Token hóa tài sản thực - bước đi an toàn
Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ ban hành ngày 9-9-2025 về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam là một dấu mốc lịch sử, đặt nền móng cho việc hình thành thị trường, đồng thời là nền tảng chính sách mở ra kênh dẫn vốn mới cho nền kinh tế.
Nghị quyết 05 đặt ra quy định mang tính chiến lược là tài sản mã hóa phải được phát hành dựa trên cơ sở tài sản thực, không bao gồm tài sản là chứng khoán và tiền pháp định. Bên cạnh đó, tài sản mã hóa chỉ được chào bán và phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài.
Chuyên gia trao đổi về hoạt động quản lý và giao dịch tài sản mã hóa trên nền tảng số (Ảnh: HOÀNG HÙNG)
Theo đánh giá của các nhà đầu tư quốc tế, đây là bước đi an toàn, mở ra một kênh dẫn vốn xuyên biên giới, nơi doanh nghiệp Việt Nam có thể token hóa dự án, sản phẩm của mình và phân phối token đó cho nhà đầu tư trên toàn cầu.
Việt Nam đang sở hữu nền kinh tế thực năng động với nhu cầu huy động vốn rất lớn trong các lĩnh vực bất động sản, năng lượng tái tạo, hạ tầng, logistics và nông nghiệp - đều là những nhóm tài sản phù hợp để thử nghiệm token hóa.
TS Trần Quý, Viện trưởng Viện phát triển Kinh tế số Việt Nam, Chủ tịch Công ty Nền tảng tài sản số MetaDAP, đánh giá cách tiếp cận này giúp gắn công nghệ với nền kinh tế thực, hạn chế token “rỗng”, tạo cơ sở thẩm định, định giá, công bố thông tin, đặc biệt mở cơ hội số hóa bất động sản, hàng hóa, nông sản...
Việc loại trừ chứng khoán và tiền pháp định giúp giảm chồng lấn với pháp luật về chứng khoán, ngân hàng và góp phần bảo vệ chủ quyền tiền tệ. Việc giới hạn chào bán, phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài trong giai đoạn đầu cũng giúp giảm rủi ro đầu cơ bán lẻ trong nước.
Dự báo từ Boston Consulting Group (BCG) cho thấy thị trường tài sản thực được mã hóa trên toàn cầu có thể đạt hơn 14.000 tỷ USD vào năm 2030, đây là cơ hội lớn để Việt Nam bước vào “sân chơi” này.
Là người có kinh nghiệm tiếp cận với nhiều thị trường lớn trong khu vực và thế giới, bà Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh, Giám đốc thị trường Việt Nam của Republic, Ban thành viên Liên minh Kinh tế Onchain (GOE Alliance), chỉ ra nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản và cả Mỹ đều đang có những quy định rất chặt chẽ để quản lý thị trường tài sản mã hóa.
Với Nghị quyết 05, Việt Nam chọn bước đi minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư, nhất là ở giai đoạn đầu hình thành thị trường. Việc phát hành tài sản mã hóa dựa trên cơ sở tài sản thực mở ra cơ hội tiếp cận thị trường vốn ngoại rộng lớn, giúp giải quyết bài toán “khát vốn” trong nhiều lĩnh vực của nhiều doanh nghiệp.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh, Giám đốc thị trường Việt Nam của Republic, Ban thành viên Liên minh Kinh tế Onchain (GOE Alliance), việc phát hành tài sản mã hóa gắn với tài sản thực cần song hành với các hoạt động nghiên cứu thị trường, tìm hiểu “khẩu vị” của các nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời các quy định trong nước cũng cần rõ ràng hơn.
Như vậy, sẽ phải có thêm nhiều bước đi tiếp theo để thị trường vận hành như kỳ vọng.
Thêm lá chắn bảo vệ nhà đầu tư
Đến thời điểm này, Việt Nam vẫn chưa có sàn giao dịch tài sản mã hóa được cấp phép. Chia sẻ tại Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, Bộ Tài chính, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước đã thống nhất nguyên tắc cho 5 doanh nghiệp vượt qua vòng đánh giá đầu tiên được triển khai sàn giao dịch tài sản mã hóa.
Chuyên gia trao đổi, theo dõi thông tin về thị trường tài sản số và các dữ liệu tài chính trên nền tảng trực tuyến (Ảnh: HOÀNG HÙNG)
Giai đoạn tiếp theo, các doanh nghiệp phải được Bộ Công an cấp giấy chứng nhận bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4, đồng thời hoàn tất việc góp vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng theo quy định. Yêu cầu khắt khe này cũng là lá chắn để bảo vệ các nhà đầu tư trong một thị trường rủi ro cao.
Từ tháng 9-2025 đến nay, Việt Nam đã ban hành hàng loạt văn bản quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa. Mới nhất vào ngày 16-7, Chính phủ đã ban hành Nghị định 284/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.
Trên nhiều diễn đàn, không ít nhà đầu tư bày tỏ quan tâm đến khoản 1 Điều 9 của nghị định này. Cụ thể, phạt tiền từ 30-50 triệu đồng đối với các nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa do Bộ Tài chính cấp phép theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 05.
Vấn đề đáng quan tâm là: Từ ngày 1-9, Nghị định 284 sẽ có hiệu lực nhưng đến thời điểm này, Việt Nam vẫn chưa có sàn được cấp phép, vậy nhà đầu tư có bị phạt hay không?
TS Trần Quý nhấn mạnh, không nên hiểu rằng đúng ngày này mọi cá nhân giao dịch trên sàn chưa được cấp phép đều lập tức bị phạt. Nghị quyết 05 quy định, sau 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ đầu tiên được Bộ Tài chính cấp phép, nhà đầu tư trong nước mới bắt buộc giao dịch qua tổ chức được cấp phép. Khi nghĩa vụ này phát sinh, Điều 9 Nghị định 284 mới có hiệu lực.
Đáng chú ý, những quy định cụ thể tại Nghị định 284 sẽ giúp đẩy lùi những sàn giao dịch lừa đảo nở rộ tại thị trường Việt Nam những năm qua, đồng thời xây dựng ý thức cho chính các nhà đầu tư khi việc lựa chọn nền tảng giao dịch trở thành yêu cầu tuân thủ pháp luật.
Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước:
4 định hướng phát triển thị trường tài sản mã hóa
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) tiếp tục chỉ đạo, định hướng phát triển thị trường tài sản mã hóa và các mô hình mã hóa tài sản thực theo 4 định hướng.
Thứ nhất, về cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản trị rủi ro: UBCK sẽ nghiên cứu, trình các cấp có thẩm quyền những cơ chế, chính sách nhằm tạo không gian cho các mô hình mới được thử nghiệm có kiểm soát.
Thứ hai, về hoàn thiện khung pháp lý: Trên cơ sở tổng kết cơ chế thí điểm theo Nghị quyết số 05, UBCK sẽ tiếp tục tham mưu Bộ Tài chính phối hợp các đơn vị liên quan trình Chính phủ từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động mã hóa tài sản thực.
Thứ ba, về bảo vệ nhà đầu tư: Thị trường chỉ phát triển bền vững khi nhà đầu tư được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời và hiểu rõ quyền lợi, rủi ro của mình. UBCK sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục hoàn thiện, nâng cao hiệu quả cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.
Thứ tư, về phối hợp liên ngành chặt chẽ và đồng hành thực chất cùng thị trường: UBCK sẽ phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Công an và các bộ, ngành trong việc quản lý, giám sát; duy trì đối thoại thường xuyên với hiệp hội, doanh nghiệp và nhà đầu tư trên tinh thần “Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp kiến thiết”.
TS Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia:
Phát triển thị trường gắn với quản lý rủi ro, bảo vệ nhà đầu tư
Năm 2023, Việt Nam có khoảng 21 triệu người sở hữu tiền mã hóa, đứng thứ 2 thế giới về tỷ lệ so với dân số. Năm 2024, Việt Nam đứng thứ 5/151 quốc gia về chỉ số chấp nhận tiền mã hóa toàn cầu.
Tuy nhiên, giai đoạn 2020-2025, Việt Nam lại ghi nhận hơn 24.000 vụ lừa đảo trực tuyến với số tiền chiếm đoạt gần 40.000 tỷ đồng, nhiều vụ liên quan đến tài sản mã hóa.
Thực trạng trên đã đặt ra vấn đề giữa thí điểm cho phát triển nhưng phải đi kèm với khung khổ pháp lý bảo vệ nhà đầu tư.
Vấn đề lớn cần đặt ra là kiểm soát rủi ro nhưng không triệt tiêu đổi mới sáng tạo, bảo vệ nhà đầu tư nhưng không tạo tâm lý ỷ lại vào nhà nước, đưa giao dịch về trong nước nhưng phải bảo đảm tính cạnh tranh với các nền tảng quốc tế và biến tài sản mã hóa thành động lực cho kinh tế số.
Lưu Thủy ghi
