Bài toán khó của Mỹ tại Iran
6 tháng sau khi Mỹ và Israel khởi động chiến dịch “Epic Fury” nhằm vào hạ tầng hạt nhân của Iran, xung đột tại Trung Đông đang bước sang một giai đoạn mới với mức độ rủi ro ngày càng lớn. Đầu tháng 9, Tehran liên tiếp tiến hành các đợt tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone) hướng vào Kuwait và UAE.
Trong bối cảnh áp lực dư luận gia tăng trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tìm cách xoa dịu lo ngại khi tuyên bố ông “sẽ không gọi đó là chiến tranh”. Tuy nhiên, những diễn biến trên thực địa lại cho thấy một bức tranh nghiêm trọng hơn.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), có tới 87 tàu chở hàng bị phong tỏa tại eo biển Hormuz. Các cuộc không kích tiếp tục diễn ra dữ dội, trong đó có vụ tấn công nhầm vào một đám cưới tại Sirik gây thương vong lớn cho dân thường. Cùng với việc số binh sĩ Mỹ thiệt mạng được đính chính lên 18 người, những diễn biến này cho thấy Washington đang đối mặt với nguy cơ ngày càng lún sâu vào cuộc xung đột.
Hệ lụy kinh tế nhanh chóng lan rộng. Giá dầu diesel tại Mỹ lập mức cao kỷ lục mới, kéo chi phí vận tải nội địa đi lên. Trên thị trường quốc tế, dầu Brent có thời điểm vượt 97 USD/thùng trước khi hạ nhiệt và ổn định quanh vùng 95 USD/thùng.
Diễn biến này khiến eo biển Hormuz một lần nữa trở thành tâm điểm của thị trường năng lượng toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại tuyến vận tải chiến lược này cũng có thể tạo thêm áp lực lên giá dầu và lạm phát toàn cầu.
Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng tại Trung Đông
Trong khi Washington phải tập trung nguồn lực cho cuộc xung đột với Iran, Bắc Kinh đang đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao và kinh tế tại Trung Đông. Ngay sau khi chủ trì Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Ai Cập sau 10 năm.
Tại Cairo, ông Tập kêu gọi các quốc gia Trung Đông cùng “phản đối ảnh hưởng từ bên ngoài”, thông điệp được xem là nhằm củng cố vai trò của Trung Quốc trong khu vực vốn lâu nay chịu ảnh hưởng lớn của Mỹ.
Bắc Kinh đồng thời tăng tốc sử dụng đòn bẩy kinh tế. Trung Quốc đã rót hơn 10 tỷ USD vào các dự án hạ tầng trọng điểm tại Ai Cập. Kim ngạch thương mại song phương Trung Quốc - Ai Cập hiện đạt khoảng 20 tỷ USD mỗi năm, cao hơn mức 15,7 tỷ USD trao đổi thương mại giữa Mỹ và Ai Cập được ghi nhận trong năm 2025.
Đáng chú ý hơn là sự mở rộng hợp tác sang lĩnh vực quốc phòng. Hai nước đã triển khai cuộc tập trận không quân chung đầu tiên với sự tham gia của tiêm kích J-16 của Trung Quốc và Rafale của Ai Cập.
Ai Cập có vị trí đặc biệt quan trọng khi kiểm soát kênh đào Suez, một trong những tuyến hàng hải huyết mạch của thương mại thế giới, đồng thời từ lâu là đối tác an ninh quan trọng của Washington tại Trung Đông.
Vì vậy, việc Bắc Kinh gia tăng hiện diện tại Cairo không đơn thuần mang ý nghĩa kinh tế. Trong bối cảnh Mỹ bị cuốn sâu hơn vào xung đột với Iran và an ninh tại eo biển Hormuz bị đe dọa, Trung Quốc đang tìm cách củng cố ảnh hưởng tại những nút thắt hàng hải và năng lượng chiến lược, qua đó mở rộng vai trò của Sáng kiến Vành đai - Con đường tại Trung Đông.
Báo cáo lao động Mỹ làm đảo chiều kỳ vọng
Không chỉ địa chính trị, chính sách tiền tệ của Mỹ cũng trở thành một biến số lớn đối với thị trường tài chính toàn cầu trong tuần qua. Báo cáo việc làm phi nông nghiệp (NFP) tháng 8, công bố ngày 5-9, cho thấy thị trường lao động Mỹ tăng trưởng mạnh hơn đáng kể so với dự báo. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục duy trì ở mức 4,1%.
Dữ liệu lao động tích cực nhanh chóng làm thay đổi kỳ vọng đối với chính sách của FED. Trước đó, những phát biểu mang xu hướng ôn hòa của Thống đốc FED Christopher Waller từng khiến xác suất tăng lãi suất giảm từ 63% xuống khoảng 50% chỉ trong một ngày. Tuy nhiên, báo cáo NFP mạnh hơn dự kiến đã đưa khả năng FED tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 17-9 trở lại bàn nghị sự.
Bài toán của FED càng trở nên phức tạp khi nền kinh tế đang chịu tác động đồng thời từ 3 nguồn áp lực lạm phát: giá năng lượng tăng do chiến sự Trung Đông, chi phí thuế quan dần ngấm vào hoạt động sản xuất và làn sóng đầu tư quy mô lớn vào hạ tầng AI.
Đáng chú ý, cuộc họp chính sách tiền tệ tháng 9 diễn ra chưa đầy 2 tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ. Vì vậy, các báo cáo chỉ số tiêu dùng (CPI) và chỉ số sản xuất (PPI) được công bố trong tuần này sẽ trở thành những dữ liệu đặc biệt quan trọng, giúp thị trường đánh giá rõ hơn hướng đi tiếp theo của FED.
Cuộc đua tỷ USD cho hạ tầng AI
Giữa những bất ổn vĩ mô và địa chính trị, dòng vốn đầu tư vào AI vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Một trong những thương vụ gây chú ý là việc Nvidia chi 13 tỷ USD để thâu tóm hãng AI mã nguồn mở Hugging Face.
Đây được xem là thương vụ mua lại lớn thứ hai trong lịch sử Nvidia, chỉ sau thương vụ 20 tỷ USD mua tài sản Groq vào cuối năm ngoái. Song song đó, Anthropic cam kết chi tới 35 tỷ USD thuê hạ tầng điện toán từ Lambda, nhà cung cấp dịch vụ đám mây vận hành trên nền tảng phần cứng Nvidia.
Quy mô đầu tư vào AI ngày càng lớn khiến lĩnh vực này không còn đơn thuần là câu chuyện riêng của ngành công nghệ. Theo một số ước tính, dòng vốn đầu tư vào hạ tầng AI có thể đóng góp tương đương khoảng 2,5% GDP Mỹ trong năm 2026.
Với quy mô này, AI đang dần trở thành một biến số vĩ mô. Nhu cầu khổng lồ đối với trung tâm dữ liệu, chip, điện năng và hạ tầng liên quan không chỉ thúc đẩy tăng trưởng đầu tư mà còn có thể tạo áp lực tăng giá đối với nhiều ngành công nghiệp phụ trợ.
Trên thị trường tài chính, điều này cũng làm gia tăng sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu công nghệ. Lợi suất trái phiếu và giá năng lượng tăng đang gây sức ép lên định giá cổ phiếu tăng trưởng, nhưng dòng vốn AI vẫn đóng vai trò là một trong những động lực quan trọng giúp cân bằng phần nào các rủi ro vĩ mô.
Tâm lý phòng thủ vẫn hiện diện rõ nét khi giá vàng duy trì quanh vùng 4.400-4.500 USD/ounce. Diễn biến này phản ánh mức độ thận trọng của dòng tiền trước những bất định địa chính trị cũng như quyết định lãi suất của FED vào giữa tháng 9.
