Diễn biến này cho thấy các tính toán ban đầu về một chiến thắng nhanh chóng đã không trở thành hiện thực, đồng thời phản ánh những yếu tố sâu xa giúp Tehran trụ vững trước sức ép quân sự và kinh tế.
Một trong những trụ cột quan trọng là khả năng duy trì bộ máy nhà nước. Dù nhiều lãnh đạo cấp cao thiệt mạng trong các đợt không kích, cấu trúc quyền lực của Iran không sụp đổ mà nhanh chóng được tái tổ chức.
Vai trò của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) được củng cố, giúp duy trì sự liên tục trong điều hành và phản ứng chiến lược.
Ở góc độ xã hội, chiến tranh không tạo ra làn sóng bất ổn như dự báo mà ngược lại, phần nào thúc đẩy tâm lý đoàn kết dân tộc. Dù kinh tế khó khăn, nhiều người dân Iran vẫn không ủng hộ việc thay đổi chính trị dưới sức ép quân sự từ bên ngoài. Điều này làm suy yếu một trong những giả định quan trọng của chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh”.
Một yếu tố khác là năng lực gây sức ép phi đối xứng của Iran, đặc biệt tại eo biển Hormuz. Tehran không cần kiểm soát hoàn toàn tuyến hàng hải này để tạo ảnh hưởng, mà chỉ cần làm gián đoạn dòng chảy thương mại cũng đủ gây biến động lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu. Đây vẫn là “lá bài chiến lược” giúp Iran duy trì vị thế trong đàm phán.
Bên cạnh đó, mạng lưới các lực lượng đồng minh trong khu vực, dù suy yếu, vẫn tồn tại và tiếp tục hỗ trợ Tehran. Các nhóm vũ trang tại Yemen và Iraq duy trì khả năng tấn công bằng tên lửa và thiết bị không người lái, buộc Mỹ phải phân tán nguồn lực bảo vệ các căn cứ và tuyến hậu cần trên diện rộng.
Ở mặt trận kinh tế, các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ đang gây sức ép lớn, nhưng chưa đủ để làm tê liệt Iran. Quốc gia này đã tích lũy kinh nghiệm ứng phó qua nhiều thập kỷ bị cấm vận, từ việc sử dụng mạng lưới trung gian đến chuyển hướng thương mại sang các đối tác như châu Á. Điều này giúp Tehran duy trì một phần hoạt động kinh tế dù trong điều kiện bị siết chặt.
Trong khi đó, chính Mỹ cũng đối mặt với những ràng buộc. Chi phí chiến tranh gia tăng trong bối cảnh nợ công lớn, cùng với sự suy giảm ủng hộ trong nước, khiến dư địa chính sách của Washington bị thu hẹp. Đồng thời, các đồng minh khu vực đang có xu hướng đa dạng hóa quan hệ, làm giảm khả năng Mỹ đơn phương định hình trật tự an ninh Trung Đông.
Nhìn tổng thể, việc Iran chưa khuất phục không chỉ xuất phát từ yếu tố quân sự, mà là kết quả của sự kết hợp giữa cấu trúc chính trị bền vững, chiến lược phi đối xứng, khả năng thích ứng kinh tế và những giới hạn trong sức ép từ bên ngoài. Điều này cho thấy một thực tế rằng, dù chịu tổn thất lớn, việc buộc Tehran đầu hàng vẫn là mục tiêu khó đạt được trong ngắn hạn.
