Đầu tư dài hơi, thu nhập ngắn hạn
Tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) là hình thức quảng bá sản phẩm, dịch vụ của bên thứ ba thông qua các đường dẫn riêng (link affiliate). Người tham gia sẽ được nhận “hoa hồng” khi khách hàng thực hiện mua hàng, đăng ký hoặc tải ứng dụng.
Nhờ sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và thương mại điện tử, hình thức này mở ra cơ hội gia tăng thu nhập cho nhiều người trẻ. Tuy nhiên, để khiến người dùng nhấp vào đường dẫn (link) và quyết định mua hàng là hành trình không hề dễ dàng.
Anh Nguyễn Hoài A. (26 tuổi, ngụ phường Tân Bình, TPHCM) bắt đầu làm tiếp thị liên kết sau khi nghỉ việc văn phòng. Từ những khoản “hoa hồng” vài chục ngàn đồng mỗi đơn, chỉ sau khoảng hai ngày đẩy mạnh chia sẻ link sản phẩm, thu nhập của Hoài A. tăng lên vài trăm ngàn đồng. Con số này từng thắp lên nhiều kỳ vọng, nhưng rồi nhanh chóng vụt tắt khi Hoài A. phát hiện ra đây không phải “con đường ngắn” để kiếm tiền bền vững.
“Xu hướng người dùng thay đổi rất nhanh. Tôi mất hơn 3 tháng học quay, chỉnh sửa video, rồi thêm khoảng 2 tháng theo dõi và bắt nhịp xu hướng nội dung. Video phải đủ hấp dẫn để giữ người xem, nhưng thực tế chỉ khoảng một nửa bấm vào link sản phẩm, còn tỷ lệ chốt đơn thì thấp hơn nhiều”, anh Hoài A. chia sẻ.
Thực tế cho thấy, tiếp thị liên kết không phải cuộc chơi “mì ăn liền”, mà đòi hỏi sự đầu tư dài hạn về thời gian, kỹ năng và cả chi phí. Người làm nghề phải liên tục xây dựng nội dung, thích ứng với thuật toán, theo sát hành vi tiêu dùng và xu hướng trên các nền tảng số. Mỗi video hay bài đăng hiệu quả thường là kết quả của nhiều lần thử - sai và chỉnh sửa.
Nghịch lý nằm ở chỗ, dù quá trình đầu tư mang tính dài hạn, nguồn thu từ tiếp thị liên kết lại phụ thuộc rất lớn vào yếu tố thời vụ. Doanh thu thường tăng mạnh vào các dịp cao điểm mua sắm mùa lễ, tết hoặc khi “bắt trúng” một xu hướng ngắn hạn; ngược lại, có thể sụt giảm nhanh chóng khi thuật toán thay đổi hoặc thị hiếu người dùng dịch chuyển. Không ít người trẻ rơi vào trạng thái “được mùa thì vui, thất mùa thì nản”, thu nhập thiếu ổn định và khó dự báo.
Khi cơn giận thành... tương tác
Để thu hút người xem, không ít tài khoản tiếp thị liên kết cố tình “tự tay làm nên sóng gió” bằng cách dựng lên những video gây tranh cãi, kích thích sự giận dữ. Dễ thấy nhất là các clip kết hợp những món ăn vốn không liên quan, thậm chí phản cảm như: đổ trà sữa vào mì gói, uống trà sữa với mắm tôm, hay cho hành lá vào sữa đậu nành…
Những nội dung tưởng chừng vô thưởng vô phạt ấy lại nhanh chóng tạo ra làn sóng tranh luận gay gắt. Sự khó chịu, bức xúc của người xem, thể hiện qua lượt xem, chia sẻ hay bình luận tiêu cực, vô hình trung trở thành “miếng mồi” cho các tài khoản tiếp thị liên kết. Mỗi cơn giận dữ được quy đổi thành tương tác, kéo theo link bán hàng gắn kèm từ chính “sóng gió” do họ dàn dựng.
Không chỉ là câu chuyện trong nước, chiêu trò đánh vào cảm xúc người dùng này đã trở thành xu hướng toàn cầu, được gọi là “rage baiting” hay “rage farming” - chiến thuật cố tình khơi gợi sự phẫn nộ, ghê tởm để tăng lượt truy cập và tương tác. Ngày 1-12-2025, cụm từ “rage bait” được từ điển Oxford chọn là “từ của năm”, phản ánh mức độ lan rộng đáng báo động của hiện tượng này trong không gian mạng.
Theo Oxford, việc tần suất sử dụng thuật ngữ tăng đột biến cho thấy người dùng internet đang ngày càng nhận diện rõ hơn các hình thức thao túng cảm xúc, nhất là trong bối cảnh tin giả và các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi.
Ở góc độ rộng hơn, tiếp thị liên kết không chỉ là câu chuyện kiếm tiền, mà còn đặt ra vấn đề về chuẩn mực nội dung và trách nhiệm của người sáng tạo. Khi sự phẫn nộ và tranh cãi bị khai thác như một công cụ sinh lợi, môi trường mạng dễ bị “ô nhiễm” bởi những nội dung lệch chuẩn, còn người dùng trở thành đối tượng bị dẫn dắt cảm xúc.
“Miếng ngon” từ tiếp thị liên kết vẫn tồn tại, nhưng không dành cho tất cả và cũng không dễ bền lâu. Giữa làn sóng kiếm tiền trên không gian số, đầu tư nghiêm túc vào nội dung có giá trị, tôn trọng người xem và không chạy theo những “sóng gió” ngắn hạn vẫn là con đường khó, nhưng cần thiết để tiếp thị liên kết phát triển lành mạnh.
