Ngày 27-10, tại phiên thảo luận “ESG cho kinh tế tuần hoàn”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các diễn giả trao đổi giải pháp nâng giá trị nông sản thông qua khai thác phụ phẩm và tổ chức lại chuỗi sản xuất.
Các diễn giả trao đổi tại phiên thảo luận “ESG cho kinh tế tuần hoàn”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026. Ảnh: HÙNG TRIỀU
Một nông sản, nhiều giá trị
Việt Nam có lợi thế về sản xuất, xuất khẩu nông sản nhưng giá trị khai thác từ phụ phẩm còn hạn chế. Trong chế biến lúa gạo, cà phê, trái cây và thủy sản, phụ phẩm có thể trở thành nguyên liệu cho thực phẩm, mỹ phẩm, năng lượng và vật liệu sinh học. Kinh tế tuần hoàn vì vậy vừa giúp giảm chi phí xử lý chất thải, vừa tạo thêm doanh thu trên cùng nguồn nguyên liệu.
TS Zinaida Fadeeva, đại diện Chương trình SWITCH-Asia, dẫn mô hình Công ty cổ phần Phúc Sinh phát triển trà cascara từ vỏ quả cà phê. Theo bà, sản phẩm đóng góp khoảng 5% doanh thu; mô hình liên kết khoảng 1.500 nông dân. Việc thương mại hóa phụ phẩm đòi hỏi doanh nghiệp cải thiện quy trình canh tác, thu hoạch và chế biến, qua đó nâng chất lượng cà phê và tạo thêm nguồn thu.
Ông Phan Minh Thông chia sẻ kinh nghiệm vận động nông dân thu hoạch quả cà phê chín để nâng giá trị nguyên liệu. Ảnh: HÙNG TRIỀU
Ông Phan Minh Thông, Tổng Giám đốc Phúc Sinh, chia sẻ doanh nghiệp đang vận động người trồng thay đổi tập quán thu hoạch, lựa chọn quả cà phê chín đạt yêu cầu để nâng giá trị nguyên liệu. Tại một vùng sản xuất, hơn 95% người tham gia chuỗi cung ứng là đồng bào dân tộc thiểu số. Hiệu quả của mô hình tuần hoàn vì vậy còn thể hiện ở khả năng cải thiện sinh kế tại vùng nguyên liệu.
Thương mại hóa sản phẩm từ phụ phẩm
Trấu, rơm rạ có thể làm nguyên liệu sản xuất năng lượng, vật liệu sinh học; vỏ, hạt trái cây phục vụ chế biến thực phẩm, mỹ phẩm; phụ phẩm thủy sản có thể dùng để sản xuất collagen, chitosan. Tuy nhiên, việc tạo doanh thu từ những nguồn nguyên liệu này cần công nghệ phù hợp, nguồn cung ổn định và thị trường tiêu thụ.
PGS-TS Nguyễn Hồng Quân, nhấn mạnh yêu cầu tổ chức lại chuỗi sản xuất, phát triển sản phẩm giá trị cao từ phụ phẩm. Ảnh: HÙNG TRIỀU
PGS-TS Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn, Đại học Quốc gia TPHCM, từng nhận định tận dụng chất thải mới là một phần của kinh tế tuần hoàn. Quan trọng hơn là tổ chức lại chuỗi sản xuất, phát triển sản phẩm giá trị cao và phân chia lợi ích hợp lý giữa các bên.
TS Zinaida Fadeeva, đại diện Chương trình SWITCH-Asia, giới thiệu mô hình tạo giá trị gia tăng từ phụ phẩm nông sản. Ảnh: HÙNG TRIỀU
TS Zinaida Fadeeva cũng dẫn một mô hình hợp tác với khoảng 600 nông dân, ứng dụng công nghệ, giảm sử dụng hóa chất và phân bón để tiết kiệm chi phí, nâng hiệu quả canh tác. Chương trình SWITCH-Asia đang hỗ trợ doanh nghiệp cải tiến quy trình, tận dụng phụ phẩm và phát triển mô hình kinh doanh tuần hoàn.
Ở khâu thương mại hóa, ông Yosiuke Konaka, đại diện Ngân hàng Tín thác Sumitomo Mitsui (Nhật Bản), nhấn mạnh yêu cầu thiết kế lại mô hình kinh doanh, kết nối nguồn vốn và đối tác trong chuỗi giá trị. Bởi nếu sản phẩm chế biến từ phụ phẩm thiếu đầu ra ổn định, doanh nghiệp khó mở rộng đầu tư.
Các đơn vị công bố hợp tác triển khai chương trình chuyển đổi ESG và nâng cao khả năng tiếp cận tài chính xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TPHCM. Ảnh: HÙNG TRIỀU
Dịp này, Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank), Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TPHCM (HCMC C4IR), Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn (ICED), Đại học Quốc gia TPHCM, cùng các đối tác công bố hợp tác triển khai chương trình chuyển đổi ESG và nâng cao mức độ sẵn sàng tiếp cận tài chính xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TPHCM.
