Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình của Chính phủ tại phiên họp sáng 7-11. Ảnh: QUANG PHÚC
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, 3 dự án đường bộ cao tốc gồm: Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong) và Quảng Ngãi - Kon Tum có quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 80 - 100 km/giờ.
Sơ bộ tổng mức đầu tư của các dự án là 162.393 tỷ đồng, thực hiện theo hình thức đầu tư công. Trong đó, nguồn vốn ngân sách Trung ương 158.342 tỷ đồng (giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến cân đối, bố trí 119.398 tỷ đồng), vốn ngân sách địa phương là 4.051 tỷ đồng.
Dự án đường cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum dài khoảng 132km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 48.283 tỷ đồng (ngân sách Trung ương khoảng 46.236 tỷ đồng, ngân sách tỉnh Quảng Ngãi khoảng 2.047 tỷ đồng).
Dự án đường cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong) có chiều dài khoảng 119km, sơ bộ tổng mức đầu tư 50.990 tỷ đồng (ngân sách Trung ương 48.986 tỷ đồng, ngân sách tỉnh Lai Châu 2.004 tỷ đồng).
Dự án đường cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên có chiều dài 179,5km, sơ bộ tổng mức đầu tư 63.120 tỷ đồng.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp sáng 7-11. Ảnh: QUANG PHÚC
Về tiến độ, công tác chuẩn bị đầu tư thực hiện trong các năm 2026 - 2027, phấn đấu khởi công vào cuối năm 2027. Các dự án phấn đấu cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và đưa vào khai thác, sử dụng từ năm 2031.
Nhằm bảo đảm tiến độ và đẩy nhanh hiệu quả đầu tư, Chính phủ kiến nghị Quốc hội cho phép áp dụng 5 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù.
Cụ thể, ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án trong thời gian Quốc hội không họp; cho phép triển khai xây dựng khu tái định cư dựa trên hồ sơ thiết kế sơ bộ trong Báo cáo nghiên cứu khả thi; giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư thực hiện tiểu dự án di dời các công trình điện có điện áp từ 110 kV trở lên.
Cùng với đó là áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu tư vấn, khảo sát, thiết kế, thi công hạ tầng tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật... thuộc dự án. Trường hợp dự án có nội dung khác với quy hoạch có liên quan thì dự án vẫn được phê duyệt trước mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch ngay; sau khi duyệt dự án mới tiến hành rà soát, cập nhật quy hoạch.
Chính phủ cũng kiến nghị cho phép UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với khu vực bãi đổ chất thải rắn xây dựng đã xác định trong hồ sơ khảo sát để giao mặt bằng cho nhà thầu.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra, sáng 7-11. Ảnh: QUANG PHÚC
Báo cáo thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thống nhất cao về tầm quan trọng của các dự án nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tăng kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực Tây Bắc.
Tuy nhiên, do địa hình miền núi phức tạp, cơ quan thẩm tra lưu ý, ở bước lập Báo cáo nghiên cứu khả thi cần khảo sát địa chất chi tiết, đánh giá kỹ hiện tượng địa chất karst, đứt gãy và điều kiện thủy văn tại khu vực lòng chảo để bảo đảm an toàn khai thác, khả năng tiêu thoát lũ. Đồng thời, cần tăng cường giải pháp cầu cạn, hầm xuyên núi tại các vị trí phù hợp nhằm giảm thiểu ảnh hưởng đến rừng tự nhiên, rừng phòng hộ đầu nguồn và bảo đảm đủ kinh phí, quỹ đất trồng rừng thay thế.
Ngoài ra, công tác xây dựng hạ tầng thiết yếu và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cần được chú trọng, bảo đảm điều kiện sống của người dân tại nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ rà soát tính khả thi của phương án bố trí 100% ngân sách Trung ương (đặc biệt là phần vốn dự kiến bố trí sau năm 2030), bảo đảm không làm ảnh hưởng khả năng cân đối vốn cho các dự án cấp thiết khác.
Đặc biệt, rà soát kỹ các cơ chế đặc thù, chỉ áp dụng chỉ định thầu đối với trường hợp thật sự đặc biệt; xác định rõ phạm vi, đối tượng, điều kiện và trách nhiệm tổ chức thực hiện, tránh tạo khoảng trống pháp lý hoặc nguy cơ thất thoát, lãng phí.
