Tại hội nghị “Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026” tổ chức tại Hà Nội vào cuối tuần qua, nhiều chuyên gia cho rằng sự phát triển của tài sản mã hóa không đơn thuần là một xu hướng công nghệ, mà có thể tạo thêm một kênh dẫn vốn mới cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, để thị trường này phát triển bền vững, điều quyết định không chỉ nằm ở công nghệ dữ liệu chuỗi khối (blockchain), mà còn ở chất lượng tài sản, khung pháp lý và khả năng bảo vệ nhà đầu tư.
Thứ nhất, với thị trường tài sản mã hóa, vấn đề an toàn, bảo mật là yếu tố hàng đầu. Bởi lẽ, thanh khoản trong thị trường này không đơn thuần được tạo bởi tốc độ giao dịch, mà trước hết dựa trên niềm tin của nhà đầu tư và các định chế tài chính.
Niềm tin đó không chỉ đến từ công nghệ an toàn, mà còn từ việc tài sản có thật, quyền sở hữu được xác lập, giao dịch được giám sát và nhà đầu tư được bảo vệ khi xảy ra tranh chấp hoặc sự cố.
Báo cáo của Bộ Công an công bố tại hội nghị cho thấy, giai đoạn 2020-2025, tại Việt Nam ghi nhận hơn 24.000 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng. Con số báo động này cho thấy tốc độ phát triển công nghệ nếu tách rời năng lực bảo vệ người dùng sẽ tạo ra một thị trường dễ tổn thương.
Các chuyên gia đều đồng thuận, rủi ro của tài sản mã hóa rất đa dạng, từ pháp lý, quyền sở hữu, công nghệ, an ninh mạng đến khả năng lan truyền rủi ro sang hệ thống tài chính truyền thống.
Blockchain có tính bất biến cao, nhưng chỉ bảo vệ dữ liệu sau khi đã được ghi nhận, hoàn toàn không tự bảo đảm tính chính xác của dữ liệu đầu vào. Do đó, nếu không kiểm soát chặt chẽ quy trình định giá và xác thực tài sản cơ sở ngay từ đầu, thị trường rất dễ rơi vào “bẫy bong bóng” hoặc gian lận tài chính.
Bài học từ các nền tảng quốc tế cũng cho thấy, việc rút ngắn thời gian thanh toán xuống mức gần như tức thì, thay vì qua nhiều khâu trung gian như trước, buộc doanh nghiệp phải thiết lập hệ thống kiểm soát rủi ro theo thời gian thực.
Một hạ tầng dữ liệu tin cậy phải phân định rõ dữ liệu trong chuỗi và ngoài chuỗi, minh bạch dự trữ, tách bạch hoàn toàn tài sản khách hàng và sẵn sàng ứng phó với các kịch bản mất khả năng thanh toán.
Thứ hai, vấn đề quan trọng không kém là chất lượng sản phẩm và khung pháp lý. Tài sản mã hóa muốn trở thành kênh dẫn vốn mới cho nền kinh tế phải bắt đầu từ tài sản thực.
Các tài sản như bất động sản, trái phiếu, hóa đơn thương mại, thậm chí cả vàng, khi được mã hóa và quản lý hiệu quả, có thể được chia nhỏ quyền sở hữu, mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư và tăng tính thanh khoản. Qua đó, dòng vốn được huy động từ nhiều chủ thể hơn, bổ sung cho tín dụng ngân hàng và thị trường chứng khoán.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đi cùng một khuôn khổ pháp lý rõ ràng và cơ chế bảo đảm niềm tin cho thị trường. Khung pháp lý không chỉ dừng ở việc công nhận tài sản mã hóa, mà phải xác định cụ thể quyền lợi gắn với mã định danh đã được chứng nhận; trách nhiệm của tổ chức phát hành, lưu ký và vận hành giao dịch; cơ chế xử lý tranh chấp, giải thể, phá sản hoặc chuyển nhượng tài sản gốc; cũng như yêu cầu bảo vệ nhà đầu tư.
Đồng thời, phải bảo đảm sự tương ứng giữa tài sản thực và tài sản mã hóa trên blockchain, cùng các yêu cầu về an ninh công nghệ, bảo vệ dữ liệu và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, định chế tài chính với doanh nghiệp công nghệ. Nếu mối liên hệ giữa token và tài sản cơ sở không được xác lập và giám sát chặt chẽ, tài sản mã hóa khó có thể trở thành một công cụ huy động vốn đáng tin cậy.
Thứ ba, đó là vấn đề nguồn nhân lực. Công nghệ có thể được chuyển giao, vốn có thể được huy động trong thời gian tương đối ngắn, nhưng nhân lực có khả năng kết nối công nghệ, pháp lý và kinh doanh thì đòi hỏi một quá trình đào tạo dài hạn và bài bản.
Cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở việc mã hóa thêm nhiều tài sản, mà ở khả năng xây dựng một hệ sinh thái có tài sản đủ chuẩn, hạ tầng phù hợp, khuôn khổ pháp lý rõ ràng, dịch vụ đa dạng và đội ngũ đủ năng lực triển khai.
Khi các cấu phần này được phát triển đồng bộ, niềm tin thị trường được củng cố và quyền lợi nhà đầu tư được bảo đảm, thị trường tài sản mã hóa mới có thể thực sự trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế số.
