Bịt kẽ hở mua bán thầu, tháo gỡ vướng mắc thủ tục thuế
Đi sâu vào nguyên nhân khiến các dự án hạ tầng kéo dài, đội vốn và nợ đọng, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn TP Đà Nẵng) phản ánh tình trạng "đa cấp trong thi công". ĐB chỉ rõ, dự án sau khi trúng thầu bị chia nhỏ qua quá nhiều nấc trung gian; mỗi cấp trung gian giữ lại khoảng 1% chi phí quản lý, đẩy nhà thầu thi công thực tế ở nấc cuối cùng vào thế gánh trọn chi phí và rủi ro biến động giá vật liệu, dẫn đến thi công cầm chừng, chậm tiến độ và nợ đọng kéo dài.
ĐB Tạ Văn Hạ (Đoàn TP Đà Nẵng) chất vấn tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình chất vấn: “Đúng như ĐB nhận xét, thực tế vẫn có tình trạng mua bán thầu. Để khắc phục, các chủ đầu tư cần tăng cường trách nhiệm theo dõi, giám sát sau khi đấu thầu và trong suốt quá trình tổ chức triển khai”.
Được mời cùng tham gia giải trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thừa nhận thực trạng liên doanh nhà thầu cắt lại phí từ 0,5% đến 1% rồi giao lại cho nhà thầu phụ. “Hành vi trúng thầu rồi giao lại cho đơn vị không đủ năng lực thi công là vi phạm hợp đồng và pháp luật”. Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với Bộ Tài chính rà soát, tham gia sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm bịt kín kẽ hở này.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình chất vấn tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC
Bên cạnh lĩnh vực đầu tư công, những vướng mắc phát sinh trong quản lý thuế và môi trường kinh doanh cũng được các ĐB quan tâm. ĐB Hoàng Thị Thanh Thúy (Đoàn Tây Ninh) phản ánh, thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế có thời gian giải quyết quá dài, ảnh hưởng đến xuất cảnh của một số chủ doanh nghiệp. ĐB đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp tháo gỡ.
Hồi đáp ĐB, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, có khoảng 2,5 triệu mã số thuế ở trạng thái ngừng hoạt động. Để xử lý dứt điểm, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền cơ chế đặc thù xóa nợ tiền phạt chậm nộp tồn đọng đối với các hộ kinh doanh, doanh nghiệp đã dừng hoạt động từ 5 năm trước.
Khi nút thắt nghĩa vụ tài chính được tháo gỡ, quy trình đóng mã số thuế và rút khỏi thị trường sẽ được đơn giản hóa, giải quyết nhanh gọn, chấm dứt tình trạng vướng mắc hồ sơ làm ảnh hưởng đến việc xuất cảnh của chủ doanh nghiệp. “Sạch về nghĩa vụ tài chính thì thủ tục rút khỏi thị trường chỉ 1 ngày”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cam kết.
ĐB Trần Anh Tuấn (Đoàn TPHCM) chất vấn tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC
Ưu tiên vốn cho dự án có sức lan tỏa
Ở góc độ điều hành vĩ mô, ĐB Trần Hoàng Ngân (Đoàn TPHCM) đánh giá, nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 vừa được Quốc hội thông qua đặt ra những chỉ tiêu rất cao: tăng thu ngân sách nhà nước 31,8% và tăng chi đầu tư phát triển 56,7% so với dự toán năm 2026. ĐB đề nghị Bộ trưởng làm rõ các giải pháp trọng tâm để ngành tài chính hoàn thành các mục tiêu ngân sách.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TPHCM) chất vấn tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, dự toán ngân sách năm 2027 được xây dựng trên cơ sở dự báo sát thực tế với các địa phương, xác định phát triển kinh tế - xã hội là nền tảng cốt lõi để tạo nguồn thu bền vững. Ngành tài chính sẽ ưu tiên giải ngân vốn đầu tư công vào các dự án có tính lan tỏa nhanh; đồng thời phát triển mạnh thị trường vốn (phấn đấu vốn huy động tăng hơn 21% giai đoạn 2026-2030). Công tác chi ngân sách được kiểm soát chặt chẽ trên cơ sở đánh giá kỹ hiệu quả kinh tế - xã hội của từng dự án.
Về vốn PPP và cải thiện môi trường kinh doanh, Bộ trưởng nêu rõ, các dự án PPP hạ tầng có thời gian thu hồi vốn kéo dài, Nhà nước có thể hỗ trợ vốn lên đến 70% ở địa bàn khó khăn để bảo đảm phương án tài chính cho nhà đầu tư, đồng thời luôn duy trì phương án song hành để bảo đảm quyền lựa chọn của người dân.
Ngành tài chính cũng đã cắt giảm hơn 87% thủ tục hành chính, giảm 53% thời gian tuân thủ và 5% chi phí; dành tối thiểu 5% quỹ đất hoặc 20ha trong các khu công nghiệp để hỗ trợ mặt bằng sản xuất.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng giải trình về 3 nhóm nội dung. Ảnh: QUANG PHÚC
Đồng hành với Bộ trưởng Bộ Tài chính, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã giải trình thêm về 3 nhóm nội dung trọng yếu về huy động nguồn lực PPP, quản lý vốn ODA và tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công.
Phó Thủ tướng cho biết, việc huy động doanh nghiệp tham gia các dự án PPP hạ tầng giao thông được triển khai qua 2 hình thức chính: giao doanh nghiệp trực tiếp đầu tư xây dựng - thu phí hoàn vốn ngay từ đầu hoặc Nhà nước đầu tư xây dựng rồi nhượng quyền thu phí cho doanh nghiệp.
Nhà nước cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp với mức hỗ trợ vốn phổ biến 50% (trường hợp đặc biệt lên đến 70%) tổng mức đầu tư. Bên cạnh đó, cơ chế chia sẻ rủi ro quy định nếu doanh thu giảm từ 75% đến dưới 90%, Nhà nước sẽ xem xét hỗ trợ từ ngân sách hoặc mua lại dự án. Sắp tới, Chính phủ sẽ thí điểm đấu giá quyền thu phí một số đoạn tuyến trên đường cao tốc Bắc – Nam.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cũng khẳng định quyết tâm giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm 2026, đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế, tạo đà hướng tới mục tiêu tăng trưởng 10%. “Kết quả 10 tháng đầu năm đạt 74%, tỷ lệ rất tốt từ trước đến nay”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ.
Tổng kết nội dung chất vấn đối với Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, phiên chất vấn diễn ra sôi nổi, thẳng thắn với 25 ĐB chất vấn và 3 đại biểu tranh luận. Bộ trưởng Bộ Tài chính đã chuẩn bị nghiêm túc, nắm chắc lĩnh vực và trả lời cơ bản đầy đủ các vấn đề.
