tài và dân cư đông hơn. Singapore có gần 6 triệu dân, trong khi Phú Quốc chỉ hơn 200.000 người. Muốn phát triển mạnh phải thu hút lực lượng dân cư tập trung về đây” - TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhận định.
Đi cùng với thu hút dân cư là mô hình "đô thị nén". TS. Trần Du Lịch cho rằng cần tạo ra các không gian xanh rộng lớn song hành với các cụm đô thị nén cao tầng để tối ưu hóa quỹ đất. Ở đó, tuyến tàu điện LRT đóng vai trò “trục xương sống” kết nối các cực tăng trưởng, giảm áp lực lên hệ thống đường bộ. Mọi tham vọng xanh và thông minh sẽ khó thành hình nếu thiếu bệ đỡ thể chế vượt trội.
PGS.TS Phạm Trung Lương nhấn mạnh Phú Quốc cần cơ chế thử nghiệm sandbox để tạo khác biệt, đặc biệt là chính sách thực chất cho nhà đầu tư chiến lược.
APEC 2027 là "cú hích" để Phú Quốc hoàn thiện diện mạo, nhưng giá trị để lại sau hội nghị mới là điều quyết định tương lai. Bằng lộ trình xanh hóa giao thông, hiện đại hóa hạ tầng MICE và cơ chế đặc thù, Phú Quốc đang khẳng định vị thế đặc khu kinh tế bền vững.
Như PGS.TS Trần Đình Thiên khẳng định: "Nếu được trao một cơ chế mang tính đổi mới cao, Phú Quốc sẽ bứt phá mạnh mẽ. Đây là thời điểm không thể bỏ lỡ để đưa đảo Ngọc cất cánh thực sự".
