* Ông TRẦN HỮU LINH, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương):
Tạo thêm cạnh tranh giữa các doanh nghiệp
Nếu áp dụng cơ chế mới, Nhà nước không còn công bố giá cơ sở định kỳ. Doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu sẽ tự quyết định và công bố giá bán trong hệ thống của mình.
Vì vậy, các cửa hàng có thể có mức giá khác nhau, thậm chí giá có thể thay đổi trong ngày tùy tình hình thị trường và chi phí của DN. Cơ chế này sẽ tạo thêm cạnh tranh giữa các DN, đơn vị nào có chi phí thấp, nguồn hàng tốt và vận hành hiệu quả sẽ có thể đưa ra mức giá cạnh tranh để thu hút khách hàng. Việc tự định giá cũng cho phép DN chủ động hơn trong cân đối chi phí, lợi nhuận và chiết khấu.
Thời gian qua, một số DN phân phối và cửa hàng bán lẻ phản ánh có thời điểm chiết khấu bằng 0, kinh doanh không có lãi. Đây là những vấn đề thực tế mà chúng tôi đã ghi nhận để tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý trong dự thảo nghị định mới.
Người dân mua xăng dầu tại một cửa hàng kinh doanh xăng dầu trên địa bàn phường Hà Đông, TP Hà Nội. Ảnh: PHÚC HẬU
* Ông NGUYỄN XUÂN THẮNG, Giám đốc Công ty TNHH Hải Âu Phát (Lâm Đồng):
Lợi nhuận cần được tính đầy đủ trong giá bán
Về cấu thành giá, chi phí kinh doanh định mức tham chiếu và lợi nhuận do DN kinh doanh xăng dầu quyết định, từ đó mới xác định quyền tự quyết giá bán của mỗi DN. Lợi nhuận của thương nhân phân phối và bán lẻ cần được tính đầy đủ trong giá bán, thay vì phụ thuộc vào mức lợi nhuận do đầu mối quyết định. Nếu không, chi phí và lợi nhuận của khâu bán lẻ có thể không được bảo đảm.
Đối với cơ chế bình ổn, cần nghiên cứu phương án theo lượng xăng dầu thực tế bán ra cho người tiêu dùng, thay vì gắn với lượng hàng nhập về. Nếu DN đầu mối được hưởng hỗ trợ trên lượng tồn kho khi giá tăng liên tục, trong lúc nguồn hàng hạn chế và DN bán lẻ vẫn chịu lỗ, cơ chế bình ổn có thể chưa phân bổ đúng đối tượng.
Bên cạnh đó, tôi đề xuất rà soát quan hệ giữa đầu mối và các công ty con, công ty liên kết; không để các đơn vị này hoạt động ngang hàng với đầu mối, tránh phát sinh chi phí trung gian và giao dịch nội bộ.
Về truy xuất nguồn gốc, cần cấp mã lô hàng ngay từ thời điểm nhập khẩu và nhập kho, thay vì chỉ xác định khi xuất khỏi kho đầu mối. Đồng thời, cần quy định rõ phương pháp quy đổi nhiệt độ trong giao nhận quốc tế và nội địa, đặc biệt chuẩn 150C (D15), nhằm minh bạch số lượng thực nhận và hạn chế hao hụt cho DN bán lẻ.
* Ông NGUYỄN TIẾN DŨNG, Cửa hàng trưởng Cửa hàng Xăng dầu Sông Hồng (Công ty TNHH Du lịch và Thương mại Sông Hồng - Hà Nội):
Giá sát thị trường, cửa hàng vẫn phụ thuộc đầu mối
Chúng tôi là cửa hàng bán lẻ nên không trực tiếp quyết định giá bán xăng dầu. Việc định giá thuộc về thương nhân đầu mối. Các cửa hàng bán lẻ vẫn phải chờ chính sách giá và mức chiết khấu từ đầu mối. Tôi nghĩ khi nghị định mới được ban hành, các DN đầu mối sẽ có sự cạnh tranh với nhau. Lúc đó, hy vọng mức chiết khấu cho các cửa hàng bán lẻ sẽ được cải thiện.
* Ông GIANG CHẤN TÂY, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc (Vĩnh Long):
Tự định giá phải đi cùng chủ động nguồn hàng
Cơ chế DN kinh doanh xăng dầu tự định giá bán sẽ thuận lợi hơn về mặt điều hành, nhưng lại đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý. DN có thể phải điều chỉnh giá nhiều lần trong ngày. Khi đó, việc tính toán doanh thu, kiểm soát và hạch toán theo từng mức giá sẽ phức tạp hơn.
Cơ quan chức năng cũng sẽ vất vả hơn trong việc kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, cơ chế này giúp giá xăng dầu cập nhật nhanh hơn theo diễn biến thị trường, và người tiêu dùng sẽ có thêm cơ sở để lựa chọn cửa hàng có giá phù hợp.
Các DN ở cuối chuỗi phân phối cũng có thể lựa chọn nguồn hàng và đầu mối có mức giá cạnh tranh hơn. Trước đây, các DN đầu mối đã có vai trò quyết định giá. Khi chuyển sang cơ chế tự do hơn, họ có thể cạnh tranh bằng giá và điều đó tạo thêm sự lựa chọn cho các DN ở khâu bán lẻ.
Theo tôi, đây là một bước tiến theo cơ chế thị trường. Khi giá được điều chỉnh sát hơn với thị trường, DN có thể chủ động tính toán chi phí, hạn chế tình trạng bị lỗ và ảnh hưởng đến nguồn vốn. Khi có nguồn vốn, DN cũng chủ động hơn trong việc nhập hàng, bảo đảm nguồn cung.
* PGS-TS NGÔ TRÍ LONG, Chuyên gia kinh tế, Hiệp hội tư vấn tài chính Việt Nam:
Tăng quyền định giá, phải tăng giám sát
Đề xuất này nhất quán với mục tiêu mà Bộ Công thương xác định là chuyển thị trường xăng dầu theo hướng DN chủ động định giá, Nhà nước chuyển trọng tâm từ định giá trực tiếp sang xây dựng luật chơi và giám sát thị trường. Về mặt kinh tế, cơ chế này có thể tạo ra cạnh tranh giá thực chất hơn nếu thị trường có đủ điều kiện cạnh tranh.
Hiện nay, người tiêu dùng thường nhìn thấy các cây xăng điều chỉnh giá gần như cùng một thời điểm và mức giá tương đối giống nhau. Trong một thị trường cạnh tranh thực sự, DN có chi phí thấp hơn, quản trị tốt hơn, nguồn hàng tốt hơn phải có khả năng bán rẻ hơn hoặc cung cấp dịch vụ tốt hơn. Nhưng cần lưu ý, trao quyền định giá không tự động tạo ra thị trường cạnh tranh.
Nếu thị trường có mức độ tập trung cao, DN lớn chi phối nguồn cung, các thương nhân nhỏ phụ thuộc vào một số đầu mối, thì tự do định giá có thể chỉ chuyển quyền định giá từ Nhà nước sang một số DN lớn mà chưa chắc tạo ra cạnh tranh thực chất.
Vì vậy, trước hết phải minh bạch giá. Giá bán của từng DN cần được công bố công khai theo thời gian thực, tại cửa hàng và trên nền tảng số, để người tiêu dùng có thể so sánh.
Thứ hai, cơ quan quản lý cạnh tranh phải có khả năng nhận diện các hành vi như thỏa thuận giá, phân chia thị trường, áp đặt điều kiện thương mại bất hợp lý, bán dưới giá thành nhằm loại đối thủ rồi tăng giá trở lại hoặc lạm dụng vị trí thống lĩnh.
Thứ ba, phải kiểm soát quan hệ giữa đầu mối - phân phối - bán lẻ. DN bán lẻ chỉ thực sự có quyền lựa chọn khi có nhiều nguồn cung để lựa chọn. Nếu họ phụ thuộc hoàn toàn vào một đầu mối thì quyền tự định giá trên giấy có thể không chuyển thành cạnh tranh trên thực tế.
Thứ tư là xây dựng cơ sở dữ liệu giá quốc gia về xăng dầu. Với hàng chục ngàn điểm bán, Nhà nước không thể giám sát hiệu quả bằng cách đọc từng báo cáo kê khai. Phải dùng dữ liệu lớn để phát hiện ngay những trường hợp DN tăng giá bất thường.
* Bà NGÔ XUÂN, ngụ tại phường Trung Mỹ Tây, TPHCM:
Minh bạch nguồn hàng, giá cạnh tranh
Với người tiêu dùng, điều quan trọng nhất khi sửa đổi Nghị định kinh doanh xăng dầu là thị trường phải vận hành minh bạch, cạnh tranh, bảo đảm nguồn cung và giúp người dân mua xăng thuận tiện với mức giá hợp lý.
Trước hết, người mua cần một thị trường có nhiều lựa chọn về điểm bán và giá bán. Khi cơ chế về giá, chi phí và lợi nhuận được xác định phù hợp, DN bán lẻ có điều kiện hoạt động ổn định, hạn chế tình trạng đóng cửa, thiếu hàng hoặc bán cầm chừng. Điều này rất quan trọng với người dân ở ngoại thành, vùng xa trung tâm, nơi số lượng cửa hàng ít hơn. Người tiêu dùng không muốn phải rồng rắn xếp hàng, đi nhiều cây xăng mới mua được nhiên liệu.
Bên cạnh đó, cần tăng tính minh bạch trong quản lý nguồn hàng. Việc cấp mã định danh cho từng lô hàng ngay từ khâu nhập khẩu, nhập kho và theo dõi xuyên suốt quá trình phân phối sẽ giúp kiểm soát tốt hơn nguồn gốc, số lượng và dòng hàng. Qua đó, người dân có thêm cơ sở để yên tâm về chất lượng xăng dầu.
Một thị trường cạnh tranh bình đẳng cũng cần được chú trọng. Khi các khâu phân phối vận hành minh bạch, người tiêu dùng có cơ hội hưởng mức giá hợp lý, dịch vụ tốt hơn và quan trọng nhất là không phải lo thiếu xăng khi cần.
