Vừa qua, Chính phủ đã đặt chỉ tiêu đến năm 2030 Việt Nam phấn đấu có 3-4 kỳ lân công nghệ. Mục tiêu đặt ra rất thách thức nhưng không phải bất khả thi.
“Bộ tứ chiến lược” khởi nghiệp
Thời gian qua, Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết quan trọng nhằm tạo nền tảng thể chế làm bệ đỡ cho mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia khởi nghiệp sáng tạo.
Bao gồm Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Đây được xem là “bộ tứ chiến lược” cho phát triển đất nước.
Phát biểu tại Ngày hội khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam (Techfest 2025) những ngày cuối năm 2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh sẽ đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao, phát triển nhanh, bền vững.
Những năm qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm và ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Chính phủ đã ban hành các chương trình hành động thực hiện các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; hoàn thiện khung pháp lý thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.
Thủ tướng nêu rõ mục tiêu, chúng ta đang hướng tới xây dựng quốc gia khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trên nền tảng công nghệ tiên tiến, thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị và nhân lực thông minh.
Tất cả vì một mục tiêu chung là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh quốc gia, đưa Việt Nam trở thành quốc gia khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, để Việt Nam tiếp tục có những kỳ lân công nghệ, bắt kịp, tiến cùng và có thể vượt lên trong dòng chảy công nghệ toàn cầu.
Theo ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), năm 2025 dù dòng vốn mạo hiểm toàn cầu có nhiều biến động, nhưng Việt Nam vẫn là điểm sáng của khu vực Đông Nam Á, khi đứng thứ 3 trong khu vực về số lượng thương vụ doanh nghiệp gọi vốn và tổng giá trị đầu tư, chỉ đứng sau Singapore và Indonesia. Hiện Việt Nam có hơn 200 quỹ đầu tư trong và ngoài nước, trên 100 không gian sáng tạo và vườn ươm.
Năm 2025, Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) của Việt Nam xếp vị trí 44/139 quốc gia. Hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 55 trên thế giới. Trong đó, TPHCM xếp thứ 110, Hà Nội xếp thứ 148 và Đà Nẵng xếp thứ 766 chỉ số các thành phố khởi nghiệp toàn cầu, đưa Việt Nam vươn lên nhóm 3 hệ sinh thái khởi nghiệp tăng trưởng nhanh nhất, và xếp hạng thứ 5 trong khu vực ASEAN.
Viết tiếp những kỳ lân công nghệ mới
TPHCM đang là địa phương có hệ sinh thái khởi nghiệp lớn nhất cả nước, chiếm gần 50% startup Việt. Đặc biệt, 3 trong số 4 startup kỳ lân của Việt Nam xuất phát từ TPHCM là VNG, MoMo và Sky Mavis. Đó không chỉ là những doanh nghiệp đã thành công, mà đang tạo động lực, niềm cảm hứng và hướng đi để startup tiếp bước thành công trong kỷ nguyên AI này.
Như Sky Mavis mới chỉ ra đời vào năm 2018 với những thành viên sáng lập rất trẻ, nhưng đã trở thành "kỳ lân blockchain" đầu tiên của Việt Nam chỉ sau 3 năm vận hành.
Sky Mavis là công ty đứng sau Axie Infinity, tựa game blockchain đình đám từng có thời điểm chiếm lĩnh thị trường toàn cầu, năm 2021 đã được định giá khoảng 3 tỷ USD. Những thành công của các kỳ lân công nghệ trên là lời khẳng định hệ sinh thái công nghệ số Việt Nam đủ khả năng tạo ra các sản phẩm chinh phục toàn cầu.
Để viết tiếp những kỳ lân công nghệ mới, ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đề xuất, chúng ta cần hỗ trợ startup, và có cơ chế riêng để họ có thể tăng trưởng nhanh.
Có 8 xu hướng nổi bật của startup Việt Nam thời gian tới, gồm: công nghệ khí hậu, kinh tế sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ cho người cao tuổi, công nghệ giáo dục, đổi mới sáng tạo nhựa, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, khởi nghiệp xe điện và cộng đồng startup Việt ở nước ngoài.
Do đó, nếu chúng ta tập trung hỗ trợ, ươm tạo được 20-30 startup trong các lĩnh vực này, đến năm 2030 có thể xuất hiện 5-7 kỳ lân trong tương lai được định giá tỷ USD.
Vừa qua, Forbes Asia công bố danh sách thường niên 100 doanh nghiệp nhỏ và startup đáng chú ý ở châu Á, trong đó Việt Nam có 2 đại diện là AI Hay (lĩnh vực trí tuệ nhân tạo) và Kamereo (lĩnh vực thương mại điện tử nông sản). AI Hay là một chatbot và ứng dụng học tập do Việt Nam phát triển, dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn do công ty tự huấn luyện.
Theo báo cáo của Decision Lab, AI Hay nằm trong top 6 AI được người Việt sử dụng nhiều nhất. Bên cạnh đó, Sensor Tower đã xếp AI Hay là ứng dụng AI duy nhất từ Đông Nam Á, góp mặt trong top 10 ứng dụng AI được sử dụng nhiều nhất khu vực. Vào tháng 7-2025, công ty đã huy động được 10 triệu USD trong vòng gọi vốn series A do Argor Capital dẫn dắt, nâng tổng vốn gọi được lên hơn 18 triệu USD.
Công ty thứ hai là nhà cung ứng thực phẩm B2B, Kamereo kết nối các nhà hàng và đơn vị bán lẻ trên khắp Việt Nam với các nhà sản xuất và cung ứng nông sản tươi, thịt, hải sản và hàng khô. Vào tháng 12-2024, startup này đã huy động được 7,8 triệu USD trong vòng gọi vốn Series B từ Sumitomo Corp. và Inspire.
Kỳ vọng với thành quả của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trưởng thành, năng động, cùng những chính sách hỗ của Chính phủ, chu kỳ một giáp con ngựa mới xuất hiện kỳ lân sẽ được rút ngắn.
