TPHCM hiện có khoảng 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, tạo việc làm cho trên 97.000 lao động; tỷ trọng đóng góp vào GRDP tăng từ 3,54% năm 2020 lên 5,7% cuối năm 2025, với tốc độ tăng trưởng bình quân 14% mỗi năm.
Đằng sau những con số ấy là sự thay đổi trong cách doanh nghiệp làm văn hóa. Một số doanh nghiệp đã chuyển từ làm từng sản phẩm sang phát triển nội dung trên nhiều nền tảng. Năm 2025, Công ty CP Tập đoàn VNG đạt 10.894 tỷ đồng doanh thu; Tổ hợp Công nghệ truyền thông giải trí DatVietVAC đạt 3.235 tỷ đồng…
Điện ảnh cũng có những con số doanh thu đáng kể. Chỉ tính 5 bộ phim do nghệ sĩ Trấn Thành đạo diễn trong thời gian qua đã đạt tổng doanh thu phòng vé hơn 2.100 tỷ đồng.
Năm 2025, TPHCM tổ chức hơn 50 sự kiện, trong đó có Lễ hội Âm nhạc quốc tế Hò Dô và những concert như “Anh trai say hi” thu hút đông đảo khán giả, khách du lịch.
Việc UNESCO công nhận TPHCM là Thành phố Sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh mở thêm không gian kết nối giữa điện ảnh với các ngành công nghiệp văn hóa khác. Việc phân cấp thẩm quyền cấp phép phổ biến phim cũng giúp rút ngắn thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư.
Một sản phẩm văn hóa, từ điện ảnh, chương trình nghệ thuật đến lễ hội đều có thể tạo ra giá trị vượt ra ngoài doanh thu. Một bộ phim bên cạnh tạo việc làm, còn kéo theo nhiều dịch vụ phụ trợ từ hậu cần sản xuất tới lưu trú, vận tải, ăn uống… Lễ hội kết nối văn hóa với du lịch, tiêu dùng và quảng bá điểm đến.
Vì vậy, điều quan trọng trong việc biến văn hóa thành động lực phát triển kinh tế nằm ở việc các khâu phía sau sản phẩm văn hóa có kết nối, cùng nhau phát triển hay không. Đây là vấn đề mà TPHCM đang nỗ lực để cải thiện.
TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp 7,2% GRDP, tăng trưởng bình quân 12% mỗi năm và hình thành ít nhất 5 thương hiệu quốc gia. Trong đó, có 6 lĩnh vực được chọn làm trọng tâm gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, quảng cáo, thiết kế sáng tạo và xuất bản. 3 lĩnh vực đầu được xác định là nhóm tạo thương hiệu và sức lan tỏa, ba lĩnh vực còn lại có khả năng tăng trưởng nhanh và hướng tới xuất khẩu.
Để làm được điều đó, thành phố cần những không gian và dự án đủ sức thu hút công chúng, doanh nghiệp và các hoạt động sáng tạo.
Hiện TPHCM đang rà soát quỹ đất tại khu vực Bàu Bàng theo hướng hình thành tổ hợp điện ảnh, văn hóa, giải trí; phát triển Công viên Văn hóa - Lịch sử các dân tộc (phường Long Bình) thành không gian văn hóa, sáng tạo và trải nghiệm; nghiên cứu khu vực Gò Ông Sầm (phường Phước Thắng) quy mô khoảng 350ha để hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa gắn với cảnh quan sông, biển.
TPHCM cũng đang tập trung phát triển 3 dự án hệ sinh thái biểu diễn gồm Rạp Xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ (phường Phú Thọ), “Lễ hội Ánh sáng TPHCM” và “TPHCM - Trung tâm Âm nhạc và sự kiện quốc tế”. Đây là những dự án được kỳ vọng tạo cơ sở để sản phẩm văn hóa gặp công chúng, doanh nghiệp và thị trường.
Nhưng có dự án vẫn chưa đủ, thị trường muốn hình thành cần cơ chế để vận hành. Trong năm 2026, TPHCM dự kiến ban hành 15 nghị quyết và 3 quyết định để cụ thể hóa Điều 26 Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 (quy định về các cơ chế, thẩm quyền của HĐND Thành phố đô thị đặc biệt như TPHCM trong việc phát triển văn hóa, thể thao và du lịch).
Thành phố cũng nghiên cứu xây dựng Quỹ Văn hóa và nghệ thuật theo hướng đầu tư mạo hiểm, tài trợ và hỗ trợ vốn hạt giống cho các dự án sáng tạo; nghiên cứu thành lập Trung tâm Phát triển công nghiệp văn hóa làm đầu mối kết nối các chủ thể.
TPHCM cũng đã kiến nghị sớm xây dựng, ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu thống kê và cơ sở dữ liệu số liên thông, có quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích, dự báo; đề nghị có tiêu chí và cơ chế phát triển các trung tâm, cụm, khu công nghiệp văn hóa.
Nhìn từ TPHCM, câu chuyện không còn là văn hóa có tiềm năng hay không. Thị trường đã xuất hiện, doanh nghiệp đã có, nhiều sản phẩm tạo doanh thu lớn, phần còn thiếu là những mối nối giữa các nguồn lực ấy. Khi những mối nối ấy được hình thành, sản phẩm văn hóa vừa đáp ứng nhu cầu tinh thần của người dân, vừa có thêm đường đến thị trường và giá trị kinh tế của văn hóa cũng sẽ được nhìn rõ hơn qua những con số cụ thể.
