PGS.TS Lê Trung Chơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển bền vững, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TPHCM, nhận định TPHCM đang đối mặt đồng thời với nhiều rủi ro thiên nhiên có mối liên hệ chặt chẽ như sụt lún đất, mưa cực đoan, triều cường, nước biển dâng, suy giảm mực nước ngầm và đô thị hóa nhanh.
Các nguy cơ này không thể được giải quyết riêng lẻ. Khi nền đất tiếp tục hạ thấp trong khi triều cường và các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng, “khoảng cách an toàn” giữa mặt đất đô thị và mặt nước ngày càng thu hẹp, kéo theo nguy cơ ngập sâu hơn, hư hỏng hạ tầng và gia tăng tổn thương cho cộng đồng.
PGS.TS Lê Trung Chơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển bền vững, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TPHCM, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: THANH HIỀN
Theo PGS.TS Lê Trung Chơn, sụt lún tại TPHCM không đồng đều, có nhiều khu vực với tốc độ trung bình khoảng 2–5 cm/năm; một số điểm có thể đạt khoảng 7–8 cm/năm; một số nơi hầu như không lún (khu vực nội thành TPHCM trước đây).
Dẫn chứng thực tế, PGS.TS Lê Trung Chơn cho biết tại khu vực quận 7 trước đây, các tuyến đường Trần Xuân Soạn, Huỳnh Tấn Phát và vùng lân cận thường xuyên xảy ra ngập khi mưa lớn hoặc triều cường. Trong khi đó, khu đô thị Phú Mỹ Hưng nằm cạnh trong khu vực này nhưng tình trạng ngập ít xảy ra hơn.
Điểm khác biệt này cho thấy vai trò quan trọng của quy hoạch và hạ tầng đô thị, khi Phú Mỹ Hưng được đầu tư đồng bộ hệ thống kênh rạch, hồ điều tiết, thoát nước và cao độ nền ngay từ đầu.
Một trong những giải pháp được đề xuất giúp TPHCM hạn chế sụp lún, ngập lụt là tích hợp dữ liệu từ vệ tinh InSAR, hệ thống GNSS, quan trắc nước ngầm, mô hình thủy văn - thủy lực và dữ liệu đô thị trên cùng một nền tảng không gian.
Chuỗi dữ liệu liên tục sẽ giúp thành phố theo dõi diễn biến sụt lún, nhận diện các khu vực có tốc độ lún cao và dự báo xu hướng trong 5-10 năm hoặc dài hơn.
Các chuyên gia góp ý trong buổi hội thảo. Ảnh: THANH HIỀN
Theo các chuyên gia, dữ liệu này cần được đưa vào quy hoạch không gian đô thị và đầu tư hạ tầng. Những khu vực có tốc độ sụt lún cao, thường xuyên ngập hoặc có nguy cơ chịu tác động đồng thời của sụt lún, triều cường, mưa cực đoan và nước biển dâng cần được xác định là vùng rủi ro để có phương án phát triển phù hợp.
