Tinh thần dám nghĩ, dám làm
Bà Lý Kim Chi, Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp (DN) TPHCM, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM, nhớ lại, sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, TPHCM bước vào giai đoạn tái thiết đầy gian khó. Hàng hóa rơi vào cảnh “ngăn sông cấm chợ”, người dân sống bằng tem phiếu, DN sản xuất phải gồng mình dưới những chỉ tiêu hành chính khắt khe.
Giữa bối cảnh ấy, các DN TPHCM vừa gánh vác trách nhiệm đảm bảo an ninh lương thực, vừa đặt những viên gạch đầu tiên cho sự chuyển mình của kinh tế thành phố và cả nước.
Từ thương hiệu trăm năm như nước mắm Liên Thành (của Công ty cổ phần Chế biến thủy hải sản Liên Thành) đến những DN có tuổi đời 50 năm như Tổng Công ty Lương thực miền Nam (Vinafood II), Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk), Công ty cổ phần Bột - Thực phẩm Tài Ký (TAKYfood), Công ty cổ phần Thực phẩm Agrex Sài Gòn..., hay thế hệ doanh nhân hiện đại, tất cả đều gặp nhau ở một phẩm chất chung: dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và không ngừng thích ứng.
Câu chuyện Xí nghiệp Đồ hộp xuất khẩu TPHCM là minh chứng rõ nét cho tinh thần ấy. Xí nghiệp từng có thời điểm đứng trước nguy cơ vỡ hợp đồng xuất khẩu chỉ vì thiếu miếng lót cao su dưới nắp hộp. Dù Công ty Cao su miền Nam có sẵn nguồn cung nhưng xí nghiệp không thể mua vì vướng chỉ tiêu.
Giám đốc Xí nghiệp Đồ hộp xuất khẩu TPHCM đã quyết định ra Hà Nội, thương lượng với Giám đốc Nhà máy Cao su Sao Vàng để “vay” 300kg mủ cao su, rồi trả nợ bằng đồ hộp - một giải pháp hoán đổi đầy linh hoạt, nhạy bén. “Cách làm ấy làm nổi bật bản lĩnh tháo vát, năng động của doanh nhân TPHCM”, bà Lý Kim Chi nhìn nhận.
Theo PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn, TPHCM đã khẳng định vai trò “đầu tàu” kéo nền kinh tế Việt Nam vươn lên. Chính bản lĩnh và tinh thần đổi mới đã trở thành điểm tựa giúp cộng đồng doanh nhân TPHCM kiên cường vượt qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ thời kỳ bao cấp, Đổi mới đến khủng hoảng tài chính châu Á, đại dịch Covid-19 cùng những biến động của kinh tế toàn cầu gần đây.
TPHCM đang đẩy nhanh triển khai Đề án Phát triển đô thị thông minh, với mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp 30%-40% GRDP. Theo bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM, dữ liệu không thể cất trong kho để lưu trữ mà phải trở thành dịch vụ thì mới tạo ra giá trị thực sự. Bước chuyển này đòi hỏi DN phải làm chủ được dữ liệu và các nền tảng số.
Bên cạnh đó, việc Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM chính thức vận hành từ tháng 2-2026 được kỳ vọng là “hạ tầng mềm” chiến lược, góp phần nâng cao khả năng kết nối dòng vốn trong nước và quốc tế. Qua đó, tạo điều kiện để Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng từng bước chuyển từ tiếp nhận vốn sang chủ động kiến tạo thị trường.
Đưa “giá trị mềm” thành tài sản chiến lược
Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững đang đặt ra những tiêu chuẩn mới đối với cộng đồng DN. Tính đến năm 2025, đã có 155 DN được UBND TPHCM công nhận là “DN xanh”, trong khi các khu công nghiệp cũng dần chuyển đổi sang mô hình sinh thái để đáp ứng bộ tiêu chí môi trường - xã hội - quản trị (ESG) của thế giới.
Không chỉ là áp lực, mà đây còn là cơ hội để giới doanh nhân thành phố phát huy tinh thần tiên phong, chuyển những yêu cầu mới của thị trường thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội DN Xanh TPHCM, DN nào sớm triển khai xanh hóa sẽ có thêm lợi thế cạnh tranh. Trong bối cảnh hiện nay, giá rẻ không còn là lợi thế, những cách làm từng giúp DN giữ đơn hàng cũng khó đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế giúp DN tiếp cận được nguồn vốn tín dụng xanh, đồng thời là điều kiện quan trọng để giữ đơn hàng và mở rộng thị trường.
Trong hành trình vươn mình của DN TPHCM, năng lực tự chủ công nghệ và khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu cũng đang trở thành những yếu tố ngày càng quan trọng. Tự chủ công nghệ không chỉ giúp DN nâng cao năng lực sản xuất, mà còn là cách khẳng định bản lĩnh trên thương trường quốc tế.
Tập đoàn Đại Dũng là một điển hình. Từ một xưởng cơ khí nhỏ chuyên làm khuôn đúc, tập đoàn đã vươn ra thị trường quốc tế, xuất khẩu sản phẩm tới hơn 50 quốc gia. Ông Trịnh Tiến Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Đại Dũng, cho rằng, muốn “đem chuông đi đánh xứ người”, DN cần có tư duy quốc tế, giữ kỷ luật và có sản phẩm đạt chất lượng vượt kỳ vọng của khách hàng.
Tuy nhiên, để tạo lợi thế lâu dài, công nghệ, vốn hay tiêu chuẩn quản trị vẫn chưa đủ. Văn hóa DN mới là cái gốc bền vững nhất, là vốn quý của mỗi DN. Đưa văn hóa DN từ một “giá trị mềm” thành tài sản chiến lược chính là cách để DN kích hoạt sức cạnh tranh và năng lực thích ứng trước những thay đổi của thị trường.
Tại Công ty TNHH Sản xuất hàng tiêu dùng Bình Tiên (Biti’s), mô hình “Happy Lean” được áp dụng với mục tiêu lấy con người làm trung tâm cho hành trình chuyển mình.
Trong khi đó, Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn - TNHH Một thành viên (Satra) chọn cách “rất Sài Gòn” khi mở hội thi thiết logo 30 năm của đơn vị, cho đội ngũ của mình tham gia. Chủ tịch HĐTV Satra Nguyễn Hữu Nghĩa cho hay, đây là bước khởi động để Satra “không chỉ mạnh về thương mại mà còn dẫn đầu về văn hóa DN hiện đại”.
Còn tại Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, bí quyết để đơn vị được Tạp chí HR Asia (Malaysia) vinh danh là “Nơi làm việc tốt nhất châu Á 2026” là văn hóa “đồng tâm hiệp lực”, lắng nghe và đối thoại trực tiếp, để mỗi người lao động thấy mình được tôn trọng.
Từ bản lĩnh “sinh tồn” trong thời bao cấp đến tư duy vươn tầm quốc tế hôm nay, đội ngũ doanh nhân TPHCM đã khẳng định được vị thế của mình bằng chữ tín và tinh thần dấn thân.
Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may thời trang TPHCM:
Cộng đồng doanh nhân luôn gắn kết
Dù bối cảnh trong nước và quốc tế còn nhiều khó khăn, DN TPHCM nhìn chung vẫn giữ được sự ổn định. Điều quý nhất là cộng đồng doanh nhân thành phố luôn gắn kết, đồng hành, chia sẻ khó khăn và nâng đỡ nhau cả khi thuận lợi. Đó chính là nét đẹp văn hóa, là biểu hiện rõ nhất của bản lĩnh doanh nhân TPHCM. Bản lĩnh ấy được tôi luyện qua những thời khắc gian nan nhất.
Năm 1990, khi tiếp quản xí nghiệp may với hơn một nửa số công nhân đã xin nghỉ việc vì thiếu việc, nợ lương, tôi phải đi mượn 10 triệu đồng để trả lương cho anh em. Bản lĩnh không phải là không biết sợ, mà là dám đối diện và tìm cách vượt qua. Đến giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008-2009, trước đề nghị cắt giảm lao động để bảo toàn lợi nhuận, tôi vẫn kiên quyết giữ chân người lao động, đồng thời giảm lương của Hội đồng Quản trị. Nhờ vậy, khi đơn hàng phục hồi, chúng tôi đã có sẵn 2.800 công nhân lành nghề.
Bản lĩnh doanh nhân TPHCM có được nhờ sự hỗ trợ thiết thực của chính quyền thành phố, với những cuộc xúc tiến thương mại tại châu Âu, châu Á, Mỹ, bên cạnh sự đồng hành về tinh thần.
Ông Nguyễn Văn Trí, Tổng giám đốc Công ty cơ khí Lập Phúc:
Chú trọng tạo môi trường làm việc ổn định, thoải mái
Nhiều người hỏi, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt hiện nay, DN cơ khí làm thế nào để chuyển đổi xanh và thu hút nhân lực chất lượng cao? Tôi trả lời thẳng thắn: Muốn chuyển đổi xanh, muốn có người giỏi, trước hết DN phải tạo ra lợi nhuận. Có lợi nhuận mới có nguồn lực để tái đầu tư và theo đuổi chiến lược dài hạn.
Ngành sản xuất khuôn mẫu tuy ít chất thải công nghiệp nhưng hoạt động sản xuất vẫn phát sinh rác, nước thải. Chúng tôi đầu tư hệ thống xử lý, quan trắc một cách nghiêm túc. Nhà máy sạch, quy trình sản xuất được kiểm soát tốt không chỉ đáp ứng yêu cầu môi trường mà còn góp phần nâng cao uy tín của DN, tạo niềm tin với khách hàng, nhất là khách hàng nước ngoài.
Chúng tôi quan niệm “xanh” và chuyên nghiệp nằm ở chính những điều nhỏ nhất. Quản trị “xanh” không nên là khẩu hiệu. Sau khi hoàn thành các nghĩa vụ thuế và trừ các chi phí cần thiết, DN cần dành nguồn lực phù hợp để đầu tư cho môi trường làm việc, an toàn lao động.
Ở Công ty Cơ khí Lập Phúc, thợ giỏi có thể được nhận mức lương 20-30 triệu đồng, thậm chí hơn 40 triệu đồng/tháng. Chúng tôi chú trọng tạo môi trường làm việc ổn định, thoải mái, mua bảo hiểm tai nạn cho người lao động. Khi được tôn trọng, người lao động sẽ coi công ty là nhà. Chiến lược đột phá của DN không nhất thiết bắt đầu từ những vấn đề vĩ mô. Hãy bắt đầu từ nhà xưởng, từ sản phẩm có lời, từ tư duy cởi mở và tấm lòng với người lao động. Đó là sự phát triển bền vững nhất.
