Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 1,5 triệu tấn cà phê, đạt khoảng 6,6 tỷ USD. Vicofa dự báo năm nay sản lượng xuất khẩu có thể tăng 8%-10%, nhưng kim ngạch khó cao do giá xuất khẩu giảm.
Chế biến chanh dây tại Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Trường Hoàng Lâm Đồng. Ảnh: ĐỨC TRUNG
Nguyên nhân là do Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào cà phê nhân, trong khi giá trị cao nằm ở chế biến, phân phối và thương hiệu. Trong khi đó, Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) thống kê, tổng trị giá xuất khẩu rau quả cả nước đạt gần 7,4 tỷ USD, tăng 19,9% so với cùng kỳ năm trước.
Đà tăng của ngành thời gian qua đến từ sự đóng góp của nhiều nhóm hàng, trong đó sầu riêng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của xuất khẩu rau quả. Cùng kỳ, xuất khẩu sầu riêng đạt kim ngạch hơn 3,5 tỷ USD, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025.
Những mặt hàng như dừa, thanh long, chanh leo, bưởi, xoài và nhóm rau quả chế biến cũng góp phần duy trì kim ngạch. Thực tế, Việt Nam nhiều năm qua là quốc gia xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới, nhưng phần giá trị cao trong chuỗi cà phê toàn cầu vẫn nằm ở công đoạn chế biến, phân phối và thương hiệu.
Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT Phúc Sinh Group, nhìn nhận, thị trường cà phê nguyên liệu đã bão hòa và DN muốn phát triển bắt buộc phải đầu tư chế biến sâu. Tháng 7, Phúc Sinh Group đã đầu tư Trung tâm Sản xuất và Chế biến nông sản xuất khẩu Phúc Sinh Đắk Nông (tỉnh Lâm Đồng), với nguồn vốn hơn 500 tỷ đồng.
Đây không chỉ là nhà máy mới mà là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực chế biến sâu, gia tăng giá trị cho cà phê và các mặt hàng nông sản trong nước. Việt Nam không nên xuất khẩu nguyên liệu, phải tạo ra những sản phẩm có giá trị cao hơn để nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Vicofa, gần đây, DN Việt Nam đã thấy được cơ hội lớn trong việc đầu tư vào các sản phẩm chế biến sâu như cà phê hòa tan, cà phê rang xay, cà phê phối trộn…, khi nhu cầu ngày càng tăng ở nhiều thị trường.
Ở thị trường Trung Quốc, nhu cầu tiêu thụ cà phê hòa tan, cà phê rang xay hiện rất lớn và ngày càng tăng. Đến đầu tháng 10, nhiều DN chế biến cà phê hòa tan, cà phê rang xay Việt Nam đã có đơn hàng xuất khẩu sang Trung Quốc đến tháng 12. Cà phê chế biến sâu chỉ sử dụng khoảng 8-10% lượng nguyên liệu nhưng có thể đóng góp 17-18% kim ngạch xuất khẩu.
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), chia sẻ, trong bối cảnh diện tích canh tác cà phê trong nước có hạn, cũng như năng suất, sản lượng đã đạt tới mức cao, để gia tăng được giá trị của cà phê xuất khẩu đòi hỏi phải tập trung vào việc chế biến sâu và nhất là định hình thương hiệu cho ngành cà phê.
Trong thời gian tới, Bộ Công thương cùng với Vicofa cũng như các đơn vị liên quan sẽ hỗ trợ các DN xây dựng một chiến lược toàn diện về nâng cao giá trị thương hiệu, cũng như quảng bá hình ảnh cà phê của Việt Nam ra thế giới.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch (Vinafruit), đánh giá, cơ cấu hàng rau quả xuất khẩu đang có sự chuyển dịch tích cực khi tỷ trọng và kim ngạch hàng chế biến tăng lên; DN đang ngày càng quan tâm đầu tư vào chế biến sâu như sản phẩm đông lạnh, sấy, hay nước quả cô đặc.
Tiềm năng mở rộng thị phần xuất khẩu cho rau quả chế biến còn rất lớn. Do vậy, cần có chính sách khuyến khích các tập đoàn lớn đầu tư mạnh vào nhà máy chế biến sâu ngay tại các vùng nguyên liệu rau quả tập trung, từ đó nông sản Việt mới gia tăng giá trị.
