Những điểm thay đổi lớn tư duy, thể chế phát triển kinh tế tư nhân

Báo SGGP điểm lại những thay đổi nổi bật về tư duy và thể chế, đồng thời đặt Nghị quyết 68 trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển theo Nghị quyết số 19-NQ/TW để làm rõ hơn vai trò tiên phong của kinh tế tư nhân trong thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

1. Thay đổi lớn về tư duy

- Nâng vị thế kinh tế tư nhân từ “một động lực quan trọng” lên “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”.

- Xóa bỏ triệt để nhận thức, tư tưởng, quan niệm và thái độ định kiến đối với kinh tế tư nhân; tôn trọng doanh nghiệp, doanh nhân.

- Xác định doanh nhân là “người chiến sĩ trên mặt trận kinh tế”, khuyến khích tinh thần kinh doanh, đổi mới sáng tạo và làm giàu hợp pháp, chính đáng.

- Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, kiến tạo của Nhà nước, lấy doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể.

- Kinh tế tư nhân cùng kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường gắn với hội nhập quốc tế.

2. Những đột phá về thể chế

* Từ quản lý sang kiến tạo, phục vụ doanh nghiệp: Nhà nước kiến tạo, phục vụ, hỗ trợ kinh tế tư nhân; không can thiệp hành chính trái nguyên tắc thị trường; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

* Xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, bỏ tư duy “không quản được thì cấm”: Người dân, doanh nghiệp được tự do kinh doanh những ngành, nghề pháp luật không cấm; quyền kinh doanh chỉ bị hạn chế trong các trường hợp luật định.

* Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Điều kiện kinh doanh chuyển từ cấp phép, chứng nhận sang công bố điều kiện và hậu kiểm, trừ một số ít lĩnh vực bắt buộc phải cấp phép.

* Cắt mạnh thủ tục, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ: Trong năm 2025, cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, 30% chi phí tuân thủ pháp luật và 30% điều kiện kinh doanh và tiếp tục cắt giảm mạnh trong các năm tiếp theo. Cung cấp dịch vụ công không phụ thuộc địa giới hành chính.

* Bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực và cạnh tranh: Không phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khi tiếp cận vốn, đất đai, tài nguyên, tài sản, công nghệ, nhân lực, dữ liệu; bảo đảm công bằng về thuế, phí và môi trường cạnh tranh.

* Giảm rủi ro hình sự hóa quan hệ kinh tế: Phân định rõ trách nhiệm hình sự với hành chính, dân sự; ưu tiên biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính; kê biên, phong tỏa tài sản phải tương ứng với dự kiến hậu quả thiệt hại.

* Cải cách thanh tra, kiểm tra theo quản lý rủi ro và dữ liệu: Chấm dứt thanh tra, kiểm tra chồng chéo; nguyên tắc mỗi năm chỉ thanh tra, kiểm tra 1 lần, trừ trường hợp có bằng chứng rõ ràng; tăng kiểm tra từ xa bằng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo ; doanh nghiệp tuân thủ tốt được miễn kiểm tra thực tế.

* Mở thể chế cho mô hình kinh doanh và kênh vốn mới: Xây dựng khung pháp lý cho fintech (công nghệ tài chính), AI, tài sản ảo, tài sản mã hóa, thương mại điện tử; áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; mở hướng cho vay ngang hàng, sàn giao dịch gọi vốn cộng đồng; tín dụng dựa trên dữ liệu, dòng tiền, chuỗi giá trị và tài sản vô hình.

* Hỗ trợ thực chất doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh: Đẩy mạnh số hóa, minh bạch hóa, đơn giản hóa kế toán, thuế, bảo hiểm; khuyến khích hộ kinh doanh chuyển sang mô hình doanh nghiệp; xóa bỏ thuế khoán chậm nhất trong năm 2026.

* Hình thành doanh nghiệp dẫn dắt, kết nối chuỗi và vươn ra toàn cầu: Khuyến khích doanh nghiệp lớn dẫn dắt chuỗi cung ứng nội địa, kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh; mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào các dự án quan trọng của quốc gia, lĩnh vực chiến lược; thúc đẩy chương trình Vươn ra thị trường quốc tế (Go Global) và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

3. Đặt Nghị quyết số 68-NQ/TW trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển theo Nghị quyết số 19-NQ/TW

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác lập khung đổi mới mô hình phát triển Việt Nam ở tầm tổng thể. Đặt trong tổng thể định hướng đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW làm rõ vai trò của khu vực kinh tế tư nhân: một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh; tiên phong trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

4. Mục tiêu đến năm 2030 theo Nghị quyết số 68-NQ/TW

* 2 triệu doanh nghiệp hoạt động; 20 doanh nghiệp/1.000 dân; ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

* Tăng trưởng bình quân khu vực tư nhân đạt 10%-12%/năm; đóng góp 55%-58% GDP; tổng thu ngân sách nhà nước chiếm 35%-40%; giải quyết việc làm cho khoảng 84%-85% tổng số lao động.

Nguồn: Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28-7-2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.