Theo đó, tờ trình cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Sau khi Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều quyết sách chiến lược như mục tiêu tăng trưởng 2 con số; vào tháng 4-2026 thúc đẩy vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt.
Các quy hoạch tổng thể quốc gia, mạng lưới đường sắt và quy hoạch ngành... được điều chỉnh. Một số dự án lớn nằm trong khu vực có tuyến đường sắt đi qua được bổ sung quy hoạch, triển khai thực hiện tác động đến dự án.
Ngoài ra, dự báo về nhu cầu vận tải đã thay đổi so với số liệu trước đây: Bổ sung 8,4km đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm, điều chỉnh vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc; bổ sung 2 nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng...
Đại biểu Quốc hội dự phiên họp sáng 6-8. Ảnh: QUANG PHÚC
Với những cơ sở đó, qua tính toán, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng mức đầu tư sơ bộ là 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, dự kiến tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng rất lớn so với chủ trương đầu tư đã được Quốc hội quyết định. Do đó, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, đối chiếu suất đầu tư, cơ cấu chi phí và tổng mức đầu tư với các dự án đường sắt có điều kiện tương đồng, để làm rõ hơn cơ sở xác định tổng mức đầu tư của dự án.
Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ sở dự báo nhu cầu vận tải; cập nhật các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, hiệu quả tài chính sau khi điều chỉnh tổng mức đầu tư; đánh giá rõ khả năng thu hồi vốn, phương án hoàn trả vốn vay...
ĐBQH: Cần tránh tình trạng dự án "có khung nhưng rỗng ruột"
Cũng trong sáng 6-8, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở tổ về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM thảo luận tại tổ, sáng 6-8. Ảnh: QUANG PHÚC
Theo nội dung Chính phủ trình Quốc hội điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 289.339 tỷ đồng, tăng hơn 86.000 tỷ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng 34.849 tỷ đồng; chi phí xây lắp và thiết bị tăng 51.210 tỷ đồng…
Thảo luận về nội dung này, các đại biểu (ĐB) Quốc hội đồng tình với ý kiến của cơ quan thẩm tra (Ủy ban Kinh tế và Tài chính), rằng dự án tăng tổng mức đầu tư và nhu cầu vốn đầu tư công trong bối cảnh các dự án quốc gia quan trọng khác cũng có nhu cầu nguồn lực. Do đó, Chính phủ cần rà soát, đánh giá tác động đến khả năng cân đối nguồn lực đầu tư công, làm cơ sở để Quốc hội xem xét, lựa chọn phương án đầu tư hiệu quả.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC
Đồng tình với chủ trương tăng tổng mức đầu tư, ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM) nêu rõ, dự án mới được Quốc hội quyết định năm 2025, nhưng do tính cấp thiết phải mở rộng quy mô, đảm bảo hệ thống kết nối nên phải tăng tổng mức đầu tư. Số tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng gần 35.000 tỷ đồng, chiếm 40% số tăng, điều này theo ĐB là cần thiết để bảo đảm quyền lợi người dân.
Đáng chú ý, ĐB Hoàng Quang Hàm (Tây Ninh) quan tâm đến tính minh bạch của nguồn vốn, trách nhiệm giải trình và các cơ chế để đảm bảo dự án không rơi vào tình trạng chậm tiến độ hay lãng phí tài sản công.
ĐB nhấn mạnh, việc ghi vốn trong nghị quyết cần phải rõ ràng, tránh cách ghi chung chung gây khó khăn cho việc triển khai và giám sát. Cụ thể, cần xác định rõ nguồn vốn đến từ đâu: vốn vay hay phát hành trái phiếu Chính phủ. Điều này giúp chủ động trong cân đối ngân sách và tránh tình trạng dự án "có khung nhưng rỗng ruột" như bài học từ quy hoạch đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trước đây.
ĐB Hoàng Quang Hàm cũng đề nghị quy định rõ số tiền dự án cần mỗi năm để hoàn thành đúng tiến độ, đến năm 2030; xác định rõ trách nhiệm đóng góp kinh phí của các địa phương để có sự chủ động trong xây dựng kế hoạch tài chính trung hạn. Mặt khác, cần có cơ chế rõ ràng về việc khai thác giá trị tăng thêm từ đất dọc tuyến đường sắt và nguyên tắc phân chia nguồn thu này giữa Trung ương và địa phương.
Đặc biệt, ĐB Hoàng Quang Hàm đề nghị làm rõ trách nhiệm trong việc điều chỉnh tổng mức đầu tư lần này. “Dự án Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng tăng vốn lên tới 86.000 tỷ đồng, Chính phủ cần làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, không thể chỉ đổ lỗi cho "thiếu kinh nghiệm" mà không xử lý trách nhiệm khi gây ra sự thay đổi lớn như vậy”, ĐB Hoàng Quang Hàm nhấn mạnh.
Đại biểu Trần Anh Tuấn (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC
Thảo luận về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, ĐB Trần Anh Tuấn (TPHCM) ủng hộ triển khai dự án để đáp ứng nhu cầu kết nối vùng. Tuy nhiên theo ĐB, khi phương thức đối tác công tư không khả thi, phải đầu tư công thì cần cân nhắc việc không thu phí với dự án sử dụng ngân sách nhà nước. Thay vì không thu, Nhà nước có quyền thu phí ở mức chấp nhận được để có nguồn tái đầu tư vào hạ tầng. Điều đó phù hợp trong bối cảnh hiện nay, vì nhu cầu đầu tư của chúng ta rất lớn.
