Ngày 10-7, Trung tâm Climateworks thuộc Đại học Monash (Úc) và Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM (HIDS) phối hợp tổ chức hội thảo tham vấn "Xây dựng định hướng nhu cầu thị trường và khung tài chính bền vững cho các KCN tại TPHCM".
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng HIDS, cho biết TPHCM hiện là trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước nhưng đang đứng trước một yêu cầu kép: vừa giữ vững vai trò đầu tàu tăng trưởng, vừa chuyển đổi xanh, phát thải thấp để góp phần thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.
TPHCM với không gian công nghiệp mở rộng từ 17 lên 66 KCX, KCN sau hợp nhất, câu hỏi được đặt ra là "chuyển đổi bằng cách nào, bằng nguồn lực nào và bắt đầu từ đâu".
Đi tìm lời giải cho câu hỏi đó chính là hành trình mà HIDS và Trung tâm Climateworks thuộc Đại học Monash (Úc) đã đồng hành cùng nhau trong gần 2 năm qua, trong khuôn khổ Sáng kiến KCN Net Zero (NZIP Việt Nam).
Ông Bình An cho biết, trong giai đoạn 1, hai bên đã phối hợp đánh giá mức độ sẵn sàng của các bên liên quan, phân tích hiện trạng bối cảnh công nghiệp tại 17 KCX, KCN trên địa bàn; từ đó xây dựng thành công Lộ trình chiến lược KCN Net Zero, tạo sự quan tâm và đồng thuận cao về mặt định hướng từ các sở, ban ngành, các định chế tài chính và đối tác quốc tế
Tiếp nối nền tảng đó, giai đoạn 2 của Sáng kiến được triển khai từ tháng 8-2025 với một bước chuyển quan trọng: đi từ khung chính sách vĩ mô sang các giải pháp thực thi cụ thể về kỹ thuật, thương mại và tài chính. Nhóm nghiên cứu tập trung vào 2 nút thắt cốt lõi của tiến trình khử carbon công nghiệp là thị trường vật liệu xây dựng xanh và dòng tài chính xanh.
Tại hội thảo, ông Phat Pumchawsaun, Trưởng bộ phận Đông Nam Á của Trung tâm Climateworks, cho biết thách thức tiếp theo của Việt Nam là thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp phát thải carbon thấp.
Phân tích của Climateworks cho thấy khoảng trống tài chính cho việc giảm phát thải công nghiệp tại Việt Nam mang tính cấu trúc. Theo đó, dù nguồn vốn và công nghệ ngày càng sẵn có, các dự án vẫn khó tiếp cận tài chính do nhu cầu phân tán, thời gian hoàn vốn dài, chi phí cao và thiếu các công cụ chia sẻ rủi ro. Các KCN là cấp độ thực tiễn nhất để tổng hợp nhu cầu, chia sẻ hạ tầng và nâng cao khả năng vay vốn.
Liên quan đến việc khơi thông dòng tài chính xanh, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, cho biết việc hình thành VIFC-HCMC mở ra một không gian thể chế và tài chính mới để huy động dòng vốn xanh, vốn dài hạn và vốn thế hệ mới phục vụ quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
VIFC-HCMC không chỉ là nơi thu hút định chế tài chính quốc tế, mà còn có thể trở thành hạ tầng trung gian để thiết kế, thí điểm và nhân rộng các công cụ tài chính xanh phục vụ KCN Net Zero.
Sáng kiến KCN Net Zero của Climateworks hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp tương lai thông qua việc thúc đẩy các giải pháp cho những cụm công nghiệp xanh trên khắp Australia và Đông Nam Á. Cách tiếp cận này quy tụ các bên liên quan trong phạm vi những KCN được xác định về mặt địa lý nhằm tăng hiệu quả trong việc phối hợp đầu tư vào năng lượng tái tạo, công nghệ phát thải carbon thấp, hạ tầng dùng chung và kỹ năng của người lao động.
