Mở rộng dư địa thu hút đầu tư
Theo Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM (HEPZA), đến ngày 8-10, tổng vốn đầu tư thu hút vào các khu chế xuất, KCN trên địa bàn đạt 5,8 tỷ USD, bằng 136,62% kế hoạch năm. Trong đó, vốn đầu tư nước ngoài đạt hơn 4,3 tỷ USD.
Toàn hệ thống hiện có 5.418 dự án còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký hơn 81 tỷ USD; trong đó, 4.853 dự án đang hoạt động. Vốn đầu tư thực hiện trong 9 tháng đầu năm đạt 4,2 tỷ USD, dự kiến cả năm đạt 5,3 tỷ USD.
Kết quả này cho thấy sức hút của hệ thống KCN vẫn được duy trì. Tuy nhiên, để tạo dư địa tăng trưởng trong những năm tới, thành phố cần đẩy nhanh chuẩn bị quỹ đất, hoàn thiện quy hoạch và triển khai các KCN mới, đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.
Một số dự án đã ghi nhận bước tiến về thủ tục. KCN Vĩnh Lập giai đoạn 1, quy mô 497,19ha, tổng vốn đầu tư đăng ký 379,69 triệu USD, được chấp thuận chủ trương đầu tư ngày 28-8. Đối với KCN Bình Dương Riverside, quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đã được phê duyệt, hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư giai đoạn 1 đang được xem xét.
Trong khi đó, KCN chuyên ngành cơ khí đã được thành phố cho thuê hơn 7 triệu m² đất, tạo điều kiện bổ sung mặt bằng sản xuất và thu hút các dự án công nghiệp.
Thành phố cũng thúc đẩy những dự án tạo động lực cho hệ sinh thái sản xuất và dịch vụ. Trung tâm dữ liệu AI Factory tại KCN Tân Phú Trung được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ngày 21-7-2026, với tổng vốn đăng ký 2,1 tỷ USD.
Cùng với việc thành lập khu thương mại tự do và điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ, các bước đi này góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng logistics và hạ tầng số.
Trong quý IV, HEPZA tập trung hoàn thiện quy hoạch phân khu các KCN Dầu Tiếng 1A, Bắc Tân Uyên 2 và Tân Lập I; đồng thời đôn đốc hoàn thiện thủ tục đầu tư KCN Vĩnh Lập giai đoạn 1 và trình cấp có thẩm quyền xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư KCN Bình Dương Riverside.
Tháo gỡ điểm nghẽn, sớm đưa quỹ đất vào khai thác
Dù công tác chuẩn bị các KCN mới có chuyển biến, quá trình triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc. Theo HEPZA, một số KCN như VSIP III giai đoạn 2B, Cây Trường và Bàu Bàng mở rộng giai đoạn 2 chưa hoàn tất xác định giá đất, đơn giá thuê đất, ảnh hưởng đến giải phóng mặt bằng và khả năng thu hút nhà đầu tư thứ cấp.
Chi phí thuê đất công nghiệp ở mức cao cũng làm tăng chi phí đầu tư ban đầu, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của thành phố. Đáng chú ý, số dự án cấp mới đến ngày 8-10 đạt 196 dự án, giảm 23,44% so với cùng kỳ năm trước, dù tổng vốn đầu tư thu hút đã vượt kế hoạch năm. Điều này cho thấy thành phố cần vừa duy trì dòng vốn lớn, vừa cải thiện khả năng tiếp cận mặt bằng cho các dự án mới.
Đối với Trung tâm dữ liệu AI Factory tại KCN Tân Phú Trung, việc chưa thống nhất giá điện áp dụng cũng gây khó khăn. Nếu áp dụng giá điện kinh doanh thay vì giá điện sản xuất, chi phí vận hành sẽ tăng đáng kể, ảnh hưởng đến phương án tài chính và tiến độ khởi công.
Để tháo gỡ, HEPZA kiến nghị thành phố chỉ đạo các sở, ngành xử lý vướng mắc về đơn giá đất, tiền thuê đất, khấu trừ nghĩa vụ tài chính và thủ tục cho thuê đất trong quý IV. Đồng thời, cần sớm thống nhất hướng dẫn áp dụng giá điện đối với dự án AI Factory, đẩy nhanh thủ tục đầu tư, giao và cho thuê đất, giải phóng mặt bằng tại các dự án trọng điểm.
Việc chuẩn bị không gian công nghiệp mới không chỉ là mở rộng diện tích đất sản xuất mà còn đòi hỏi quy hoạch, thủ tục đầu tư và hạ tầng đồng bộ. Tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn sẽ giúp TPHCM sớm triển khai các KCN mới, mở rộng dư địa thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng tăng trưởng công nghiệp.