Bước chuyển mình mạnh mẽ
Những năm gần đây, thương hiệu lá dong Hồng Châu đã có bước chuyển mình mạnh mẽ. Không chỉ dừng lại ở việc phục vụ thị trường trong nước, loại lá này đã bắt đầu hành trình "xuất ngoại."
Thông qua việc kết nối giữa các hộ dân và các cơ sở thu mua chuyên nghiệp, lá dong Hồng Châu đã được xử lý, đóng gói tiêu chuẩn để xuất khẩu sang thị trường ở một số nước châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc...
Việc xuất khẩu không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế cho nông sản địa phương mà còn là sợi dây kết nối văn hóa, đưa hương vị Tết cổ truyền đến với những người con xa xứ.
Nhận thấy nhu cầu thị trường tiêu thụ lá dong ngày càng lớn, anh Nguyễn Văn Hoạt, ở tổ dân phố 1, phường Hồng Châu đã mở cơ sở thu mua lá dong, không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình mà còn giúp người trồng có đầu ra ổn định.
Hiện trung bình mỗi tháng anh Hoạt thu mua khoảng 30 tấn, đặc biệt dịp Tết Nguyên đán năm nay anh đã thu mua hàng trăm tấn lá dong của bà con để xuất bán ra thị trường trong và ngoài nước. Không chỉ giúp bà có đầu ra ổn định, cơ sở của anh còn tạo công ăn việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương.
Sau khi thu hoạch, lá dong được người dân phường Hồng Châu mang đến các điểm thu mua để bán. (Ảnh: Đinh Văn Nhiều/TTXVN)
Ngoài thị trường trong nước, hiện nay cơ sở của anh Nguyễn Văn Hoạt đã kết nối để xuất khẩu lá dong sang các nước Đức, Cộng hòa Séc, Nhật Bản, Hàn Quốc... để phục vụ kiều bào. Tuy nhiên, để tấm lá dong từ bãi bồi ven sông Hồng đặt chân được vào các thị trường này là cả một quy trình khắt khe.
Theo anh Hoạt, lá dong xuất khẩu phải là những bản to, xanh mướt và tuyệt đối không được rách. Đặc biệt, độ tươi và dai là hai yếu tố tiên quyết để đảm bảo lá không bị khô giòn sau quá trình vận chuyển dài ngày.
Để bảo đảm lá dong giữ nguyên độ tươi và màu xanh sau hành trình dài, cơ sở của anh Hoạt thực hiện quy trình khép kín từ tuyển chọn lá tại vườn, làm sạch, phân loại; nhất là khâu bảo quản lạnh và hút chân không được xem là yếu tố then chốt. Dịp Tết Nguyên đán năm nay, cơ sở của anh Hoạt đã xuất sang thị trường nước ngoài khoảng 50 tấn lá dong.
Hiện phường Hồng Châu có hơn 20ha trồng cây lá dong, chủ yếu tại tổ dân phố 1. Bà Dương Thị Miến, Tổ trưởng tổ dân phố 1 cho biết, địa bàn hiện có trên 600 hộ dân, trong đó có tới 90% số hộ đang trực tiếp canh tác cây lá dong. Từ chỗ là cây trồng phụ, đến nay lá dong đã trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình.
"Việc lá dong vươn tầm xuất khẩu là minh chứng cho tư duy đổi mới của người dân. Thay vì canh tác manh mún, người dân đã bắt đầu chú trọng đến tiêu chuẩn an toàn và đóng gói chuyên nghiệp. Địa phương đang đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động người dân duy trì và mở rộng các vườn lá dong theo hướng chuyên canh," bà Miến cho hay.
Người dân phường Hồng Châu, tỉnh Hưng Yên phân loại lá dong để phục vụ thị trường Tết Nguyên đán. (Ảnh: Đinh Văn Nhiều/TTXVN)
Nhu cầu dịp Tết tăng cao
Về phường Hồng Châu những ngày này, không khó để bắt gặp hình ảnh những cụ bà với dáng người nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn đang lựa từng tàu lá dong trong vườn nhà. Dù đã ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng bà Dương Thị Vang (85 tuổi) vẫn hằng ngày gắn bó với vườn lá dong xanh mướt. Với bà, mảnh vườn nhà không chỉ là sinh kế mà còn là thú vui tuổi già.
Bà Vang chia sẻ nghề trồng lá dong ở địa phương đã có từ lâu. Lá dong Hồng Châu nổi tiếng nhờ chất đất phù sa đặc trưng, tạo nên loại lá mỏng, bản to và dẻo, khi gói bánh chưng sẽ cho màu xanh tự nhiên và hương thơm đặc trưng không lẫn với lá dong rừng.
Điểm mấu chốt quyết định giá trị của lá dong nằm ở khâu thu hoạch. Một chiếc lá dong loại 1 phải đảm bảo các tiêu chí như: bản to, xanh bóng, không bị sâu và đặc biệt là không được có một vết rách hay xước nhỏ nào. Do vậy, công việc này đòi hỏi sự khéo léo tuyệt đối của người thu hoạch.
Nhanh tay cắt từng tàu lá dong xanh mướt, bà Trần Thị Nga, phường Hồng Châu cho biết gia đình đã tận dụng tán những cây nhãn, cây táo để trồng lá dong ở phía dưới. Cây lá dong vốn ưa bóng râm và môi trường ẩm ướt; việc trồng dưới tán cây không chỉ giúp lá tránh được ánh nắng mà còn giúp tàu lá có độ dẻo và có màu xanh trông bắt mắt hơn.
Bà Nga tâm sự, trồng lá dong không tốn quá nhiều công chăm sóc. Người trồng chỉ cần làm cỏ định kỳ giúp gốc cây thông thoáng, tránh sâu bệnh đồng thời giữ độ ẩm cho đất để lá được phát triển tốt và giữ được độ xanh.
Mặc dù là loại cây dân dã nhưng lá dong lại có thị trường tiêu thụ ổn định, bán được giá, nhất là vào dịp Tết Nguyên đán khi nhu cầu gói bánh của người dân tăng cao. Vụ Tết năm nay, gia đình bà đã cắt bán 2 sào lá dong với thu nhập 30 triệu đồng.
Còn đối với bà Nguyễn Thị Ân, phường Hồng Châu, ban đầu bà chỉ trồng lá dong ở góc vườn nhỏ để phục vụ nhu cầu gói bánh của gia đình.
Bà Ân cho hay lúc đầu chỉ nghĩ trồng lá dong dưới tán cây ăn quả cho sạch cỏ, không ngờ lá dong cứ thế xanh tốt. Thấy lá đẹp, thương lái bắt đầu tìm đến tận vườn thu mua. Sau đó, gia đình đã mở rộng diện tích, tận dụng triệt để những khu vườn trống để trồng lá dong. Đến nay, việc trồng lá dong không còn là nghề phụ mà đã trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình bà dịp cuối năm.
