Chuyển đổi sản xuất theo hướng chất lượng
Hiện TPHCM có khoảng 30.200 ha cây ăn trái. Để trái cây có thể xuất khẩu chính ngạch, ngành nông nghiệp thành phố đã tập trung hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp xây dựng, chuẩn hóa mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói gắn với sản xuất an toàn, ứng dụng công nghệ cao và liên kết tiêu thụ bền vững.
Hợp tác xã sầu riêng Liên Đức (ấp Liên Đức, xã Châu Đức) được thành lập năm 2023 với 13 thành viên và vùng nguyên liệu 23ha, chủ yếu trồng sầu riêng Ri6 và sầu riêng Thái. Đây đang là một trong những mô hình tiêu biểu về phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu.
Với quy trình trồng, chăm sóc theo hướng hữu cơ và an toàn nên sản phẩm của Hợp tác xã sầu riêng Liên Đức, xã Châu Đức vẫn được xuất khẩu đi Trung Quốc mà không gặp trở ngại. (Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN)
Ngay từ khi thành lập, hợp tác xã đã định hướng phát triển vùng sầu riêng theo hướng hữu cơ, liên kết “5 nhà” gồm nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, Nhà nước và ngân hàng nhằm xây dựng chuỗi sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, hợp tác xã thành lập đội kỹ thuật hỗ trợ nông dân về quy trình trồng, chăm sóc và sản xuất đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
Ông Đoàn Đức Hòa, Giám đốc Hợp tác xã Sầu riêng Liên Đức cho biết, không dừng ở việc thay đổi phương thức canh tác, hợp tác xã còn tiên phong vận động người dân giảm dần việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, chuyển sang các sản phẩm hữu cơ, sinh học; áp dụng hệ thống tưới tự động, tưới phân nước và quy trình phun thuốc tự động nhằm tăng hiệu quả sản xuất, giảm chi phí lao động và bảo đảm an toàn cho sản phẩm.
Nhờ canh tác theo hướng hữu cơ, giá bán sầu riêng luôn duy trì ổn định. Trong năm 2023 hợp tác xã đã được cấp 4 mã vùng trồng xuất khẩu sầu riêng đi Trung Quốc, với 87ha. Trong 2 năm 2024, 2025 hợp tác xã cũng đã xuất đi Trung Quốc gần 1.000 tấn sầu riêng. Riêng trong năm 2026, mặc dù mất mùa nhưng hợp tác xã cũng có khoảng 300 tấn xuất đi Trung Quốc.
Không chỉ sầu riêng, mô hình trồng chuối già Nam Mỹ của Công ty cổ phần Cao su Thống Nhất cũng cho thấy hiệu quả rõ nét từ việc xây dựng mã vùng trồng.
Thu hoạch sầu riêng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc tại Hợp tác xã sầu riêng Liên Đức, xã Châu Đức. (Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN)
Từ năm 2019, doanh nghiệp đã chuyển đổi 218ha cao su kém hiệu quả tại xã Nghĩa Thành sang trồng chuối công nghệ cao phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc và Hàn Quốc.
Ngay từ giai đoạn triển khai dự án, công ty đã đồng thời thực hiện các thủ tục đăng ký cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, cấp mã vùng trồng, xây dựng nhà sơ chế, cơ sở đóng gói và áp dụng quy trình sản xuất VietGAP.
Trong sản xuất, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ 4.0 như máy bay không người lái để phun thuốc trừ sâu, hệ thống tưới tiết kiệm kết hợp bón phân tự động, vận chuyển chuối bằng ròng rọc nhằm hạn chế tối đa va chạm gây ảnh hưởng đến mẫu mã sản phẩm.
Hiện, công ty đang xuất khẩu chuối sang thị trường Trung Quốc và Hàn Quốc, Trung Đông, Malaysia. Sản lượng cả năm 2025 xuất khẩu đi các thị trường trên đạt trên 7.800 tấn, doanh thu 67 tỷ đồng.
Theo bà Lê Thị Ngọc Lan, Trưởng Phòng Kế hoạch - Kinh doanh, Công ty cổ phần Cao su Thống Nhất, doanh nghiệp luôn chú trọng nâng cao chất lượng mã vùng trồng để đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt từ đối tác nhập khẩu.
“Phía công ty sẽ càng chú trọng hơn về khâu đầu tư nâng cao chất lượng chứ không chạy theo số lượng mà ảnh hưởng đến uy tín,” bà Lê Thị Ngọc Lan chia sẻ.
Theo bà Lan, nếu 1 ha cao su chỉ cho lợi nhuận khoảng 2 triệu đồng/năm thì 1ha chuối mang lại khoảng 150 triệu đồng/năm. Với diện tích đang khai thác khoảng 167 ha, mỗi năm công ty thu lợi nhuận hơn 25 tỷ đồng.
Mở rộng cơ hội xuất khẩu
Hợp tác xã Sầu riêng 9 Bê tại xã Kim Long cũng đã được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang Trung Quốc cho toàn bộ diện tích 36,9ha. Ông Nguyễn Hữu Bê, Giám đốc hợp tác xã cho biết, nhờ áp dụng mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ nên năng suất và chất lượng sầu riêng được nâng lên rõ rệt, đầu ra ổn định hơn trước.
“Trước đây, khi chưa có mã số vùng trồng, gần đến giai đoạn thu hoạch thì thương lái mới vào tận vườn hỏi mua và chúng tôi phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Còn khi được cấp mã vùng trồng, cây mới trong giai đoạn đơm hoa kết trái, các doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng đã đến từng nhà vườn và ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản phẩm,” ông Nguyễn Hữu Bê chia sẻ.
Theo ông Bê, việc được cấp mã số vùng trồng giúp nâng giá trị trái sầu riêng trên thị trường trong và ngoài nước, lợi nhuận cao gấp 5-6 lần so với trồng tiêu và cao su, giá cả cũng cao và ổn định hơn trước đây.
Công nhân Công ty Cổ phần cao su Thống Nhất bao bọc buồng chuối bằng túi và mút xốp nhằm bảo vệ trái ngay từ giai đoạn phát triển. (Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN)
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, TPHCM, tính đến nay, thành phố đã được cấp 140 mã số vùng trồng, với tổng diện tích hơn 3.186 ha và 67 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường như Hoa Kỳ, Australia, New Zealand, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Malaysia. Đồng thời, địa phương cũng đã cấp 146 mã số vùng trồng phục vụ tiêu thụ nội địa cho nhiều loại cây trồng khác nhau.
Theo các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây tươi, để xuất khẩu bền vững, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng sản phẩm. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nông dân và cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, người dân cần thay đổi nhận thức, không chạy theo sản lượng mà chú trọng quy trình kỹ thuật, an toàn thực phẩm và chất lượng đồng đều của sản phẩm.
