Đẩy nhanh tiến độ cấp mã số vùng trồng
Là tỉnh có diện tích trồng sầu riêng tương đối lớn (khoảng 41.000ha), Đắk Lắk đang vào cao điểm vụ thu hoạch với sản lượng ước tính năm 2026 khoảng 500.000 tấn, xuất khẩu mang về khoảng 1,5 tỷ USD. Tuy nhiên, toàn tỉnh hiện chỉ được cấp 280 mã số vùng trồng (MSVT), tương ứng với khoảng 7.500ha và 42 mã số cơ sở đóng gói.
Tại Lâm Đồng, địa phương có hơn 45.000ha sầu riêng nhưng diện tích được cấp MSVT và số lượng mã số cơ sở đóng gói được cấp phục vụ xuất khẩu còn khá thấp.
Người dân xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk thu hoạch sầu riêng niên vụ 2026. Ảnh: MAI CƯỜNG
Nhằm đẩy nhanh cấp MSVT, nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc, phục vụ xuất khẩu trong thời kỳ chính vụ, UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành kế hoạch triển khai chiến dịch cao điểm "30 ngày đêm", từ ngày 7-8 đến 7-9 số hóa, chuẩn hóa, cập nhật và kết nối dữ liệu MSVT sầu riêng, cơ sở đóng gói với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.
Theo kế hoạch, tỉnh xây dựng cơ sở dữ liệu số đồng bộ, tích hợp trên Bản đồ số nông sản Đắk Lắk và kết nối với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ NN-MT theo nguyên tắc "một lần khai báo, nhiều lần sử dụng".
Ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, cho biết đang thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp với cơ sở đóng gói, chế biến, logistics, nhà phân phối và nhà nhập khẩu, hướng tới hình thành hệ sinh thái sầu riêng chuyên nghiệp, bền vững. Trong đó, phát triển chế biến sâu, sầu riêng đông lạnh và đa dạng hóa thị trường được xem là hướng đi quan trọng.
Theo ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đang có lợi thế cạnh tranh áp đảo về nguồn cung tươi cho thị trường Trung Quốc. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc đã chi hơn 1 tỷ USD nhập khẩu sầu riêng tươi và đông lạnh của Việt Nam, tăng khoảng 43% so với cùng kỳ năm trước.
Bên cạnh đó, Ấn Độ cũng đã chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam. Hiện tại, sầu riêng Việt Nam đã xuất khẩu sang hơn 20 quốc gia. Mục tiêu của ngành rau quả là trong năm 2026 xuất khẩu sầu riêng đạt trên 4 tỷ USD.
Theo Bộ NN-MT, đến hết tháng 7-2026, cả nước có 1.201 MSVT sầu riêng và 120 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động; 1.166 MSVT và cơ sở đóng gói đang chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt. Trong năm 2026, diện tích sầu riêng của cả nước (tập trung tại Tây Nguyên và Nam bộ) khoảng 200.000ha, trong đó diện tích cho sản phẩm khoảng 129.500ha; sản lượng dự kiến đạt 2,08 triệu tấn.
Khơi thông thị trường
Thứ trưởng Bộ NN-MT Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Nghị quyết số 36 về đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến MSVT, mã số cơ sở đóng gói, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về xuất khẩu sầu riêng nói riêng và nông sản nói chung.
Điểm mới đột phá của nghị quyết là chuyển sang thực hiện thủ tục toàn trình trên môi trường mạng. Để xin cấp mã số, người dân, doanh nghiệp có thể khai báo trực tuyến trên cổng thông tin điện tử thay vì thực hiện nhiều hồ sơ giấy. Sau khi cấp mã số, cơ quan quản lý sẽ hậu kiểm, giám sát các điều kiện theo quy định. Các điều kiện của vùng trồng, cơ sở đóng gói phải được duy trì trong quá trình hoạt động.
Theo Bộ NN-MT, tính đến ngày 5-8, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã chấp thuận 50 phòng kiểm nghiệm của Việt Nam đối với sầu riêng và mít xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Tổng công suất các phòng kiểm nghiệm đang hoạt động khoảng 13.000 mẫu/ngày đối với Cadimi và 10.000 mẫu/ngày đối với chất vàng ô (còn gọi là vàng o).
Đánh giá về tín hiệu tích cực từ Nghị quyết số 36, bà Nguyễn Thị Hương, Giám đốc HTX Nông nghiệp xuất nhập khẩu 001 Ea Knuếc, kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho xây dựng, mở rộng vùng sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào vùng nguyên liệu, cơ sở đóng gói, chế biến, qua đó nâng cao giá trị sầu riêng, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Lãnh đạo Hiệp hội Rau quả Việt Nam cũng nhìn nhận, việc đơn giản hóa thủ tục góp phần rút ngắn thời gian xin cấp MSVT, mã số cơ sở đóng gói, tăng sức cạnh tranh khi sầu riêng bước vào chính vụ, nhất là cạnh tranh với Thái Lan - nước có diện tích trồng sầu riêng lớn trong khu vực.
