Nghị quyết khẳng định quyền sử dụng đất là một loại tài sản, hàng hóa đặc biệt nhưng không phải quyền sở hữu; là yếu tố đầu vào quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội. Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất được pháp luật bảo hộ; người sử dụng đất có quyền, nghĩa vụ theo quy định.
Nhà nước không xem xét lại quyền sử dụng đất hợp pháp theo chính sách, pháp luật đất đai qua các thời kỳ; không thừa nhận việc đòi lại đất đã giao cho người khác sử dụng; không điều chỉnh lại đất nông nghiệp đã giao cho hộ gia đình, cá nhân. Đồng thời, có chính sách phù hợp để đất nông nghiệp được khai thác hiệu quả, bền vững.
Nghị quyết nêu rõ Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất; chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế. Nhà nước bố trí quỹ đất, có cơ chế ưu đãi phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp.
Theo mục tiêu đề ra, đến hết năm 2026 hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ thửa đất đã được thu thập thông tin; đến hết năm 2027 cơ bản hoàn thành đo đạc, lập bản đồ, hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đối với diện tích còn thiếu.
Đến năm 2030, hệ thống pháp luật về đất đai phải được hoàn thiện đồng bộ, thống nhất; khắc phục tình trạng sử dụng đất lãng phí, bỏ hoang, ô nhiễm, suy thoái; bảo đảm đất đai được quản lý chặt chẽ, phân bổ công bằng, khai thác tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.
Trong 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, Nghị quyết yêu cầu nghiên cứu chính sách tài chính, thuế theo lộ trình phù hợp nhằm hạn chế đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, đầu cơ và găm giữ đất, làm méo mó thị trường, đẩy giá đất, giá nhà vượt xa nhu cầu ở thực và khả năng chi trả của người dân.
Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu thiết kế chính sách để việc găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ; nghiên cứu áp dụng chính sách điều tiết địa tô chênh lệch đối với thặng dư trong kinh doanh bất động sản và mức thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng.
Nghị quyết cũng yêu cầu xây dựng chính sách hợp lý về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất, kinh doanh và đất phát triển nhà ở cho thuê; hoàn thiện chính sách thuế sử dụng đất theo thông lệ quốc tế và có ưu đãi phù hợp đối với lĩnh vực, địa bàn ưu đãi đầu tư, hộ nghèo, người có thu nhập thấp, người có nhà ở duy nhất, đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và gia đình người có công.
Nghị quyết số 21-NQ/TW thay thế Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16-6-2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.
* Cùng ngày, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành Kế hoạch số 07-KH/TW của Bộ Chính trị về thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW.
Theo kế hoạch, Đảng ủy Chính phủ chủ trì, phối hợp Đảng ủy Quốc hội sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 và các luật liên quan, hoàn thành trong giai đoạn 2026-2030.
Trung ương cũng giao xây dựng, trình Quốc hội ban hành nghị quyết thí điểm cơ chế Nhà nước mua lại dự án nhà ở thương mại của chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng, nhằm tạo quỹ nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, đáp ứng nhu cầu của người dân. Việc xác định chi phí mua lại phải tính đúng, tính đủ, hợp lý chi phí đầu vào của chủ đầu tư, không bao gồm địa tô chênh lệch; dự kiến hoàn thành trong năm 2027.
