Mù mờ chất lượng, người tiêu dùng 'nhắm mắt' ăn... ốc

Chất lượng dựa vào... kinh nghiệm

Ghi nhận thực tế của phóng viên SGGP cho thấy, con ốc trước khi đến bàn ăn phải qua nhiều khâu trung gian. Tại chợ đầu mối Bình Điền (TPHCM), mỗi đêm có hàng chục xe tải vận chuyển các loại ốc, nghêu, sò từ miền Tây Nam bộ, Nam Trung bộ và cả nguồn nhập khẩu đổ về.

Hoạt động mua bán diễn ra nhanh, khối lượng lớn. Mỗi sạp có thể bán từ 1-3 tấn/ngày, những sạp lớn lên đến 5-7 tấn, phân phối cho nhiều quán ăn, nhà hàng và bếp ăn tập thể.

Một quán bán ốc tại chợ Phú Xuân (xã Nhà Bè, TPHCM). ẢNH: HOÀNG HÙNG

Theo các tiểu thương, nguồn ốc gồm cả hàng nuôi và khai thác tự nhiên. Việc kiểm tra chất lượng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, ít khi có giấy kiểm định từng lô, phải tiêu thụ nhanh trong ngày để tránh hao hụt.

Từ chợ đầu mối, ốc tiếp tục được đưa về nhiều điểm sơ chế nhỏ lẻ trong khu dân cư. Sơ chế phổ biến trên nền xi măng ẩm ướt, dụng cụ đơn giản, không có sự phân tách rõ ràng giữa ốc sống và ốc đã sơ chế.

Một số đại lý và quán ăn cho biết nguồn hàng được mua theo ngày, phụ thuộc vào mối quen. Các quán nhỏ, quán bình dân thường khó chủ động khâu bảo quản, trong khi áp lực về giá rẻ và độ tươi khiến việc kiểm soát chất lượng rất hạn chế.

Tại phường Vũng Tàu (TPHCM), nơi tập trung nhiều quán ốc, không ít chủ quán ăn và đại lý hải sản cho biết việc nhập hàng chủ yếu dựa vào "chữ tín”. Một chủ đại lý hải sản tại khu vực chợ Xóm Lưới cho biết, ốc yếu thì phải bán rẻ ngay, nếu để qua ngày là hỏng.

Trong khi đó, chủ một quán ốc trên đường Thống Nhất cho hay: "Khách ăn ốc chuộng tươi nhưng giá phải mềm. Do đó, sẽ khó cạnh tranh khi nhập hàng loại một vì giá cao". Theo người này, nếu không được bảo quản tốt, chỉ sau 24 giờ, ốc sẽ bốc mùi, trong khi các quán nhỏ không có kho lạnh lớn, nên phụ thuộc nhiều vào uy tín của nguồn cung.

Nguồn gốc không rõ

Những ngày cận tết này, trên các trục đường như Tân Sơn, Phạm Văn Bạch (phường Tân Sơn), Tô Ký (phường Trung Mỹ Tây)… không khó bắt gặp cảnh người bán đổ đống các loại ốc như ốc giác, ốc hương, ốc bươu trên bạt nhựa, đặt sát lề đường, bốc mùi tanh giữa nắng nóng và khói bụi xe cộ.

Buổi sáng sớm hoặc xế chiều, nhiều xe đẩy bán bún ốc, bún riêu dựng tạm trên vỉa hè, thậm chí tràn xuống lòng đường. Giá rẻ, tiện lợi khiến các điểm bán này luôn đông khách, song phía sau sự nhộn nhịp ấy là nỗi lo thường trực về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Ghi nhận của phóng viên cho thấy quán chỉ có vài tấm bạt che nắng tạm bợ, khu vực sơ chế đặt sát mép đường, nước rửa ốc xả thẳng xuống cống hở. Chén bát được rửa qua loa trong chậu nước đục.

Nồi nước lèo thường xuyên mở nắp, rổ ốc đặt cạnh thùng rác, rau sống không được che đậy. Có nơi, khu rửa chén nằm sát nhà vệ sinh tạm. Mỗi tô bún ốc có giá từ 20.000-30.000 đồng, nước dùng đậm màu, chất lượng không đồng đều.

Chị Nguyễn Thị Hạnh, công nhân làm việc tại Khu công nghiệp Tân Tạo (phường Tân Tạo, TPHCM), cho biết có bữa ăn thấy ốc giòn, nhưng cũng có lần ốc bở, nước lèo gắt mùi. Biết là không an toàn nhưng tan ca muộn, ăn cho nhanh rồi về nghỉ ngơi.

Một số người bán thừa nhận nguồn ốc chủ yếu được mua theo ngày từ các mối nhỏ lẻ. Khi được hỏi cụ thể về nơi sơ chế hay giấy tờ nguồn gốc, phần lớn chỉ trả lời chung chung.

ThS-BS Bùi Thị Duyên, Phụ trách khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Quân y 175, bày tỏ lo ngại cho sức khỏe người tiêu dùng sau phát hiện vụ ốc ngâm thủy tinh lỏng. Thủy tinh lỏng là hóa chất sử dụng trong công nghiệp như sản xuất chất tẩy rửa, keo dán, xi măng, chống thấm và tuyệt đối không được phép dùng trong chế biến hay bảo quản thực phẩm.

Thực phẩm nhiễm hóa chất này có thể gây kích ứng, bỏng rát niêm mạc miệng, thực quản, dạ dày, dẫn đến buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy. Nếu sử dụng trong thời gian dài, người tiêu dùng còn đối mặt nguy cơ tổn thương mạn tính đường tiêu hóa, ảnh hưởng chức năng gan, thận.