Quy mô thị trường thu hẹp
Năm 2026, thị trường TPDN chứng kiến sự sụt giảm về quy mô do lượng trái phiếu phát hành mới không đủ sức bù đắp cho khối lượng khổng lồ bị rút khỏi lưu hành.
Cụ thể, trong quý II, hoạt động chào bán TPDN đã có tín hiệu khởi sắc và phục hồi rất mạnh. Tuy nhiên, lũy kế 6 tháng, tổng giá trị phát hành lại ghi nhận mức giảm 16% so với cùng kỳ.
Nguyên nhân sự sụt giảm này do nhóm ngân hàng chủ động cắt giảm khối lượng phát hành. Dù nhóm phi ngân hàng (trong đó chủ chốt là doanh nghiệp bất động sản) đã tăng trưởng huy động vốn 83% nhưng vẫn không đủ bù đắp.
Điểm nhấn đáng chú ý của thị trường là làn sóng mua lại trái phiếu trước hạn tăng đột biến. Theo thống kê, lượng trái phiếu được tất toán sớm đến từ nhóm ngân hàng.
Tuy nhiên, đây không phải là dấu hiệu tiêu cực mà là bước đi mang tính chiến lược của các tổ chức tín dụng. Động thái này phản ánh xu hướng chủ động tái cơ cấu, sắp xếp lại nguồn vốn trung và dài hạn để phù hợp với tình hình thanh khoản hiện tại.
Bên cạnh đó, việc mua lại các trái phiếu cũ giúp ngân hàng dọn đường để phát hành các lô trái phiếu mới có điều khoản tốt hơn, qua đó tối ưu hóa nguồn vốn cấp 2. Đồng thời, các ngân hàng cũng hướng đến mục tiêu củng cố hệ số an toàn vốn (CAR), đảm bảo tuân thủ các tỷ lệ đảm bảo an toàn theo quy định của NHNN.
Áp lực đáo hạn rơi vào quý IV
Đối với nhóm TPDN phi ngân hàng, áp lực trả nợ gốc đang có sự phân bổ không đồng đều trong những tháng cuối năm 2026.
Cụ thể, thị trường sẽ đón nhận một khoảng thời gian “dễ thở” hơn khi áp lực đáo hạn tạm thời hạ nhiệt trong quý III. Khoảng thời gian trống này tạo điều kiện để các doanh nghiệp tích lũy dòng tiền, và chuẩn bị các phương án đảo nợ hoặc tái cấu trúc tài chính.
Tuy nhiên, thử thách thực sự sẽ quay trở lại vào quý IV. Áp lực đáo hạn được dự báo sẽ tăng vọt, “điểm rơi" lớn nhất sẽ hội tụ vào tháng 12, tập trung chủ yếu ở nhóm các doanh nghiệp bất động sản. Khả năng xoay xở dòng tiền của các doanh nghiệp địa ốc trong giai đoạn cuối năm sẽ là biến số quan trọng, quyết định mức độ ổn định của toàn thị trường TPDN trong bước đệm sang năm 2027.
Việc các doanh nghiệp bất động sản đẩy mạnh phát hành trái phiếu trong nửa đầu năm 2026, chủ yếu xuất phát từ nhu cầu giải quyết các áp lực tài chính cấp bách, thay vì mục tiêu mở rộng quỹ đất hay đầu tư.
Cụ thể, khối lượng TPDN bất động sản đáo hạn trong năm 2026 rất lớn. Riêng quý II đã có khoảng 58.000 tỷ đồng TPDN đáo hạn, trong đó nhóm bất động sản chiếm tới 79%. Đồng thời, thị trường sẽ tiếp tục đón thêm khoảng 60.000 tỷ đồng trái phiếu bất động sản đáo hạn trong nửa cuối năm. Áp lực trả nợ gốc buộc các doanh nghiệp phải phát hành thêm các lô trái phiếu mới nhằm huy động vốn để đảo nợ hoặc tái cấp vốn.
Bên cạnh đó, thanh khoản thị trường bất động sản nhìn chung vẫn còn suy giảm và tiến độ triển khai nhiều dự án bị chậm trễ, khiến dòng tiền bán hàng chưa thể phục hồi. Việc thiếu hụt nguồn thu nội bộ để trang trải các nghĩa vụ tài chính khiến trái phiếu trở thành kênh “bơm vốn” thiết yếu.
Trong bối cảnh khát vốn đó, nhiều doanh nghiệp bất động sản buộc phải chấp nhận phát hành trái phiếu dù mặt bằng lãi suất huy động đang neo ở mức cao. Cụ thể, lãi suất bình quân của các lô trái phiếu bất động sản trong quý II đã tăng lên mức 11,5 - 12%/năm, cá biệt có lô áp dụng lãi suất thả nổi lên tới 13 - 15%/năm.
Mức chi phí đắt đỏ này vẫn được các doanh nghiệp bất động sản "cắn răng" chấp nhận để đảm bảo thanh khoản và tránh nguy cơ chậm trả nợ.
