Theo VCCI, trong hơn 2,51 triệu mã số thuế tồn đọng, phần lớn là doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhỏ và vừa kiệt quệ, buộc phải ngừng hoạt động giai đoạn 2020-2024 do dịch Covid-19, đứt gãy chuỗi cung ứng và thiên tai.
Nếu áp dụng mốc ngừng hoạt động từ đủ 10 năm, chính sách chỉ giải quyết được hơn 529.000 chủ thể thuộc nhóm từ năm 2015 trở về trước. Trong khi đó, người nộp thuế ngừng hoạt động từ 3-9 năm vẫn bị treo tình trạng pháp lý, khó hoàn tất giải thể.
VCCI đề nghị rút ngưỡng thời gian xuống “từ đủ 5 năm trở lên”, tính đến ngày nghị quyết có hiệu lực, đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06 không còn nợ thuế. Đồng thời, cần xử lý hồi tố nghĩa vụ kê khai trong thời gian người nộp thuế thực tế không kinh doanh.
Theo VCCI, thời hạn 10 năm chưa phù hợp vòng đời kinh doanh hiện đại. Tại Hàn Quốc, pháp luật có cơ chế giải thể mặc định đối với công ty không nộp báo cáo hoặc không hoạt động trong 5 năm, sau khi hoàn tất thông báo công khai.
VCCI cũng kiến nghị cơ chế đóng mã số thuế nhanh sau 12 tháng. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã nộp hồ sơ giải thể hoặc bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh quá 12 tháng, không nợ thuế và không có khiếu nại, được áp dụng ngay quy trình công khai thông tin để đóng mã số thuế.
Một vướng mắc khác là doanh nghiệp còn tiền thuế nộp thừa nên chưa thể chấm dứt hiệu lực mã số thuế. VCCI đề xuất, với khoản thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp nộp thừa không quá 10 triệu đồng, nếu doanh nghiệp tự nguyện từ bỏ quyền nhận lại bằng văn bản, cơ quan thuế được ghi thu vào ngân sách, tất toán tài khoản và đóng mã số thuế, không phải làm thủ tục hoàn trả.
VCCI kiến nghị không áp dụng tạm hoãn xuất cảnh tràn lan đối với người đại diện doanh nghiệp thuộc trạng thái 06, tức không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, nhất là khi số nợ thuế nhỏ hoặc chỉ vi phạm thủ tục thông báo địa chỉ kinh doanh.
Theo VCCI, việc hạn chế quyền đi lại cần căn cứ rõ ràng vào nghĩa vụ thuế và hành vi chây ỳ. Biện pháp này chỉ nên áp dụng khi có quyết định bằng văn bản xác định số nợ thuế cụ thể, vượt ngưỡng nhất định; người nộp thuế đã được tống đạt thông báo hợp lệ nhưng cố tình không thực hiện.
Ngưỡng được VCCI đề xuất tham khảo là trên 200 triệu đồng đối với cá nhân, hộ kinh doanh và trên 1 tỷ đồng đối với doanh nghiệp.
Đối với người bị sử dụng trái phép thông tin để đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã, dự thảo đề xuất tạm thời chưa áp dụng tạm hoãn xuất cảnh. Tuy nhiên, VCCI cho rằng giải pháp này mới xử lý quyền đi lại trong ngắn hạn.
Trên thực tế, người bị đánh cắp thông tin căn cước vẫn có thể đứng tên đại diện doanh nghiệp vi phạm trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Điều này khiến họ gặp trở ngại khi mở tài khoản ngân hàng, tiếp cận tín dụng hoặc thành lập doanh nghiệp mới.
VCCI kiến nghị bổ sung cơ chế khôi phục quyền tự do kinh doanh cho người bị mạo danh. Trong tối đa 30 ngày kể từ khi nhận văn bản thụ lý của cơ quan công an, cơ quan thuế cần giải tỏa các biện pháp cưỡng chế liên quan đến cá nhân đó; đồng thời phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý thông tin nhân thân trên hệ thống dữ liệu.
