Chủ động tạo lập cơ chế
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An (Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng) đánh giá cao định hướng của Hà Nội khi đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở vị trí ưu tiên hàng đầu trong các lĩnh vực quyết định năng lực cạnh tranh của thành phố.
Bà nhấn mạnh, để tạo đột phá trong các lĩnh vực này, yếu tố then chốt chính là đội ngũ nhân lực nòng cốt, có năng lực và khát vọng cống hiến. Tuy nhiên, trong thời gian dài, việc nhận diện và định nghĩa “người tài” vẫn chưa thật sự rõ ràng, đồng thời cũng thiếu những cơ chế đủ mạnh để thu hút và giữ chân họ. Vì vậy, việc Hà Nội ban hành Nghị quyết 92 được xem là bước đi cần thiết, đúng thời điểm và có ý nghĩa mở đường về mặt chính sách.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An, thực tế trước đây thành phố cũng đã nhiều lần kêu gọi người tài chung tay xây dựng Thủ đô, nhưng cách tiếp cận còn tương đối rộng và nặng về tiêu chí bằng cấp, học hàm, danh hiệu. Điểm mới đáng ghi nhận của Nghị quyết 92 là đã gắn việc tuyển chọn, trọng dụng nhân tài với nhu cầu cụ thể của từng lĩnh vực, từng cơ quan, đơn vị - hướng tới giải quyết những bài toán thực tiễn, tạo giá trị thật, thay vì dừng ở tính hình thức. Văn bản vì thế mang hơi thở của quản trị hiện đại, lấy hiệu quả đóng góp làm thước đo trung tâm.
Ở góc độ người làm giáo dục, nhà giáo Lê Trung Kiên, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều (phường Bồ Đề, Hà Nội) cho rằng, việc thành phố ban hành một nghị quyết riêng về thu hút, trọng dụng người có tài năng trong bối cảnh hiện nay là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn phát triển, đồng thời phản ánh bước chuyển khá rõ trong tư duy thể chế và quản trị nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo ông, Hà Nội có lợi thế đặc biệt về vị thế hành chính - chính trị. Đây là nền tảng quan trọng, nhưng chưa phải điều kiện đủ để tạo ra bứt phá trong giai đoạn mới. Động lực phát triển bền vững vẫn phải đến từ tri thức, công nghệ và con người, nhất là đội ngũ có năng lực nổi trội, tư duy đổi mới và khả năng giải quyết vấn đề phức tạp.
“Nghị quyết 92 cho thấy thành phố đã chủ động xây dựng một khung chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình: nhận diện đúng nhu cầu, lựa chọn đúng công cụ và mạnh dạn mở ra các cơ chế đủ sức cạnh tranh trong phạm vi cho phép. Đây là tín hiệu tích cực, thể hiện cách tiếp cận thực chất hơn trong việc tìm kiếm, thu hút và trao cơ hội cho người tài cống hiến lâu dài”, nhà giáo Lê Trung Kiên chia sẻ.
Sự chuyển dịch trong tư duy quản lý nhân tài
Theo phân tích của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An, một điểm rất đáng chú ý và mang tính thực chất trong Nghị quyết 92 là sự chuyển đổi tư duy từ “trải thảm mời gọi” sang “đặt hàng theo vị trí việc làm”. Cách tiếp cận này giúp việc thu hút, sử dụng nhân tài gắn trực tiếp với nhu cầu cụ thể của từng lĩnh vực, từng cơ quan, đơn vị, qua đó nâng cao hiệu quả và tránh hình thức.
Bên cạnh đó, cơ chế đãi ngộ được thiết kế theo hướng linh hoạt và mở hơn trước. Nghị quyết cho phép áp dụng nhiều hình thức phù hợp với từng trường hợp như hợp đồng đặc thù, thỏa thuận mức thu nhập cao không bó hẹp trong khung thông thường, cũng như cơ chế thưởng gắn với kết quả và giá trị đóng góp. Theo bà An, đây có thể xem là một bước tiến mạnh dạn và đáng ghi nhận trong tư duy chính sách của Hà Nội.
“Phạm vi đối tượng thu hút lần này được mở rộng hơn, bao trùm nhiều nhóm nhân lực chất lượng cao: từ chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, nhân sự khu vực tư nhân, người Việt Nam ở nước ngoài đến những người giàu kinh nghiệm thực tiễn, không chỉ dựa vào bằng cấp hay danh hiệu học thuật. Cùng với các cơ chế đặc thù của Thủ đô, chính sách mới được kỳ vọng sẽ tạo sức hút cạnh tranh hơn trong thu hút và trọng dụng người tài so với nhiều địa phương khác”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An phân tích thêm.
Một điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết 92 là chính sách đãi ngộ của Hà Nội không chỉ tập trung vào hỗ trợ ban đầu, mà được thiết kế theo hướng gắn chặt với hiệu quả công việc và khả năng chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị ứng dụng, thương mại. Cách tiếp cận này cho thấy sự thay đổi khá căn bản trong tư duy quản lý và sử dụng nhân tài.
Trước đây, trong khu vực công, chế độ đãi ngộ thường dựa nhiều vào bằng cấp, chức danh, thâm niên công tác, trong khi mức độ đóng góp thực tế lại khó được lượng hóa và phản ánh tương xứng. Khi phần thưởng và cơ hội phát triển chưa gắn trực tiếp với sản phẩm đầu ra, động lực đổi mới sáng tạo dễ bị suy giảm, thậm chí khiến một bộ phận nhân lực chất lượng cao có xu hướng “ổn định hóa” vai trò thay vì dấn thân tạo đột phá.
Với cách tiếp cận mới và tư duy tiến bộ của Nghị quyết, việc chuyển sang cơ chế đánh giá theo kết quả và giá trị tạo ra không chỉ giúp đong đếm rõ hơn đóng góp của người tài, mà còn góp phần khơi dậy tinh thần sáng tạo, thúc đẩy nghiên cứu gắn với ứng dụng thực tiễn đúng với yêu cầu phát triển dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn hiện nay. Hơn nữa, khi đãi ngộ gắn với sản phẩm cụ thể, chính sách nhân tài cũng đồng thời trở thành cơ chế sàng lọc tự nhiên. Người thực sự có năng lực sẽ được khuyến khích dấn thân và cống hiến. Đây chính là sự chuyển dịch từ quản lý con người sang quản trị hiệu quả và giá trị tạo ra.
Từ việc chủ động thiết kế cơ chế riêng, mở rộng phạm vi thu hút đến đổi mới cách đánh giá và đãi ngộ theo giá trị đóng góp thực chất, Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND về cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng người có tài năng của thành phố Hà Nội cho thấy bước chuyển rõ rệt trong tư duy dùng người và phát triển nguồn lực chất lượng cao của Thủ đô. Khi nhân tài được đặt đúng vị trí, được trao điều kiện phát huy và được ghi nhận xứng đáng bằng kết quả tạo ra, chính sách sẽ không chỉ dừng ở thu hút mà còn tạo dựng được sự gắn bó lâu dài. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để Thủ đô tăng tốc trên con đường phát triển dựa vào tri thức, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh bền vững trong giai đoạn mới.
