Cụ thể hóa quy định của Luật Phát triển đô thị, nghị quyết tạo thêm cơ sở pháp lý để các địa phương xử lý vi phạm, nhưng việc áp dụng đòi hỏi sự thận trọng, bảo đảm đúng quy định và không ảnh hưởng đến sinh hoạt thiết yếu của người dân.
Răn đe để tuân thủ pháp luật về môi trường
Đầu tháng 11-2026, UBND xã Tân Vĩnh Lộc phối hợp Công ty Điện lực Bình Chánh thu hồi trạm biến áp tại một cơ sở sản xuất vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. Đây là một trong những trường hợp đầu tiên tại TPHCM áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện theo Nghị quyết 57/2026/NQ-HĐND của HĐND TPHCM.
Trước đó, qua kiểm tra đột xuất, đoàn kiểm tra UBND xã Tân Vĩnh Lộc phát hiện Công ty TNHH Nhựa T.N. chưa thực hiện đăng ký môi trường, không có hồ sơ phòng cháy chữa cháy; xả nước thải trực tiếp ra môi trường từ công đoạn xay rửa phế liệu và đổ thải, chôn lấp trái phép khoảng 14 tấn chất thải rắn.
UBND xã đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 73 triệu đồng, đồng thời yêu cầu cơ sở khắc phục hậu quả. Tuy nhiên, đến ngày 4-11, khi lực lượng chức năng kiểm tra lại, cơ sở vẫn tiếp tục hoạt động và đổ thải trái phép. Trước tình trạng này, địa phương đã phối hợp đơn vị điện lực thu hồi trạm biến áp, ngừng cung cấp điện.
Theo bà Hồ Ngọc Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Vĩnh Lộc, khu dân cư trên địa bàn đan xen với các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ. Việc kiểm soát nước thải, khí thải, thu gom, xử lý chất thải và chấp hành quy định về môi trường của các cơ sở luôn đặt ra nhiều thách thức đối với chính quyền.
Trước đây, đối với các trường hợp vi phạm, chính quyền chủ yếu kiểm tra, nhắc nhở, lập biên bản, xử phạt và yêu cầu khắc phục. Trường hợp tổ chức, cá nhân cố tình không chấp hành hoặc tiếp tục vi phạm, việc xử lý gặp khó khăn, thậm chí xuất hiện tình trạng chây ì, phớt lờ quy định pháp luật. Việc ngừng cung cấp dịch vụ thiết yếu khi cơ sở cố tình không chấp hành yêu cầu khắc phục sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động của cơ sở, tạo áp lực buộc tổ chức, cá nhân phải nghiêm túc thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường.
“Việc áp dụng quy định này không phải làm khó doanh nghiệp, mà là tạo ra kỷ cương và sự công bằng trong chấp hành pháp luật. Những doanh nghiệp thực hiện tốt quy định về môi trường cần được bảo vệ, còn trường hợp cố tình vi phạm, gây ảnh hưởng đến cộng đồng thì phải được xử lý nghiêm minh”, bà Hồ Ngọc Hiếu nhấn mạnh.
Chủ động rà soát, thận trọng khi áp dụng
Tại phường Hòa Hưng, dù chưa có trường hợp vi phạm môi trường nào bị áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, chính quyền địa phương đã triển khai các bước chuẩn bị để thực hiện nghị quyết khi phát sinh trường hợp cần thiết áp dụng.
Ông Đặng Hoàng Phương, Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Hưng, cho biết, vẫn còn những trường hợp cố tình không chấp hành quy định dù đã được cơ quan chức năng tuyên truyền, hướng dẫn. Việc thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính gặp không ít khó khăn. Có trường hợp tổ chức, cá nhân vi phạm không đủ tài sản để thi hành quyết định. Việc xác minh tài khoản, tài sản, thu nhập cũng gặp khó khăn, trong khi thủ tục cưỡng chế còn phức tạp.
Theo ông Đặng Hoàng Phương, Nghị quyết 57/2026/NQ-HĐND đã bổ sung công cụ pháp lý để cơ quan chức năng chủ động xử lý những vi phạm kéo dài, ngăn chặn các cơ sở tái phạm. UBND phường Hòa Hưng đã chỉ đạo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phối hợp các đơn vị liên quan tuyên truyền quy định mới, rà soát các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc diện phải đăng ký môi trường; tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật, kịp thời phát hiện, yêu cầu chấm dứt vi phạm và khắc phục hậu quả. Địa phương đã xác định cụ thể quy trình phối hợp khi áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước.
Còn tại xã Long Điền, việc triển khai Nghị quyết 57/2026/NQ-HĐND cũng đặt ra những vấn đề cần cân nhắc từ thực tế.
Ông Ngô Thanh Phúc, Chủ tịch UBND xã Long Điền, đánh giá nghị quyết đã tạo hành lang pháp lý thuận lợi, giúp chính quyền cấp xã chủ động, kịp thời ban hành quyết định ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình, cơ sở vi phạm về trật tự xây dựng, phòng cháy chữa cháy và môi trường, thay vì phải chờ đợi quy trình xử lý phức tạp từ cấp trên. Tuy nhiên, khó khăn phát sinh đối với các hộ kinh doanh sử dụng chung nguồn điện, nước cho cả sinh hoạt và sản xuất. Khi áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, hoạt động sản xuất, kinh doanh bị gián đoạn nhưng sinh hoạt hàng ngày của các thành viên trong gia đình cũng có thể bị ảnh hưởng.
“Việc ngừng cung cấp điện, nước trong những trường hợp này cần được địa phương cân nhắc thận trọng, bởi không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn tác động trực tiếp đến sinh hoạt thiết yếu, đời sống hàng ngày của người dân”, ông Ngô Thanh Phúc nhấn mạnh.
Việc đưa Nghị quyết 57/2026/NQ-HĐND vào thực hiện đang có những chuyển động bước đầu, song để phát huy hiệu quả, việc xác định đúng đối tượng, phạm vi áp dụng và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân là những vấn đề cần được chú trọng trong quá trình thực hiện.