Bài toán này đang được đặt ra với Vĩnh Long sau khi hợp nhất với Bến Tre, Trà Vinh và tạo ra một địa phương mới có diện tích hơn 6.296km², dân số trên 4,25 triệu người.
Cơ hội lịch sử của Vĩnh Long
Ông Đặng Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhận định, việc hợp nhất mở ra "cơ hội lịch sử để tái cấu trúc không gian phát triển, mở rộng dư địa tăng trưởng và hình thành một cực tăng trưởng mới của vùng ĐBSCL". Nếu trước đây lợi thế của Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh tồn tại tương đối độc lập thì nay các nguồn lực đã có điều kiện liên kết trong một không gian thống nhất.
Như PGS.TS Trần Quang Tuyến đánh giá, vị trí trung tâm của Vĩnh Long có thể kết hợp với lợi thế ven biển của Trà Vinh và tiềm năng năng lượng tái tạo của Bến Tre, tạo điều kiện kết nối giữa hành lang kinh tế sông - biển, nội địa - duyên hải. Từ đó mở ra dư địa phát triển cho logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và du lịch.
Tuy nhiên, cơ hội chỉ dừng ở tiềm năng nếu thiếu những động lực đủ mạnh để chuyển hóa thành tăng trưởng. PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng để tạo ra bước phát triển khác biệt, Vĩnh Long cần mở rộng không gian tư duy. Điều đó đồng nghĩa với việc đô thị hóa không thể đơn thuần là mở rộng khu dân cư hay gia tăng nguồn cung nhà ở. Khi nền kinh tế chuyển sang giai đoạn phát triển dựa trên công nghiệp, logistics, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, đô thị cũng phải đảm nhận một vai trò khác: trở thành hạ tầng của tăng trưởng.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân của tỉnh khoảng 10%/năm, quy mô kinh tế đến năm 2030 đạt gần 590.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt gần 170 triệu đồng. Vì vậy, đối với tỉnh Vĩnh Long, phát triển đô thị không chỉ là mục tiêu của quy hoạch, mà là một chiến lược phát triển và kiến tạo những cực phát triển mới.
Đô thị không chỉ là nơi để ở
Trong nhiều năm, phần lớn dự án BĐS tại các địa phương được nhìn nhận dưới góc độ bổ sung nguồn cung nhà ở. Tuy nhiên, với những địa phương đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, vai trò của đô thị không còn dừng ở chức năng đó.
Trong bối cảnh đó, mô hình đô thị tích hợp được nhiều chuyên gia xem là hướng phát triển phù hợp. Điểm khác biệt của mô hình này không nằm ở việc có nhiều tiện ích hơn, mà ở cách các chức năng như nhà ở, thương mại, giáo dục, dịch vụ và không gian công cộng được quy hoạch trong một hệ sinh thái thống nhất.
TS. Nguyễn Văn Khôi cho rằng không gian phát triển mới sẽ giúp Vĩnh Long định hình lại mô hình tăng trưởng với đô thị đóng vai trò kết nối các cực phát triển. Trong khi đó, PGS.TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh quá trình chuyển dịch sang logistics, nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến chỉ phát huy hiệu quả khi địa phương xây dựng được môi trường sống đủ sức giữ chân và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.
Từ dự án BĐS đến bài toán phát triển đô thị
Khu dân cư Phước Thọ của T&T Group được quy hoạch theo mô hình đô thị tích hợp, đồng bộ (Ảnh: Thành Sơn)
Nếu coi đô thị tích hợp là lời giải cho bài toán tăng trưởng sau sáp nhập, thì câu hỏi đặt ra là Vĩnh Long đã xuất hiện những dự án đi theo hướng phát triển này hay chưa. Từ góc nhìn của nhiều chuyên gia tham dự hội thảo, Khu dân cư Phước Thọ của T&T Group là một trong những trường hợp phản ánh rõ cách tiếp cận đó.
Đáng chú ý là sự hiện diện của thương hiệu khách sạn quốc tế Hilton Garden Inn trong khu đô thị. Ở góc độ phát triển thị trường, giá trị của sự xuất hiện này không chỉ nằm ở việc bổ sung một công trình lưu trú.
Bên cạnh đó, dự án Khu dân cư Phước Thọ lựa chọn khai thác lợi thế 3 mặt giáp sông để phát triển cảnh quan, không gian xanh và mặt nước thay vì tách rời đô thị khỏi đặc trưng sinh thái bản địa. Theo các chuyên gia, hướng phát triển này phù hợp với yêu cầu xây dựng đô thị theo hướng hài hòa giữa tăng trưởng và bảo tồn giá trị sông nước của Vĩnh Long.
Khi dám đặt ra những bài toán lớn như vậy thì Vĩnh Long sẽ biết mình cần làm gì để vươn lên, và cả đất nước cũng sẽ biết cần phải làm gì để đồng hành, đưa Vĩnh Long phát triển xứng tầm trong giai đoạn mới”.
