Khi không gian công cộng được “xã hội hóa”
Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán, nhiều khu vực ở TPHCM được “đánh thức” bằng các công trình chỉnh trang đô thị. Nổi bật là 9 khu đất dự án “bị treo” lâu năm được cải tạo thành vườn hoa, công viên phục vụ người dân, đó là: khu đất tại số 8-12 Lê Duẩn, số 2-4-6 Hai Bà Trưng, số 33 Nguyễn Du, số 34-36, 42 Chu Mạnh Trinh, số 135 Nguyễn Huệ - 39 Lê Lợi (phường Sài Gòn); số 87 Cống Quỳnh (phường Cầu Ông Lãnh); số 74 Hồ Hảo Hớn, số 289 Trần Hưng Đạo (phường Cầu Ông Lãnh); hay khu đất số 8 Võ Văn Tần (phường Xuân Hòa)...
Những mảng xanh mới giữa lòng đô thị đông đúc đã góp phần giải tỏa “áp lực đô thị”, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho cư dân thành phố. Các không gian công cộng này còn cho thấy cách tiếp cận mới trong quản trị đô thị: huy động nguồn lực xã hội, phát huy vai trò đồng hành của người dân và doanh nghiệp trong phát triển thành phố.
Một dự án tiêu biểu là Công viên tưởng niệm Covid-19 tại số 1, đường Lý Thái Tổ (phường Vườn Lài, TPHCM) với điểm nhấn là biểu trưng “Giọt nước mắt”, nơi tưởng niệm những nạn nhân và ghi nhận sự chung sức đồng lòng của người dân thành phố trong đại dịch Covid-19.
Dù chưa khánh thành nhưng không ít người dân đã bày tỏ sự xúc động với công trình này. “Tôi cũng có người thân mất trong đại dịch. Chỉ mới biết thông tin qua báo đài thôi mà đã thấy rất xúc động. Khi công viên khánh thành, tôi nhất định sẽ đến”, anh Nguyễn Hữu Trọng (38 tuổi, nhân viên công nghệ thông tin, ngụ phường Vườn Lài) chia sẻ.
Thực tế cho thấy, khi các dự án chỉnh trang mang lại lợi ích trực tiếp, người dân sẵn sàng ủng hộ, thậm chí chủ động tham gia gìn giữ, bảo vệ không gian chung. Đây chính là nền tảng để hình thành diện mạo đô thị hiện đại nhưng vẫn hướng đến con người - yếu tố cốt lõi của một thành phố phát triển.
Bảo tồn di sản - từ nguồn lực xã hội đến ý thức cộng đồng
Song hành với chỉnh trang đô thị, công tác bảo tồn di sản tại TPHCM cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực từ sự tham gia ngày càng rõ nét của cộng đồng. Nhiều di tích quan trọng đã và đang được đầu tư tu bổ, tôn tạo từ cả nguồn ngân sách và xã hội hóa. Có thể kể đến các công trình tiêu biểu như: Trụ sở UBND-HĐND TPHCM, chùa Giác Viên, đình Chí Hòa, Bảo tàng Lịch sử TPHCM, nhà thờ Đức Bà, chùa Văn Thánh…
Theo ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM, trong năm 2025, khoảng 1.400 tỷ đồng đã được đầu tư cho công tác trùng tu, tôn tạo di tích; trong đó khoảng 900 tỷ đồng từ nguồn đầu tư công, phần còn lại đến từ xã hội hóa. “Đây là thước đo rõ nét cho sự quan tâm và ý thức của cộng đồng trong việc gìn giữ, phát huy giá trị di sản”, ông Nguyễn Minh Nhựt nhận định.
Những không gian công cộng được cải tạo, những di tích được bảo tồn và phát huy không chỉ mang giá trị thẩm mỹ hay lịch sử, mà còn có thể trở thành điểm đến văn hóa, du lịch, giáo dục và sáng tạo. Khi người dân đồng hành cùng chính quyền trong việc kiến tạo không gian sống, gìn giữ ký ức đô thị và nuôi dưỡng các giá trị văn hóa, TPHCM không chỉ chỉnh trang diện mạo bên ngoài mà còn bồi đắp chiều sâu văn hóa cho sự phát triển bền vững. Đây chính là nền tảng để công nghiệp văn hóa của thành phố từng bước hiện diện trong đời sống thường nhật của cộng đồng.
Dự kiến chiều nay 5-2, tại khách sạn Rex (số 141, đường Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn), Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang sẽ có cuộc gặp mặt thân mật cộng đồng doanh nghiệp, văn nghệ sĩ hoạt động trong các lĩnh vực văn hóa. Chương trình sẽ là nơi lãnh đạo thành phố và các doanh nghiệp, văn nghệ sĩ cùng trao đổi ý kiến. Qua đó, chính quyền thành phố lắng nghe hiến kế phát triển công nghiệp văn hóa TPHCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 - một động lực tăng trưởng mới của thành phố.
