Ngày 10-7, tại Hải Phòng, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phối hợp cùng với Viện Nghiên cứu chính sách và Chiến lược, Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam và Công ty Cổ phần IEC Consulting, tổ chức diễn đàn “Phát triển khu công nghiệp Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia”.
Phát biểu tại diễn đàn, TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch VNREA, thành viên Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, cho biết thế giới đang chứng kiến những biến động sâu sắc về địa chính trị, kinh tế và công nghệ. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc; xu hướng chuyển dịch đầu tư, phát triển xanh, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế tuần hoàn đang định hình mô hình phát triển mới.
Đối với Việt Nam, đây vừa là cơ hội lớn, vừa là thách thức lớn. Muốn công nghiệp phát triển nhanh thì trước hết phải có hệ thống khu công nghiệp (KCN) hiện đại. Muốn thu hút được các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới thì phải có không gian phát triển tương xứng.
"Muốn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thì KCN không thể chỉ dừng lại ở việc cho thuê đất, mà phải trở thành một hệ sinh thái sản xuất, đổi mới sáng tạo và dịch vụ có chất lượng cao, TS. Nguyễn Văn Khôi phân tích.
Đại diện VNREA chỉ ra rằng, hiện nay nhiều KCN vẫn phát triển theo mô hình truyền thống; hạ tầng logistics chưa đồng bộ; liên kết với đô thị còn hạn chế; nhà ở công nhân, chuyên gia và các thiết chế xã hội chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh còn chậm; chất lượng dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư chưa đồng đều. Bên cạnh đó, các vấn đề về quỹ đất sạch, giải phóng mặt bằng, giá đất, thủ tục đầu tư vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.
Do đó, trong giai đoạn mới cần chuyển mạnh từ mô hình KCN “cung cấp mặt bằng sản xuất” sang mô hình “hệ sinh thái công nghiệp hiện đại”.
Một KCN thành công không chỉ có nhà máy; phải có trung tâm logistics; có hạ tầng số, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; nhà ở cho công nhân và chuyên gia; các dịch vụ giáo dục, y tế, thương mại và văn hóa; môi trường sống xanh, an toàn và bền vững.
Phát biểu tham luận, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho biết Việt Nam xác định mục tiêu chiến lược là tăng trưởng kinh tế hai con số và đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, công nghiệp phải tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế, nhưng theo phương thức phát triển mới, dựa trên KH-CN, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng cao, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo ông Nguyễn Đức Hiển, điều này đòi hỏi hệ thống KCN, khu kinh tế phải được tái định vị cả về chức năng, mô hình phát triển và chất lượng thu hút đầu tư. KCN ở Việt Nam không thể chỉ là nơi tập trung sản xuất hay cung cấp hạ tầng, mà phải trở thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại; là không gian hội tụ của đổi mới sáng tạo, công nghệ số dựa trên trí tuệ nhân tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Dẫn chứng số liệu, ông Trần Văn Quân, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng, cho biết hiện nay có khoảng 70-80% vốn FDI đăng ký mới của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tập trung vào KCN, khu kinh tế. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phần lớn hoạt động trong các KCN, khu kinh tế hiện đóng góp khoảng 20% GDP, hơn 70% kim ngạch xuất khẩu cả nước; riêng các KCN, khu kinh tế tạo việc làm trực tiếp cho gần 3,83 triệu lao động. Đây là minh chứng cho vai trò động lực của KCN đối với tăng trưởng công nghiệp và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo lãnh đạo TP Hải Phòng, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa nguồn cung, Việt Nam đang nổi lên là điểm đến ưu tiên của dòng vốn công nghệ cao. Lĩnh vực bán dẫn đã thu hút lũy kế trên 14 tỷ USD với hơn 240 dự án, cùng với đó là làn sóng đầu tư mới vào trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo.
Ông Trần Văn Quân cho rằng giai đoạn 2026-2030, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, hệ thống KCN cần tiếp tục đổi mới theo hướng đồng bộ về quy hoạch và hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao năng lực đón các dự án công nghệ cao, bán dẫn, đổi mới sáng tạo.
