Gỡ nút thắt, khơi thêm nguồn lực
Bức tranh kinh tế TPHCM sau 9 tháng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 11,1%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt gần 1,5 triệu tỷ đồng (tăng 13,8%); doanh thu du lịch đạt gần 283.000 tỷ đồng (tăng 43,4%); xuất khẩu tăng hơn 10%. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt gần 684.000 tỷ đồng, tăng gần 48% so với cùng kỳ.
So với kết quả 8 tháng, nhịp tăng ở một số lĩnh vực rõ hơn, công nghiệp tiếp tục giữ đà, sức mua và dịch vụ tăng khá, doanh thu du lịch tăng mạnh, xuất khẩu cải thiện, dòng vốn đầu tư chuyển động nhanh hơn.
Phía sau những con số tổng hợp là những nguồn lực từng bị “kẹt” đang dần được đưa trở lại nền kinh tế. Đầu tháng 4, hơn 1.100 cư dân chung cư 4S Linh Đông (phường Hiệp Bình) được tháo gỡ vướng mắc kéo dài 10 năm để thực hiện thủ tục cấp sổ hồng. Đến hết tháng 8, thành phố đã tháo gỡ thủ tục cấp giấy chứng nhận tại 273/373 dự án, tương ứng gần 190.000 căn hộ. Riêng lệ phí trước bạ từ quá trình này đã vượt 1.000 tỷ đồng.
Mỗi hồ sơ được giải quyết, mỗi dự án được khơi thông đồng nghĩa một phần nguồn lực đang nằm yên được đưa trở lại dòng chảy kinh tế. Với các công trình, dự án tồn đọng, trong 921 dự án được rà soát, thành phố đã hoàn thành tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho 233 dự án; 688 dự án còn lại đã có hướng xử lý.
Dù vậy, bức tranh chưa hoàn toàn bằng phẳng. Số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại thị trường tăng nhưng số doanh nghiệp giải thể, tạm ngừng hoạt động vẫn cao. Một bộ phận doanh nghiệp còn khó khăn; nhiều vướng mắc về quy hoạch, đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư chưa được xử lý với tốc độ như mong muốn. Chi phí đầu vào, vốn, thị trường và khả năng tiếp cận cơ hội kinh doanh tiếp tục là những điểm cần tháo gỡ.
Khả năng đạt được 3 chỉ tiêu lớn gồm tăng trưởng 2 con số, thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng và giải ngân 100% vốn đầu tư công là một thách thức vô cùng lớn, nhưng cơ hội để chúng ta đạt được các mục tiêu này cũng không nhỏ, bởi quý 4 luôn là thời điểm có khả năng tạo đột phá về tăng trưởng. Đặc biệt, Luật Phát triển đô thị cùng các nghị quyết vừa được HĐND TPHCM thông qua sẽ có hiệu lực từ ngày 1-10. Rất nhiều nhà đầu tư đang chờ đợi, nhiều sở, ngành, địa phương cũng kỳ vọng một không khí mới từ những quy định mới này để tháo gỡ các tồn tại lớn, khơi thông nguồn lực cho phát triển.
Đồng chí TRẦN LƯU QUANG, Bí thư Thành ủy TPHCM
(Phát biểu tại Hội nghị lần thứ 9 (mở rộng) Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030, chiều 22-9)
Đưa nguồn lực thành tăng trưởng thực tế
Một trong những chuyển động rõ nhất hiện nay là nỗ lực đưa nguồn lực đã khơi thông vào phát triển kinh tế, trước hết qua đầu tư công. TPHCM đã phân bổ toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 và giải ngân khoảng 70% vào cuối tháng 9.
Theo Giám đốc Sở NN-MT TPHCM Nguyễn Toàn Thắng, thành phố đã giải ngân 56.000 tỷ đồng vốn bồi thường, giải phóng mặt bằng cho 148 dự án (đạt 93% số vốn được giao). Mặt bằng từng thường xuyên làm chậm dự án, nay trở thành phần việc có tốc độ giải ngân cao.
Kết quả đã hiện ra ở nhiều công trình, chẳng hạn dự án mở rộng cao tốc TPHCM - Long Thành 159/159 trường hợp đã bàn giao mặt bằng. Có mặt bằng sạch, dòng vốn được giải ngân, công trường có điều kiện tăng tốc. Trong 9 tháng, thành phố khởi công 22 công trình trọng điểm với tổng mức đầu tư khoảng 647.000 tỷ đồng, từ tuyến metro số 2, cao tốc TPHCM - Mộc Bài, các đoạn Vành đai 4 đến cảng Cái Mép Hạ. Quý 4-2026, khoảng 10 công trình dự kiến hoàn thành, trong đó có đường Vành đai 3 TPHCM và nút giao An Phú.
Đầu tư công đóng vai trò vốn mồi, vừa hoàn thiện hạ tầng vừa tạo không gian để dòng vốn tư nhân, FDI dịch chuyển theo. Trong 9 tháng đầu năm 2026, TPHCM thu hút kỷ lục 17,2 tỷ USD vốn FDI, vượt 56,6% kế hoạch năm và tăng 318,9% so với cùng kỳ.
Song song với các công trình hữu hình, thành phố đang gấp rút hoàn thiện Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, dự kiến phê duyệt chậm nhất ngày 30-10 và công bố trong tháng 11. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để tổ chức lại không gian phát triển, phân bổ nguồn lực và xác định các cực tăng trưởng mới.
Chặng nước rút của thực thi
TPHCM bước vào quý 4-2026 với 3 mục tiêu lớn: tăng trưởng GRDP trên 10%, thu ngân sách trên 1 triệu tỷ đồng và giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công. Để hoàn thành mục tiêu cả năm, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng quý 4 đạt 12,3%, cả năm 10,2%; huy động trên 1,2 triệu tỷ đồng cho đầu tư phát triển.
Áp lực không nhỏ. Thu ngân sách sau 9 tháng đạt hơn 670.500 tỷ đồng, tương đương khoảng 66,4% mục tiêu trên 1 triệu tỷ đồng. Khối lượng vốn đầu tư công cần giải ngân trong những tháng cuối năm cũng còn lớn. Vì vậy, trọng tâm đang chuyển rõ từ khơi thông và thu hút nguồn lực sang đưa nguồn lực vào vận hành.
Thành phố đang triển khai đợt thi đua cao điểm “150 ngày đêm”, quyết tâm hoàn thành trước hạn các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026. Sáng 22-9, trong phiên thảo luận ở hội trường tại kỳ họp thứ 5 HĐND TPHCM khóa XI, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, thành phố phải tập trung cao độ cho 3 tháng cuối năm, phấn đấu hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu năm 2026. Thành phố không để nghị quyết nằm trên giấy mà phải biến quyết sách thành “công trình, dự án, nguồn lực và những giá trị cụ thể”.
Tập trung tháo gỡ các dự án tồn đọng, nhất là những dự án có khả năng giải ngân, thúc đẩy tăng trưởng, tạo nguồn thu; không để nguồn lực tiếp tục bị ách tắc do những vướng mắc thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước...
Tại Hội nghị lần thứ 9 (mở rộng) Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030 vào chiều 22-9, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang khẳng định, mục tiêu tăng trưởng 2 con số là không thay đổi. Thành phố không đặt câu hỏi có làm được hay không mà phải tìm giải pháp để thực hiện. Song, mục tiêu tăng trưởng 2 con số phải gắn với yêu cầu phát triển bền vững, thành phố không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá.
Theo Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang, để tạo giá trị tăng trưởng thực chất, thành phố tập trung vào FDI, BT (xây dựng - chuyển giao), đầu tư tư nhân và xuất khẩu; riêng đầu tư tư nhân phải “chuyển mạnh từ thu hút dự án sang triển khai dự án”. Từng sở, ngành, địa phương phải rà soát công việc, xác định rõ việc nào tạo nguồn thu, thúc đẩy đầu tư, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng; mỗi nhiệm vụ phải có mốc thời gian, sản phẩm và người chịu trách nhiệm.
Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cũng lưu ý, trong quản lý nguồn thu, thành phố phải chống thất thu, thu hồi nợ đọng nhưng “tuyệt đối không tận thu”, để doanh nghiệp còn dư địa phục hồi và phát triển. Cùng với đó, thúc đẩy du lịch, thương mại và kinh tế tiêu dùng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vào những tháng cuối năm. Đây là những lĩnh vực có đóng góp trực tiếp, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế của TPHCM.
Ông Nguyễn Khắc Hoàng, Trưởng Thống kê TPHCM: Nâng cao năng suất, thúc đẩy chuyển đổi số
TPHCM đã xây dựng kịch bản tăng trưởng, vấn đề hiện nay là tổ chức thực hiện quyết liệt, bám sát tiến độ, không để gián đoạn các động lực tăng trưởng.
Với các động lực truyền thống, cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, kích cầu tiêu dùng, duy trì đà tăng của dịch vụ, hỗ trợ xuất khẩu và tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp phục hồi, mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào mở rộng đầu tư hay tín dụng. Trọng tâm nên chuyển sang cải cách thể chế, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình và chuyển đổi số, qua đó nâng cao hiệu quả điều hành và chất lượng tăng trưởng.
Ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công thương TPHCM: Phát triển thị trường, thúc đẩy xuất khẩu
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, TPHCM tiếp tục mở rộng tổng cầu, phát triển thị trường, thúc đẩy xuất nhập khẩu, củng cố sản xuất công nghiệp và bảo đảm an ninh năng lượng. Tập trung kích cầu nội địa, gắn khuyến mại với du lịch, ẩm thực, kinh tế đêm; mở rộng thương mại điện tử và các mô hình phân phối hiện đại; tiếp tục hoàn thiện hạ tầng logistics, giảm chi phí lưu thông…
Trong ngoại thương, thành phố chú trọng đa dạng hóa thị trường, tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu; tháo gỡ vướng mắc cho các dự án công nghiệp, thu hút đầu tư vào các cụm công nghiệp ưu tiên và chuyển đổi khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng sinh thái, công nghệ cao. Những giải pháp này từng bước hình thành sự liên kết chặt chẽ giữa thị trường, sản xuất và dịch vụ, tạo thêm dư địa tăng trưởng và đặt nền tảng cho quá trình phát triển bền vững của thành phố trong giai đoạn tiếp theo.
TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, TPHCM: Tạo thị trường cho sản xuất trong nước
TPHCM đang đồng thời hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026 và tạo nền tảng cho những năm tiếp theo. Trước hết, nên nhanh chóng tháo gỡ vướng mắc pháp lý để kích hoạt dòng vốn, đồng thời hướng nguồn lực vào sản xuất.
Đầu tư công nên được xem như “đơn đặt hàng” cho doanh nghiệp trong các ngành cơ khí, điện - điện tử, công nghệ thông tin, vật liệu, chế biến, chế tạo. Thành phố có thể công khai sớm nhu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ mua sắm của các dự án lớn để doanh nghiệp trong nước chủ động tham gia chuỗi cung ứng. Như vậy, đầu tư công không chỉ tạo công trình mà còn tạo thị trường, doanh thu và năng lực sản xuất mới.
Cùng với mở rộng các hành lang kinh tế, hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu, sản xuất đến logistics, xuất khẩu, thành phố nên phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng kết nối doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, nâng tỷ lệ đầu vào nội địa. Qua đó, vừa giảm rủi ro từ biến động tỷ giá, vừa giữ lại giá trị gia tăng, việc làm và nâng sức chống chịu của nền kinh tế.
