Tận dụng lợi thế FTA yếu, doanh nghiệp còn không biết cách xin C/O

 (ĐTTCO) - Hiện nay Việt Nam đã có 15 hiệp định thương mại tự do (FTA) với các đối tác có hiệu lực, nhưng theo số liệu của Bộ Công Thương, tỷ lệ hàng xuất khẩu của các doanh nghiệp trong nước tận dụng được các lợi thế FTA này rất ít.
Tại một cuộc tọa đàm về nâng cao năng lực cạnh tranh, đẩy mạnh xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của các doanh nghiệp Việt Nam do Tạp chí Hải quan tổ chức mới đây, những ý kiến của đại diện các doanh nghiệp cũng như của cơ quan chức năng đều cho thấy năng lực tận dụng các lợi thế từ FTA cho xuất khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp trong nước hiện nay rất yếu.
Đến nay, tuy đã có 15 FTA có hiệu lực, nhưng theo số liệu của Bộ Công Thương, trong năm 2021, tỷ lệ tận dụng được các lợi thế của các hiệp định này chỉ ở mức 33%, trong đó bao gồm cả 4 FTA đã hoàn thành chương trình cắt giảm thuế quan.
Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (Certificate of Origin - C/O) là một công cụ hữu hiệu giúp doanh nghiệp tận dụng được những lợi thế của các FTA mang lại. Tuy nhiên, chưa có nhiều doanh nghiệp quan tâm và nắm bắt được công cụ này.
Tận dụng lợi thế FTA yếu, doanh nghiệp còn không biết cách xin C/O ảnh 1 Hiện nay nhiều DN xuất khẩu của Việt Nam vẫn chưa biết cách làm thủ tục khai và xin C/O để tận dụng lợi thế FTA cho xuất khẩu hàng hóa của mình.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm tới việc tận dụng lợi thế từ các FTA vì cho rằng hàng hóa xuất khẩu vào các thị trường này hiện đã được hưởng thuế suất 0% nên không cần xin C/O. Thậm chí có doanh nghiệp không biết cách xin C/O cho hàng hóa của mình.
Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp xuất khẩu lại gặp khó với thủ tục xin C/O. 
Đơn cử như đối với mặt hàng xuất khẩu hồ tiêu, hạt điều, cà phê với doanh số xuất khẩu hàng năm tới 300 triệu USD. Đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu nhóm hàng hóa này cho hay, khi nhập khẩu điều thô về chế biến để xuất khẩu, doanh nghiệp này thường sử dụng C/O form B - loại C/O không có ưu đãi về thuế. 
Muốn xin được C/O form B thì phải đáp ứng được 1 trong 3 tiêu chí là tiêu chí chuyển đổi phân nhóm (CTSH), tiêu chí tỷ lệ phần trăm giá trị (LVC) và tiêu chí xuất xứ thuần túy (WO). 
Trong khi đó, hiện nay đa số doanh nghiệp Việt Nam xin C/O form B theo tiêu chí WO, tuy nhiên tiêu chí này doanh nghiệp rất khó đạt được. Ví dụ mặt hàng điều, có tới 40-60% điều nhân xuất khẩu của Việt Nam sử dụng nguyên liệu nhập khẩu.
Bên cạnh khó khăn khi xin C/O form B theo tiêu chí WO vì cơ chế kiểm tra, truy xuất và kê khai bảng kê thì các doanh nghiệp cũng gặp khó khi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan.
Do đó, các doanh nghiệp đề nghị thời gian tới Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và cơ quan hải quan nên có khuyến cáo rộng rãi cho các doanh nghiệp về các trình tự cụ thể để tạo thuận thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các thủ tục về C/O.
Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) là một loại chứng từ quan trọng trong xuất nhập khẩu, nó thể hiện nguồn gốc, xác nhận quốc gia, nơi sản phẩm được nhập khẩu hoặc nơi xuất xứ của một phần hoặc tất cả các bộ phận hay nguyên vật liệu được sử dụng vào quy trình hoàn thành sản phẩm. Phòng thương mại và lãnh sự quán của quốc gia là nơi nhận trách nhiệm phát hành C/O. Giấy chứng nhận xuất xứ thường có hình thức và tiêu chuẩn chung, có mẫu sẵn tại lãnh sự quán. Ngoài một số trường hợp ngoại lệ, một số quốc gia có yêu cầu riêng về hình thức C/O cho nước mình.
Các thông tin được thể hiện trong C/O bao gồm: thông tin nước xuất khẩu, thông tin nước nhập khẩu, địa điểm nhận hàng hóa, tuyến đường quy hoạch, số lượng hàng, tổng trọng lượng tịnh, mô tả về hàng hóa, mô tả các dấu hiệu đóng gói, các nước xuất khẩu, nguồn gốc của giấy chứng nhận.
Một số quốc gia yêu cầu phải có C/O cho tất cả các mặt hàng khi nhập khẩu vào nước đó, Ví dụ : Tại Hoa Kỳ, tất cả các hàng hóa nhập khẩu vào đây phải có C/O rõ ràng. Trong khi đó, một số nước khác chỉ yêu cầu một văn bản như trên hàng hóa quy định.
Có nhiều loại C/O, tùy từng lô hàng cụ thể (loại hàng gì, đi/đến từ nước nào…). Hiện phổ biến có những loại như:  C/O mẫu A (cấp cho hàng XK đi các nước cho hưởng ưu đãi thuế quan phổ cập GSP), C/O mẫu AANZ (ASEAN – Australia – New Zealand), C/O mẫu AI (ASEAN – Ấn Độ), C/O mẫu AJ (ASEAN – Nhật Bản), C/O mẫu AK (ASEAN – Hàn Quốc), C/O mẫu D (các nước trong khối ASEAN), C/O mẫu E (ASEAN – Trung Quốc), C/O mẫu S (Việt Nam – Lào; Việt Nam – Campuchia), C/O mẫu VC (Việt Nam – Chile), C/O mẫu VJ (Việt nam – Nhật Bản)…
Hiện nay, Bộ Công Thương là đơn vị có quyền cấp C/O cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước. Bộ này ủy quyền cho một số cơ quan, tổ chức đảm nhận công việc này. Mỗi cơ quan được cấp một số loại C/O nhất định. Ví dụ như VCCI được phép cấp C/O form A, B…; các Phòng Quản lý XNK của Bộ Công thương: cấp C/O form D, E, AK…; các Ban quản lý KCX-KCN được Bộ Công thương ủy quyền: cấp C/O form D, E, AK…

Các tin khác