Nhiều cơ sở mầm non tuyển dụng bảo mẫu trước thềm năm học mới 2026-2027 (Ảnh chụp màn hình Facebook)
Nhận việc trước, đào tạo sau
Thấy tin rao tuyển dụng bảo mẫu và giáo viên trên Facebook, phóng viên gọi đến một trường mầm non ở phường Thông Tây Hội (TPHCM) thì được hẹn: “Chiều nay đến phỏng vấn, mai có thể bắt đầu luôn vì trường đang thiếu người”.
Đại diện nhà trường cho biết thêm, chăm sóc trẻ giống như chăm con tại nhà. Mức lương khởi điểm là 7 triệu đồng/tháng, nếu giữ trẻ ngoài giờ thu nhập tăng thêm 2 triệu đồng/tháng.
Một cơ sở mầm non khác ở phường Phú Thạnh cũng đang tuyển dụng giáo viên và bảo mẫu với yêu cầu giáo viên trình độ cao đẳng sư phạm trở lên, còn bảo mẫu cần có chứng chỉ nghiệp vụ bảo mẫu hoặc chứng chỉ sơ cấp nuôi dạy trẻ, cấp dưỡng.
Tuy nhiên, khi chúng tôi liên hệ xin việc, đại diện cơ sở cho biết đang cần người nên sẽ “đặc cách” nhận làm bảo mẫu với mức lương 7,5 triệu đồng/tháng, dù không có chứng chỉ nghiệp vụ. Chủ cơ sở trên còn tiết lộ: nếu chúng tôi muốn có chứng chỉ “cấp tốc”, chỉ cần bỏ ra 3 triệu đồng, trong 3 ngày sẽ có, thay vì mất nhiều tháng đi học.
“Lấy chứng chỉ siêu tốc trong 1 - 1,5 tháng”, “học và thi trực tuyến”, “lớp cấp tốc buổi tối”... là những lời quảng cáo về các khóa đào tạo bảo mẫu trên mạng xã hội thời gian gần đây. Nhiều người trong ngành giáo dục mầm non bức xúc trước tình trạng khâu đào tạo nhân sự cho vị trí này đang diễn ra dễ dãi.
Dù là một nghề đặc thù đòi hỏi khắt khe về chuyên môn lẫn kỹ năng xử lý tình huống, nhưng không ít cơ sở tổ chức dạy online và cấp chứng chỉ “thần tốc”, bỏ qua những quy chuẩn tối thiểu.
Tiến sĩ Bùi Hồng Quân, Trưởng khoa Giáo dục Mầm non, Trường Đại học Sư phạm TPHCM, cho biết, các cơ sở đào tạo chính quy xây dựng chương trình bài bản, khoa học nên thời gian kéo dài, học phí cao. Chất lượng khóa đào tạo nằm ở ba yếu tố: thời lượng và nội dung đủ hình thành kỹ năng; đội ngũ giảng viên chuyên môn từng phần; thực hành trực tiếp có giám sát tại cơ sở mầm non.
Sự khác biệt giữa bảo mẫu được đào tạo chính quy và lao động phổ thông thể hiện ở năng lực chăm sóc trẻ: có đảm bảo tính khoa học, giáo dục hay chỉ dừng ở kinh nghiệm, cảm tính. Bảo mẫu được đào tạo đúng chuẩn có kiến thức nền tảng về tâm sinh lý trẻ theo từng giai đoạn, nhận biết đúng nhu cầu của trẻ - đây là năng lực chỉ hình thành qua đào tạo hệ thống, không thể có từ kinh nghiệm tự phát.
“Khi bảo mẫu không hiểu biểu hiện của trẻ theo giai đoạn, họ dễ đánh giá chủ quan, áp dụng kinh nghiệm cá nhân, dẫn đến hành xử thiếu chuẩn mực. Ngoài ra, có thể sai sót trong xử lý cấp cứu như hóc dị vật, sốt co giật, dị ứng hoặc giao tiếp không chuẩn mực”, Tiến sĩ Bùi Hồng Quân nhận định.
Tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh
Văn bản hợp nhất 07-2026-VBHN-TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT (Ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động nhóm trẻ độc lập, lớp mẫu giáo độc lập, lớp mầm non độc lập loại hình dân lập và tư thục) quy định rõ, bảo mẫu phải được bồi dưỡng nghiệp vụ. Bên cạnh đó, Luật An toàn, vệ sinh lao động đã quy định người lao động phải khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm.
Nhưng các quy định hiện hành của ngành giáo dục mới dừng lại ở việc yêu cầu phải có chứng chỉ bồi dưỡng, chứ chưa quy định thời hạn hiệu lực của chứng chỉ này, cũng như chưa có cơ chế kiểm tra, sát hạch định kỳ để gia hạn điều kiện làm việc cho lực lượng bảo mẫu.
Theo đánh giá của luật sư Trương Hồng Điền, Trưởng Văn phòng Luật sư Xuân Phú, Đoàn Luật sư TPHCM, công tác quản lý nhân sự tại các cơ sở mầm non thời gian qua vẫn chưa đi vào thực chất. “Về nguyên tắc, bảo mẫu chỉ hỗ trợ giáo viên, không trực tiếp đứng lớp.
Nhưng từ các vụ việc bạo hành trẻ em đã được cơ quan công an vào cuộc điều tra cho thấy, vẫn tồn tại tình trạng cơ sở dùng hồ sơ để đối phó khi có đoàn kiểm tra, còn thực tế lại giao trọn việc chăm sóc trẻ cho bảo mẫu, trong đó có người chưa được khám sức khỏe, xác minh lý lịch hay đào tạo bài bản. Khi lớp đông, thiếu nhân sự và trẻ quấy khóc, bảo mẫu thiếu kỹ năng rất dễ có hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực, thậm chí bạo hành trẻ”, luật sư Điền phân tích.
Luật sư Trương Hồng Điền cũng cho rằng, một cuộc kiểm tra dù đột xuất cũng chỉ phản ánh tại thời điểm đó. Nếu thông tin bị rò rỉ, cơ sở có thể đối phó bằng cách hợp thức hóa hồ sơ, khiến kết quả không phản ánh đúng hoạt động thường xuyên. Các nhóm trẻ độc lập quy mô nhỏ, nằm rải rác, nếu chỉ dựa vào kiểm tra định kỳ hoặc khi có phản ánh, cơ quan chức năng dễ bỏ sót cơ sở sai quy định.
Để chấm dứt tình trạng dùng chứng chỉ đối phó, cần chuyển từ kiểm tra hồ sơ sang đánh giá năng lực thực tế. Chứng chỉ chỉ phản ánh quá trình đào tạo, không đảm bảo kỹ năng, nghiệp vụ và khả năng ứng xử khi chăm sóc trẻ. Cần nghiên cứu cơ chế đánh giá năng lực thực hành, đặc biệt là vị trí tiếp xúc thường xuyên với trẻ.
Chứng chỉ hành nghề nên có thời hạn để định kỳ kiểm tra sức khỏe, chuyên môn, kỹ năng xử lý tình huống và đạo đức nghề nghiệp, đồng thời tránh bị “hành chính hóa” thành “giấy phép con”.
Cần rà soát thường xuyên, bám sát địa bàn có nhiều khu công nghiệp để ngăn chặn cơ sở trông trẻ tự phát. Qua đăng ký cư trú, có thể nắm số lượng trẻ cần đến lớp mầm non, bố trí cơ sở công lập, khuyến khích cấp phép tư thục đủ điều kiện, hỗ trợ tài chính và thu hút nhân sự. Cha mẹ cần được tuyên truyền, không gửi trẻ ở nhóm tự phát, không có camera; nếu khó khăn tài chính, liên hệ cơ sở công lập để xin hỗ trợ.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Bùi Hồng Quân đề xuất chuẩn hóa khóa học thay vì xử lý tình thế. Ngành giáo dục cần quy định cụ thể tiêu chuẩn bảo mẫu và chương trình khung đào tạo áp dụng cho mọi cơ sở. Chỉ cơ sở có chức năng đào tạo mầm non mới được đào tạo bảo mẫu. Thanh tra cần tập trung chất lượng đội ngũ, kèm chính sách đãi ngộ phù hợp tạo động lực làm việc.
Gần đây nhất, vụ việc bảo mẫu Triệu Thị Tâm, Trường Mầm non tư thục Lá Xanh (phường Thuận Giao, TPHCM), dùng dây thun bắn vào lòng bàn chân bé và dùng tay đánh vào người bé đã gây bức xúc dư luận.
Ngày 8-8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TPHCM đã ra lệnh bắt người trong trường hợp khẩn cấp đối với bà Tâm để điều tra hành vi bạo hành trẻ em. Bị can khai nhận, trong thời gian chăm sóc các bé tại lớp, do các bé quấy khóc, trong lúc không kiểm soát được cảm xúc đã gây ra hành vi trên.
