Cẩn trọng bẫy việc làm trá hình

Sau khi “phong trào” sang Campuchia làm “app online” lắng dịu vì bị lực lượng chức năng 2 nước bóc gỡ, các chiêu trò mời gọi vận chuyển vàng lậu xuyên biên giới, thu đổi ngoại tệ thuê đang được dựng lên như một cơ hội đổi đời, dụ dỗ lao động nhẹ dạ cả tin.

Những chuyến vàng lậu xuyên biên giới

Bên cạnh các “app” ở nước ngoài rầm rộ thời gian qua, một kiểu lừa đảo khác đang nổi lên như thuê người vận chuyển vàng lậu từ Thái Lan về Việt Nam với lời hứa thù lao lên tới nửa tỷ đồng mỗi chuyến. Chỉ cần lướt các nhóm “tìm việc gấp”, rất dễ thấy các tài khoản đăng ảnh tiền mặt, vàng thỏi và lời dụ dỗ như: “Ai có gan làm liều, theo mình vài chuyến là đổi đời”; “Đã bị chữ nợ quay vòng, còn chần chừ gì nữa, chỉ cần làm việc 2-3 ngày, đời bạn sẽ khác”.

Chúng tôi liên hệ với một tài khoản tên N.V.C., người này mô tả chi tiết một “hành trình đổi đời” hoàn hảo. Cụ thể, nếu chúng tôi tham gia đoàn hộ tống từ TPHCM, đi đường tiểu ngạch qua Bến Cầu (Tây Ninh) hoặc nếu có hộ chiếu thì qua cửa khẩu Mộc Bài, sang Chong Chom (Thái Lan) rồi đến mỏ vàng. Hàng hóa vận chuyển là 10-20kg vàng lậu, khai thác trốn thuế ở Thái, được bọc kỹ và vận chuyển ngược về Việt Nam bằng đường rừng, xe máy, ô tô thay đổi liên tục để tránh bị phát hiện. Mỗi chuyến đi kéo dài 3-5 ngày, tiền công 200-500 triệu đồng, có người đi kèm hỗ trợ và được “ứng trước 100 triệu đồng ngay khi tới cửa khẩu”...

Tài khoản khác tên L.N.N. mời gọi vận chuyển vàng từ mỏ Chatree (giữa 2 tỉnh Phetchabun và Phichit, Thái Lan) với tiền công 200-400 triệu đồng. Mỗi chuyến đi từ 3-5 ngày và chỉ đi vào ban đêm. Khi được hỏi có đảm bảo “trót lọt”, người này khẳng định “mọi chuyện đã được lo”, ám chỉ có sự bảo kê từ một số nơi.

Theo luật sư Hà Hải (Đoàn Luật sư TPHCM), hành vi vận chuyển vàng không khai báo, không rõ nguồn gốc, vượt biên trái phép... hoàn toàn có thể cấu thành nhiều tội danh theo Bộ luật Hình sự. Cụ thể, tùy vào tính chất và khối lượng hàng hóa, người vận chuyển có thể bị xử lý về tội “Vận chuyển hàng cấm” (Điều 191), tội “Buôn lậu” (Điều 188) hoặc “Vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới” (Điều 189). Mức hình phạt có thể lên đến 15 năm tù nếu số lượng vàng lớn và hành vi có tổ chức.

Chiêu đổi tiền hưởng lợi

Chỉ cần CCCD và hộ chiếu còn hạn, người lao động có thể được “thuê” đi đổi tiền đô la Mỹ tại các ngân hàng với mức thu nhập 1-1,3 triệu đồng/ngày, được hỗ trợ ăn uống, đi lại... Những lời mời gọi béo bở này đang xuất hiện tràn lan trong nhiều hội nhóm tuyển dụng việc làm.

Trong vai người cần việc, chúng tôi tiếp cận tài khoản Facebook tên K.N., người này nhanh chóng hướng dẫn chi tiết quy trình đổi tiền. Theo đó, mỗi người chỉ cần cung cấp giấy tờ tùy thân, đến ngân hàng theo lịch hẹn và sẽ được “bên kia” đưa sẵn tiền để thực hiện giao dịch đổi USD. Mục đích khai báo với ngân hàng là... đi du lịch. Mỗi ngày, công việc bắt đầu từ 7 giờ 30, di chuyển liên tục đến 17 giờ, qua nhiều ngân hàng khác nhau trên địa bàn TPHCM.

Ở mỗi ngân hàng, người đổi tiền sẽ giao dịch từ 2.000-5.000USD, tùy giới hạn cho phép. Trả lời câu hỏi về giấy tờ như vé máy bay, đặt khách sạn… tài liệu cần có để ngân hàng xác minh mục đích du lịch, K.N. khẳng định: “Bên em lo hết. Mỗi ngày tụi em cho hơn 10 người đi đổi USD, có móc nối với ngân hàng rồi nên không phải lo”.

Không chỉ hoạt động cá nhân, nhiều đối tượng còn tổ chức theo đoàn. Một tài khoản tên M.H.N. chủ động nhắn tin khi chúng tôi đăng tin tìm việc, giới thiệu việc đổi tiền USD tại 7 ngân hàng, thù lao 1,3 triệu đồng/ngày. Khác với 2 đối tượng trên buộc người đổi tự đến ngân hàng, N. sẽ tổ chức đi theo nhóm. Để tạo tin tưởng, người này cho chúng tôi xem nhóm chat Zalo có hơn 5 người (khách hàng) đi đổi tiền từ tháng trước.

Các đối tượng yêu cầu khách hàng tạo tài khoản ngân hàng, tải ứng dụng ngân hàng trên điện thoại, nhập “mã giới thiệu” và “chi nhánh” cụ thể. Khi bị nhân viên ngân hàng hỏi, người đổi trả lời chính xác theo kịch bản: “Du lịch Singapore tự túc từ 25-6 đến 23-7, có vé khứ hồi, đã thanh toán khách sạn”.

Theo luật sư Ngô Việt Bắc, hành vi đứng tên đổi ngoại tệ theo yêu cầu, chỉ đạo của người khác và sau đó giao lại số ngoại tệ đó cho người thuê có dấu hiệu tiếp tay cho hoạt động gom, mua bán, vận chuyển ngoại tệ trái phép.

Ông phân tích thêm, việc đổi ngoại tệ với mục đích khai báo là giả mạo, được dàn dựng, hợp thức hóa bằng các giấy tờ không thật hoặc không sử dụng đúng mục đích sau khi đổi thì hành vi đó có thể bị xử lý về tội “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” (Điều 341 BLHS) hoặc vi phạm quy định về quản lý ngoại hối theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP.