Nghị quyết 68-NQ/TW đã tạo ra một thay đổi lớn khi xem kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Sau một năm được ban hành đã tạo “cú hích về số lượng và niềm tin”, thể hiện ở con số doanh nghiệp (DN) thành lập mới và DN trở lại thị trường tăng mạnh.
Tuy nhiên, điều này chưa tạo ra sự chuyển dịch đầy đủ sang “chất lượng và năng lực dẫn dắt”. Số DN tăng nhanh nhưng số DN đủ lớn để dẫn dắt chuỗi giá trị vẫn còn rất ít. Cơ cấu DN vẫn nghiêng về khu vực nhỏ, giá trị gia tăng thấp; khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu còn hạn chế. Vì thế từ nay đến năm 2030, phải chuyển trọng tâm từ “có thêm DN” sang “làm cho DN lớn lên”.
Nghị quyết 68 đặt hai mục tiêu: có 2 triệu DN tạo độ rộng của nền kinh tế và ít nhất 20 DN lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu tạo chiều sâu và sức mạnh của nền kinh tế. Nếu thiếu DN lớn, Việt Nam sẽ khó kiểm soát công nghệ, xây dựng thương hiệu toàn cầu dẫn dắt mạng lưới nhà cung cấp, đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) quy mô lớn và quan trọng nhất là giữ lại phần giá trị gia tăng cao ở trong nước.
Vì vậy, câu hỏi từ nay không còn là “bao nhiêu DN lớn”, mà “Việt Nam cần bao nhiêu DN đầu đàn” để dẫn dắt. Chẳng hạn nếu có 50 DN đầu đàn, mỗi DN kéo theo 100-300 nhà cung cấp cấp 1, cấp 2, Việt Nam có thể hình thành 5.000-15.000 DN công nghiệp và dịch vụ chất lượng cao xung quanh những hạt nhân đó. Khi ấy, một DN lớn không còn chỉ là một DN mà trở thành một “hạt nhân tăng trưởng”.
Do đó, Nhà nước cần kiến tạo đơn hàng và thị trường đủ lớn để DN Việt có cơ hội trưởng thành. Các dự án lớn của quốc gia nên được thiết kế để DN tư nhân trong nước có thể tham gia thực chất, từ cung ứng sản phẩm, dịch vụ đến làm chủ những khâu có giá trị gia tăng cao.
Chính sách công nghiệp cần hướng nguồn lực vào những DN có năng lực công nghệ, quản trị, đổi mới sáng tạo và khả năng phát triển hệ sinh thái nhà cung cấp. Có như vậy DN nội địa mới kết nối DN FDI, thoát cảnh ở vị trí thầu phụ, gia công, lắp ráp. Qua đó hình thành mối liên kết chặt chẽ FDI - DN nội địa - chuỗi sản xuất, cung ứng - chuỗi giá trị - tăng trưởng hai con số n
