Trong khi cơ quan quản lý kỳ vọng quy định mới sẽ giúp giảm áp lực giao thông nội đô, thì nhiều doanh nghiệp vận tải, hiệp hội, chuyên gia lo ngại quy định này có thể làm tăng chi phí, gây xáo trộn hoạt động vận chuyển hàng hóa và hành khách nếu thiếu lộ trình phù hợp.
Nỗi lo chi phí tăng
Theo dự thảo, phạm vi hạn chế chủ yếu nằm trong khu vực nội đô hiện hữu và các trục đường thường xuyên ùn tắc. Theo cơ quan soạn thảo, việc hạn chế xe tải và xe khách cỡ lớn lưu thông vào ban ngày sẽ góp phần làm giảm áp lực giao thông, cải thiện tốc độ lưu thông tại khu vực trung tâm. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vận tải cho rằng, nếu áp dụng đồng loạt thì sẽ gây tác động rất lớn đến hoạt động vận chuyển hàng hóa, đưa đón công nhân và vận tải hành khách liên tỉnh.
Dọc đường Võ Văn Kiệt (phường Phú Định) có nhiều "chành xe" giao nhận hàng từ các tỉnh miền Tây về TPHCM và ngược lại
Ông Nguyễn Văn Thành, giám đốc một doanh nghiệp vận tải hàng hóa ở phường Thủ Đức, cho biết, hiện phần lớn hoạt động giao nhận của doanh nghiệp diễn ra vào ban ngày để đáp ứng nhu cầu của nhà máy, siêu thị, kho bãi và hệ thống phân phối. Nếu xe tải trên 1 tấn bị cấm hoạt động từ 6 giờ - 22 giờ thì doanh nghiệp gần như phải chuyển toàn bộ hoạt động sang ban đêm.
“Theo đặc thù logistics hiện nay, nhiều kho hàng chỉ làm việc trong giờ hành chính. Nếu xe chỉ được chạy ban đêm thì doanh nghiệp phải tăng nhân sự bốc xếp, chi phí lưu kho, chi phí tài xế và cả rủi ro an toàn lao động. Chưa kể giao hàng ban đêm tại khu dân cư cũng dễ phát sinh phản ánh về tiếng ồn”, ông Thành nói.
Theo đại diện một doanh nghiệp chuyên vận chuyển thực phẩm vào hệ thống siêu thị tại TPHCM, đa số xe giao hàng hiện nay đều có tải trọng từ 1,5-5 tấn để bảo đảm hiệu quả vận chuyển. Nếu cấm toàn bộ nhóm xe này vào ban ngày, chuỗi cung ứng hàng hóa sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. “Nếu quy định quá chặt, doanh nghiệp buộc phải dùng nhiều xe nhỏ hơn để trung chuyển. Điều này có thể khiến số lượng phương tiện tăng lên thay vì giảm xuống”, vị này nêu ý kiến.
Trong khi đó, đại diện các doanh nghiệp vận tải hành khách cũng bày tỏ lo ngại về tính khả thi của đề xuất cấm xe khách trên 29 chỗ hoạt động từ 6 giờ - 22 giờ. Đại diện một hãng xe tuyến cố định chạy từ các tỉnh miền Tây về Bến xe Miền Tây cho biết, hiện nay nhiều chuyến xe xuất phát vào sáng sớm hoặc ban ngày để phù hợp nhu cầu đi lại của người dân. Nếu bị hạn chế khung giờ hoạt động, doanh nghiệp sẽ phải điều chỉnh toàn bộ biểu đồ chạy xe.
Tránh gây xáo trộn lưu thông hàng hóa
Hiệp hội Vận tải hàng hóa TPHCM cho rằng, mục tiêu giảm ùn tắc giao thông là cần thiết, song thành phố cần có lộ trình phù hợp và đánh giá đầy đủ tác động trước khi áp dụng quy định hạn chế xe tải, xe khách cỡ lớn hoạt động ban ngày. Giao thông đô thị là vấn đề tổng hợp, không thể chỉ giải quyết bằng biện pháp hạn chế phương tiện.
Một số ý kiến đề xuất TPHCM nên phân vùng linh hoạt thay vì cấm theo khung giờ kéo dài. Các tuyến đường thường ùn tắc có thể hạn chế phương tiện vào giờ cao điểm; trong khi khu vực cảng, vành đai, logistics cần cơ chế riêng để bảo đảm lưu thông hàng hóa.
Theo phương án đề xuất, phạm vi nội đô được xác định là toàn bộ diện tích nằm trong vành đai các tuyến đường: Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu - Nguyễn Văn Linh - đường dẫn cầu Phú Mỹ - cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Đồng Văn Cống - Mai Chí Thọ - Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội. Các phương tiện thuộc diện hạn chế vẫn được phép lưu thông trên các tuyến vành đai này.
Riêng xe khách trên 29 chỗ và xe giường nằm sẽ được lưu thông trên đoạn Kinh Dương Vương, từ đường Lê Đức Anh đến Bến xe Miền Tây và chiều ngược lại; đồng thời được di chuyển trên quốc lộ 13, đoạn từ đường Đỗ Mười đến Bến xe Miền Đông và ngược lại.
TS Phạm Ngọc Công (Trường Đại học Bách khoa TPHCM) cho rằng “Muốn hạn chế xe lớn vào nội đô thì phải phát triển mạnh vận tải công cộng và hệ thống logistics trung chuyển. Nếu chưa có giải pháp thay thế mà siết ngay thì doanh nghiệp sẽ rất khó thích nghi”.
KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng cho rằng, giảm ùn tắc cần được thực hiện đồng bộ bằng nhiều giải pháp, như phát triển giao thông công cộng, điều tiết giao thông thông minh, tổ chức lại luồng tuyến và tăng kết nối hạ tầng vùng. Theo ông, việc cấm phương tiện chỉ là giải pháp tình thế. Ở chiều ngược lại, một số người dân đồng tình với đề xuất hạn chế xe tải và xe khách cỡ lớn vào ban ngày nhằm giảm áp lực giao thông khu vực trung tâm.
Đại diện Sở Xây dựng TPHCM cho biết, dự thảo hiện vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và chưa phải là phương án cuối cùng. Thành phố sẽ tiếp thu ý kiến góp ý để hoàn thiện quy định theo hướng hài hòa giữa mục tiêu giảm ùn tắc giao thông và nhu cầu vận tải, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
