Quy mô bình quân mỗi dự án tăng từ 1,4 triệu USD trong nửa đầu năm lên 2,7 triệu USD. Thu ngân sách đạt 624.757 tỷ đồng, bằng 77,8% dự toán, tăng 19,2%. Mốc 1 triệu tỷ đồng vì thế đang ở khá gần trong năm 2026.
Dù vậy, “bức tranh” vẫn còn vài tông kém sáng. Cứ 10 doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường thì có khoảng 8 doanh nghiệp rút lui. GRDP 6 tháng tăng 8,55%, thấp hơn mức 10,3% theo kịch bản tăng trưởng đề ra trước đó.
Phép tính cho những tháng còn lại vì thế khá phức tạp. Theo kịch bản điều hành cập nhật, quý 3 cần đạt mức tăng trưởng 11,7%; riêng tháng 9, sản xuất công nghiệp phải tăng 16%, bán lẻ 21,4%, xuất khẩu 45,2%.
Đặt cạnh kết quả 8 tháng, đó là ranh giới giữa kịch bản điều hành và kỳ vọng. Mục tiêu tăng trưởng 10,3% vẫn được đặt ra, nhưng khả năng cán đích là thách thức không nhỏ, đòi hỏi phải xác định đúng điểm nghẽn để tìm giải pháp.
Một trong những vấn đề cần nhìn kỹ là cấu trúc nguồn thu. Trong khi thu ngân sách tăng gần 20%, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Ngành thuế được giao phấn đấu thu khoảng 800.000 tỷ đồng, tăng 29,1%.
Một phần mức tăng thu đến từ các nguồn lớn như đất đai, xử lý nợ đọng và khai thác các khoản thu còn dư địa. Đây là những nguồn quan trọng, nhưng không thể là động lực tăng thu bền vững mãi.
Lãnh đạo thành phố đã sớm đặt vấn đề về cấu trúc nguồn thu này. Tại hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới vào đầu tháng 6, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang lưu ý, mục tiêu một triệu tỷ đồng là phép thử năng lực của một đầu tàu kinh tế.
TPHCM không thể chỉ trông vào nguồn thu từ đất, bởi “đất thì đến thời điểm nào cũng hết”, mà phải chắt chiu các nguồn thu khác và tìm động lực tăng trưởng mới.
Nếu 1 triệu tỷ đồng là phép thử, thì thứ được đem ra thử không chỉ là năng lực thu, mà quan trọng hơn là năng lực tạo ra giá trị mới để mà thu. Ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh một phần có liên quan đến việc làm sạch mã số thuế, xử lý những pháp nhân đã ngừng hoạt động nhiều năm nhưng chưa hoàn tất thủ tục.
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở thời điểm doanh nghiệp rời thị trường, mà còn ở chi phí và thời gian để rời thị trường một cách chính thức, minh bạch và đúng pháp luật.
TPHCM không thiếu vốn ngoại, quyết tâm chính trị hay chỉ thị điều hành. Điều còn thiếu là cơ chế để doanh nghiệp có thể rút lui nhanh hơn, ít tốn kém hơn, qua đó giúp vốn, mặt bằng và nguồn nhân lực sớm quay lại thị trường.
Phần lớn việc này vượt thẩm quyền một địa phương, gắn với hướng sửa Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý thuế và Luật Phá sản theo tinh thần giải thể rút gọn, hậu kiểm, chấp nhận quyền thất bại.
Cùng với đó là câu chuyện về thước đo. Khi chỉ tiêu thu ngân sách được giao rất cao và gắn với trách nhiệm thực thi, bộ máy tất yếu phải dành nhiều nguồn lực cho mục tiêu ấy.
Điều đó không sai, nhưng sẽ đầy đủ hơn nếu đặt bên cạnh những chỉ tiêu phản ánh sức khỏe doanh nghiệp: số pháp nhân thực sự hoạt động, thời gian gia nhập và rời thị trường, hiệu quả trên mỗi đồng vốn, khả năng mở rộng sản xuất và tạo việc làm.
Trong thẩm quyền của mình, thành phố có thể bắt đầu bằng việc cắt giảm ngay “thuế thời gian”, giảm những thủ tục không cần thiết để bảo vệ số doanh nghiệp đang còn trụ lại, tiếp tục làm ăn và muốn đồng hành cùng sự phát triển của thành phố.
