Nâng cao năng lực hấp thụ
Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC), dòng vốn quốc tế đang dịch chuyển từ các phân khúc tài chính truyền thống để hướng vào những lĩnh vực quy mô lớn, liên kết toàn cầu và giá trị gia tăng cao như hàng không, hàng hải, logistics, fintech (công nghệ tài chính) và tài chính xanh.
Trước xu hướng này, TPHCM sẽ “tổ chức dòng vốn”, với trọng tâm là cơ chế vận hành và năng lực hấp thụ dự án. Hiện VIFC-HCMC được xem là kênh kết nối trực tiếp dòng vốn toàn cầu, với khoảng 19,1 tỷ USD cam kết và mục tiêu chuyển hóa 10 tỷ USD vốn thực trong năm nay.
Để biến cam kết thành dòng tiền thực, điều quan trọng không chỉ là mở thêm kênh dẫn vốn, mà còn phải nâng năng lực hấp thụ và chuyển hóa dòng vốn thành tăng trưởng thực chất.
Chuyên gia phân tích dữ liệu tài chính tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM theo dõi thị trường thời gian thực. Ảnh: HOÀNG HÙNG
Song song với VIFC-HCMC, TPHCM đã ra mắt Quỹ đầu tư mạo hiểm theo cơ chế “vốn mồi”. Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH-CN TPHCM, cho biết, ngân sách thành phố dự kiến tham gia khoảng 40% để kéo 60% vốn tư nhân. Cơ chế này không chỉ tạo thêm nguồn lực tài chính mà còn đóng vai trò “vốn tín hiệu”, thu hút nhà đầu tư tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Đồng thời, quỹ góp phần giải quyết “khoảng trống vốn” cho startup công nghệ ở giai đoạn đầu - thời điểm rủi ro cao nhưng có ý nghĩa quyết định với khả năng hình thành doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn.
Hiệu quả của cơ chế “vốn mồi” từng được kiểm chứng qua Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TPHCM (HFIC), khi 1 đồng ngân sách có thể kéo 9,35 đồng vốn xã hội.
Ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng giám đốc HFIC, cho biết, đến nay, HFIC đã huy động hơn 31.631 tỷ đồng từ các nguồn vốn trong và ngoài nước; tham gia tài trợ hơn 500 dự án với tổng giá trị cam kết cho vay khoảng 28.000 tỷ đồng, trên tổng mức đầu tư hơn 42.000 tỷ đồng.
HFIC hiện cũng là đối tác của nhiều tổ chức tài chính quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW)… và được Bộ Tài chính đánh giá là một trong những quỹ đầu tư phát triển địa phương hoạt động hiệu quả tại Việt Nam.
Dẫn vốn vào đúng “địa chỉ”
Đa dạng hóa nguồn vốn mới chỉ là điều kiện cần. Để dòng vốn thực sự trở thành động lực tăng trưởng, vấn đề cốt lõi là dẫn vốn vào đúng lĩnh vực ưu tiên và tạo khả năng giữ chân dòng vốn dài hạn. Điều này đòi hỏi TPHCM phải có danh mục dự án rõ ràng, cùng cơ chế thu hút đầu tư minh bạch và ổn định.
Về vấn đề này, ông Trần Phú Lữ, Quyền Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC), cho biết danh mục dự án thu hút đầu tư giai đoạn 2026-2030 của UBND TPHCM đã xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, logistics, tài chính, y tế và giáo dục.
Trong đó, nhóm dự án cảng biển và logistics phản ánh nhu cầu vốn gắn trực tiếp với lợi thế liên kết vùng, không chỉ cho hạ tầng mà còn kéo theo nhu cầu tài trợ thương mại, bảo hiểm vận tải và dịch vụ logistics giá trị cao.
Còn ở lĩnh vực công nghệ cao, các dự án trung tâm dữ liệu theo mô hình Green Data center tại Khu Công nghệ cao TPHCM đang tạo “địa chỉ” cho dòng vốn công nghệ và vốn dài hạn, phục vụ điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI) và quản trị đô thị thông minh.
Bên cạnh đó, các dự án nghiên cứu, đào tạo và ươm tạo trong lĩnh vực công nghệ sinh học, vi mạch bán dẫn và dịch vụ công nghệ cao cũng được quan tâm ưu tiên cho thấy thành phố đang chuyển hướng thu hút đầu tư từ mở rộng sản xuất sang tạo năng lực công nghệ.
Khi dòng vốn đi vào R&D (nghiên cứu và phát triển), dữ liệu và công nghệ lõi, giá trị giữ lại trong nền kinh tế sẽ cao hơn, đồng thời giúp TPHCM tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. “Danh mục này không chỉ là danh sách dự án kêu gọi đầu tư, mà đóng vai trò như “bản đồ vốn”, giúp nhà đầu tư xác định cơ hội và giúp chính quyền thiết kế chính sách phù hợp”, ông Trần Phú Lữ nhấn mạnh.
Theo TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, TPHCM đang chuyển từ tư duy “thu hút vốn” sang “tổ chức dòng vốn”, từ đó sẽ biến vốn cam kết thành vốn thực, danh mục dự án thành dự án được đầu tư và vốn mồi thành dòng vốn xã hội.
Khi các mắt xích này được nối thông sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh mới của thành phố. Tất nhiên, dòng vốn chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với cải cách thể chế, môi trường minh bạch và khả năng thực thi nhanh.
