Sáng 19-8, Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), tổ chức hội nghị “Chuyển đổi số trong giao dịch mua bán hàng hóa: từ từng phần đến toàn diện”.
Phát biểu tại hội nghị, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, nhận định năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của thương mại số, từ “số hóa quy trình” sang xây dựng hệ sinh thái thương mại thông minh và kết nối toàn diện.
Theo bà Quyên, xu hướng này mở ra nhiều cơ hội cho DN trong nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu chi phí và tiếp cận khách hàng, đặc biệt là nhóm DN nhỏ và vừa.
Tuy nhiên, để giao dịch thương mại trên môi trường số đạt hiệu quả, DN phải đồng thời giải quyết nhiều vấn đề, từ hạ tầng, năng lực công nghệ, nguồn nhân lực đến các rủi ro về gian lận, bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng.
LS. Châu Việt Bắc, Phó Giám đốc VIAC Chi nhánh TPHCM, cho rằng chuyển đổi số trong giao dịch mua bán hàng hóa nói riêng và các giao dịch thương mại nói chung đang trở thành yêu cầu tất yếu. Song, sự không đồng bộ về hạ tầng công nghệ và chiến lược vận hành giữa các DN có thể làm phát sinh nhiều rủi ro trong quá trình giao dịch.
Đáng chú ý, các rủi ro này không chỉ xuất hiện trong quá trình thực hiện hợp đồng mà còn có thể dẫn đến những hệ quả phức tạp khi phát sinh tranh chấp.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại VIAC, ông Bắc chỉ ra một số dạng tranh chấp thương mại có yếu tố công nghệ, điện tử. Theo ông, khi giao dịch trên nền tảng số, DN cần đặc biệt thận trọng ngay từ khâu đàm phán và ký kết hợp đồng. Đồng thời, DN phải chủ động kiểm soát, lưu trữ dữ liệu trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng để có thể nhận diện sớm rủi ro và tránh bị động khi tranh chấp xảy ra.
Chia sẻ với doanh nghiệp, PGS.TS Nguyễn Xuân Minh, Phó Giám đốc Thường trực Trường ĐH Ngoại thương tại TPHCM, cho rằng sự phát triển nhanh của công nghệ cũng đặt ra những thách thức mới trong bối cảnh khung pháp lý và năng lực quản trị của DN chưa theo kịp tốc độ số hóa.
Theo ông Minh, nhiều tranh chấp không xuất phát trực tiếp từ công nghệ mà từ việc DN chưa xây dựng được cơ chế quản trị pháp lý phù hợp. Điều này có thể gây khó khăn trong xác định thẩm quyền, bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu cũng như chứng minh giao dịch khi tranh chấp phát sinh.
Vì vậy, DN cần xây dựng quy trình quản trị xuyên suốt ngay từ khi thiết lập giao dịch, bảo đảm công nghệ, quản trị và pháp lý được kết hợp đồng bộ.
Tại hội nghị, các chuyên gia cũng trực tiếp trao đổi với DN về những tình huống phát sinh trong thực tiễn ứng dụng công nghệ vào giao dịch thương mại. Nhiều câu hỏi và vấn đề cụ thể được đưa ra, tập trung vào các rủi ro pháp lý, dữ liệu và việc chứng minh giao dịch trên môi trường số.
Trên cơ sở đó, các chuyên gia đưa ra những phân tích và khuyến nghị phù hợp với từng nhóm vấn đề, giúp DN nhận diện rõ hơn các rủi ro, chủ động xử lý vướng mắc và nâng cao mức độ an toàn khi ứng dụng công nghệ vào hoạt động giao dịch thương mại.
