Xâm nhập mặn mùa khô năm 2026 tại ĐBSCL đang bước vào giai đoạn cao điểm, độ mặn 4‰ đã lấn sâu vào các sông lớn.
Đảm bảo nước sản xuất
Theo số liệu quan trắc, độ mặn 4‰ hiện đã xâm nhập vào các sông: Cửa Đại khoảng 41,6km, Hàm Luông khoảng 23km, Cổ Chiên khoảng 25,3km và sông Hậu khoảng 16,2km.
Các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ NN-MT cho biết, từ cuối tháng 2 đến tháng 5-2026, dòng chảy trên sông Mê Công về ĐBSCL tiếp tục giảm dần. Dự báo trong tháng 3, ranh mặn 4‰ sẽ xâm nhập vào các cửa sông từ 42-55km và đến gần cuối tháng 4, ranh mặn 4‰ sẽ vào cửa sông từ 65-70km.
Người dân vùng ven biển TP Cần Thơ đến lấy nước sinh hoạt tại các điểm cấp nước sạch miễn phí. Ảnh: Tuấn Quang
Ghi nhận tại tỉnh Cà Mau, hiện các kênh, rạch trong vùng ngọt hóa khu vực Trần Văn Thời và U Minh nước đã rút dần do hạn hán. Các cống thủy lợi dọc theo sông Ông Đốc và ven đê biển Tây đã được đóng kín nhằm ngăn mặn và trữ nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt.
Ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Quản lý, khai thác công trình thủy lợi tỉnh Cà Mau cho biết, hiện đơn vị thường xuyên cập nhật diễn biến thủy văn, xu thế xâm nhập mặn, quan trắc độ mặn vùng mặn - lợ làm cơ sở khuyến cáo xuống giống, bố trí lịch thời vụ bảo đảm hiệu quả, năng suất và chất lượng.
Tại Đồng Tháp, Sở NN-MT tỉnh vừa cho đóng 7 cống thủy lợi ngăn mặn trọng yếu ở vùng ngọt hóa Gò Công, bảo vệ hơn 24.000ha lúa đông xuân 2025-2026 và vùng cây ăn trái. Lão nông Trần Văn Ai (xã Vĩnh Hựu, tỉnh Đồng Tháp) cho biết, độ mặn đang tăng nhanh, nên phải tranh thủ bơm trữ nước ngọt để đủ nước tưới cho 1,5ha lúa đang đẻ nhánh trong tháng tới.
Ông Dương Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hựu, tỉnh Đồng Tháp cho biết, năm nay chính quyền địa phương đã chủ động nạo vét kênh nội đồng để tăng sức chứa nước ngọt. Nhờ chủ động trữ ngọt ở các hệ thống kênh, mương, ao hồ… nên các máy bơm khu vực nội đồng vẫn vận hành thuận lợi.
Trước đây vùng lúa Gò Công bị ảnh hưởng xâm nhập mặn, thiếu nước ngọt nên người dân chỉ sản xuất 2 vụ lúa/năm, nay nhờ chủ động trữ ngọt từ sớm và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, bà con nông dân đã làm chủ sản xuất 3 vụ lúa mỗi năm.
Trước diễn biến phức tạp của mùa khô 2025-2026, UBND tỉnh Vĩnh Long đã phát lệnh trữ nước ngọt trên toàn địa bàn từ giữa tháng 1-2026, yêu cầu các địa phương vận hành linh hoạt hệ thống cống, trạm bơm để tranh thủ lấy nước khi độ mặn xuống thấp; đồng thời đẩy nhanh nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy nội đồng, gia tăng khả năng trữ nước trong dân.
Song song đó, tỉnh đã xây dựng 2 kịch bản ứng phó với xâm nhập mặn theo các cấp độ rủi ro thiên tai, làm cơ sở cho công tác điều hành thống nhất từ tỉnh đến cơ sở.
Ngày 27-2, UBND tỉnh Đồng Tháp chấp thuận cho Công ty TNHH MTV Cấp nước Tiền Giang vận hành 10 giếng dự phòng để đảm bảo lượng nước cung cấp phục vụ sinh hoạt cho người dân vào mùa khô năm 2025-2026.
Cùng ngày, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Cà Mau cho biết, đang tích cực vận hành 144 công trình cấp nước tập trung nông thôn, đảm bảo đủ nước sinh hoạt cho hơn 121.600 hộ dân trong mùa khô 2026.
Không để thiếu nước sạch
Ông Lê Quang Răng, Phó Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Vĩnh Long, cho biết, để bảo đảm an ninh nguồn nước, tỉnh đã đầu tư và khai thác hiệu quả hệ thống hồ chứa nước ngọt. Trong đó, tiêu biểu là hồ Láng Thé có trữ lượng khoảng 10 triệu m3; hồ Lạc Địa với diện tích khoảng 120ha, dung tích gần 2 triệu m3, góp phần phục vụ cấp nước sinh hoạt cho khu vực phía Đông của tỉnh; hồ Kênh Lấp dài gần 4km, trữ lượng khoảng 800.000m3.
Cùng với đó, hệ thống cống ngăn mặn được kiểm soát chặt chẽ theo từng thời điểm triều; các nhà máy nước được duy trì hoạt động ổn định, sẵn sàng tăng công suất khi cần thiết. Trong kịch bản mặn gay gắt, tỉnh sẽ huy động tối đa lực lượng, phương tiện để tổ chức vận chuyển nước ngọt đến những khu vực khó khăn khi nguồn nước trong dân cạn kiệt.
Cống Rạch Mọp lớn nhất TP Cần Thơ được đưa vào vận hành nhằm ứng phó xâm nhập mặn từ sông Hậu. Ảnh: Tuấn Quang
Tại TP Cần Thơ, Phó Giám đốc Sở NN-MT TP Nguyễn Tấn Nhơn cho biết, thành phố vừa thông qua và triển khai kế hoạch phòng chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn năm 2026 trên địa bàn.
Trong đó, công tác ứng phó sẽ bám sát kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Cửu Long mùa cạn năm 2025-2026 của Bộ NN-MT. Đồng thời, thành phố sẽ tập trung mọi nguồn lực thực hiện tốt, có hiệu quả công tác phòng, chống thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn, đảm bảo việc ngăn mặn, trữ ngọt phục vụ nhu cầu sản xuất, sinh hoạt của người dân.
Sở NN-MT TP Cần Thơ cũng cho biết, thành phố hiện đã hoàn tất triển khai và đưa vào vận hành 37 điểm cấp nước sạch miễn phí cho người dân vùng ven biển. Các điểm cấp nước được bố trí bồn chứa dung tích trên 10.000 lít, hệ thống bơm tự động hoạt động liên tục, đảm bảo nước luôn đủ để người dân đến lấy bất cứ lúc nào.
Đối với những hộ dân sống ở vùng sâu, vùng xa, khó tiếp cận các điểm cấp nước, chính quyền địa phương sẽ huy động các đoàn thể, lực lượng chức năng vận chuyển nước sạch đến tận nơi, đặc biệt là các đối tượng yếu thế, hộ khó khăn. Trong tình huống khẩn cấp, đơn vị quản lý huy động xe bồn, sà lan chở nước cung ứng kịp thời, không để người dân nào thiếu nước sinh hoạt.
